Face to Face met Bouwe de Boer: “Ik denk continu: wat gaan we hierna weer doen?”

Als zijn vrouw geen vakanties zou boeken zou Bouwe de Boer ook niet op vakantie gaan. Hij komt niet op het idee. Hij herkent zich ook totaal niet in de woorden die zijn vrouw wel eens noemt: “Ik heb zo’n zin in vakantie!” Bouwe houdt van zijn werk. Energiecoördinator zijn is alles voor Bouwe. En Bouwe? Is alles voor al die mensen in Fryslân die meer willen doen op het gebied van duurzaamheid en blue zones. Iedereen weet hem te vinden: of het nu in Akkrum is of op het gemeentehuis in Leeuwarden.

Nieuwswaarde

Het heeft ook wel een functie om in het nieuws te komen. “Ik vind het niet leuk, ben liever op de achtergrond aan het bouwen, maar het helpt in mijn functie”, zegt hij. “Het draait nu eenmaal om het feit dat mensen mij weten te vinden en dat datgene waar ik mee bezig ben groeit.” Bouwe krijgt dan ook regelmatig telefoontjes met de bekende woorden: ‘Ben ik bij u aan het goede adres?’ Uit dit soort goede gesprekken ontstaan weer nieuwe initiatieven. Zichtbaarheid helpt dus.

Bouwe is niet altijd zo geweest. “Ik was best een verlegen jongen vroeger.” Als hij een aantal decennia geleden in Jirnsum gevraagd wordt om trainer van de kaatsclub te worden volgt hij een training die zijn zelfvertrouwen een flinke boost geeft. “Ik raakte zo bevlogen en kreeg steeds meer zelfvertrouwen. En dat? Kun je in je werk ook een plek geven.”

Het draait nu eenmaal om het feit dat mensen mij weten te vinden en dat datgene waar ik mee bezig ben groeit

Functie creëren

In Enschede studeerde Bouwe chemische technologie. Het zijn de enige jaren die hij buiten Fryslân doorbracht. De meesten met zo’n studie komen niet bij de overheid terecht en al helemaal niet bij een gemeente. Maar Bouwe zat thuis en het arbeidsbureau had een invalklus voor twee maanden bij de gemeente Leeuwarden. “Ik moest chemische bedrijven controleren op basis van de Hinderwet (tegenwoordig milieuvergunning, red.). Het was eigenlijk voor twee maanden maar dit werd een half jaar en uiteindelijk zelfs twee jaar.”

In die periode realiseert hij zich dat hij dit niet de rest van zijn leven wil doen. “Je wordt niet echt onthaald als een welkome gast door bedrijven. Ik zag ook hoe we het werk heel anders zouden kunnen uitvoeren. Ik probeerde mijn baas te beïnvloeden om het anders te gaan organiseren, maar het zat er niet in.” Dus solliciteert Bouwe bij chemische bedrijven. Op de fiets terug van een goed gesprek, met een goed aanbod op zak, realiseert Bouwe zich dat hij eigenlijk helemaal niet bij de gemeente weg wil. Hij wil zeker niet hetzelfde blijven doen, maar vertrekken? Liever niet.

Dus trekt hij de stoute schoenen aan en stapt naar de directeur met de woorden: “Ik heb een aanbod op zak, maar wil eigenlijk niet weg.” De directeur weet genoeg: “Je blijft en je krijgt een vrije functie.” Het heeft wat voeten in aarde gehad maar inmiddels werkt Bouwe er alweer 38 jaar.

Wat is een energiecoördinator?

Dat wist de gemeente eigenlijk ook nog niet. Destijds was het eerste wereldwijde klimaatakkoord net opgesteld: het Kyoto-akkoord. Nu kennen we allemaal het Parijs-akkoord, deze was dus eerder. Het was een totaal nieuw onderwerp in die tijd en Leeuwarden was een van de eerste gemeenten in Nederland die met energie en klimaat aan de slag gingen. Dus waren ze op zoek naar een energiecoördinator. Zoals het van een ambtenaar verwacht wordt moest er een meerjarenplan komen – met hulp van een onderzoeksbureau – en dat zou Bouwe gaan uitvoeren.

De praktijk bleek weerbarstiger. “Er was geen wet; ik kon doen wat ik zelf bedacht!” En Bouwe blijkt een kei in mensen verbinden en weten wat er speelt. Hij zit in allerlei projectgroepen en ziet tal van mogelijkheden. “We gingen de meest wonderlijke dingen doen. We wonnen in 1999, 2000 en 2001 de nationale energieprijs voor gemeenten. Leeuwarden werd er beroemd door. Iedereen blij zou je zeggen. Mijn baas was niet blij; ik deed per ongeluk niet wat er in het meerjarenplan geschreven stond…”

Vanaf dat moment weet de directeur: Bouwe gaat nooit weer een plan schrijven. “Je gaat gewoon doen wat je zelf wil en krijgt de mogelijkheid om te doen waarvan jij denkt dat het goed is.” En zo geschiedde. Inmiddels is de lijst met projecten lang: van energiecoöperaties tot deelauto’s en van een jaarlijkse zonnebotenrace tot bloeiweken. “Dat is mijn drijfveer: goede dingen doen met energie en steeds meer ook gezondheid. Waar mensen bij betrokken zijn en nieuwe dingen gaan doen. Wat precies is niet zo interessant als het maar bijdraagt aan geluk en gezondheid!”

We gingen de meest wonderlijke dingen doen. We wonnen in 1999, 2000 en 2001 de nationale energieprijs voor gemeenten.

De uitvinder

“Ik denk continu: wat gaan we hierna weer doen? Ik zit altijd te bouwen.” Want dat is waar Bouwe gelukkig van wordt. “Het is moeilijk om uit te leggen. Ik doe dit niet omdat ik hier voor betaald krijg. Het past gewoon heel erg bij mij als persoon. Ik zie alleen maar kansen en ben niet bang om daar op in te springen.” Zijn stip op de horizon? “Een systeem bouwen waardoor mensen gezonder gaan leven en minder vaak naar een dokter hoeven.”

Dankzij de Meyer Briggs Persoonlijkheidstest weet Bouwe dat hij een uitvinder is. Als hij de uitleg leest weet hij: dit ben ik. Ik kan er niets aan doen, ik ben gewoon zo.” Een voorbeeld: “Mijn bureau is een grote chaos. Collega’s vonden dat ik het moest opruimen, maar ik kan alles vinden…” Nu heeft hij geen bureau meer in het gemeentehuis, maar werkt hij op het open plein. “Ik lig ’s nachts niet wakker van problemen, maar mijn hoofd is altijd bezig met nieuwe dingen bedenken. Dat vind ik superpositief. Ik ben ook nog nooit een dag ziek geweest. Ik heb een enorme drive om gewoon lekker bezig te zijn.”

Bouwe ziet ook dat mensen op grote schaal blij worden van de initiatieven die opgezet zijn. “Natuurlijk hebben we een klimaatprobleem en dat moeten we met zijn allen zien op te lossen. Ik doe dit werk nu bijna dertig jaar en zoals je ziet is het probleem in die dertig jaar alleen maar groter geworden. Ik probeer een groep mensen te laten zien dat het anders kan en hun te helpen om die stappen te maken om het anders te doen. Niet iedereen moet leven zoals ik leef; dat is aan iedereen zelf. Het is wel mijn passie om zoveel mogelijk mensen met elkaar in grote groepen te verenigen. Of je nu meer geïnteresseerd bent in gezond eten, zonnepanelen of elektrische auto’s. Iedereen kan op een bepaalde manier meedoen. Daar zijn wij in Friesland supergoed in.”

‘Blue zone’ in Akkrum

Een van de nieuwere thema’s in zijn werk is de zogenaamde ‘blue zone’. Dit zijn specifieke geografische gebieden waar mensen aantoonbaar langer en gezonder leven, vaak tot boven de honderd jaar “Mijn huis is ook een soort blue zone geworden: wij eten zo gezond mogelijk, wij gebruiken geen gas, wekken zelf stroom op, hebben een auto op biogas en hadden als een van de eersten een elektrische scooter. Bijna alles waarmee ik anderen help om te doen doe ik eerst zelf!”