Face to Face met Corrie Bark-Bakker: de vaste Terschellingse grond

Corrie Bakker wordt in 1954 als jongste van vijf kinderen geboren in Huizum, Leeuwarden. Dominee worden is niet iets dat ze van jongs af aan al heeft bedacht. “Het staat me nog helder voor de geest hoe ik daar zat op mijn zolderkamer, met een beroepengids in de hand. 18 jaar oud was ik. Wat wilde ik studeren? Welke kant zou mijn leven uitgaan?”

Vaak verhuizen

Corrie vertelt haar verhaal vanuit haar woonplaats Akkrum, waar de woonkamer uitzicht geeft op open vaarwater. Corrie is een nakomertje als ze geboren wordt in het gezin Bakker. Zeven jaar zit er tussen haar en haar jongste broer. Maar ze is wel degelijk zeer gewenst. “Dat heeft mijn vader me verteld”, zegt ze. Haar beide ouders komen van Terschelling. Vader uit Hoorn en moeder uit West. “Terschelling is voor mij altijd een soort van vaste grond geweest. Elk jaar gingen we een week op vakantie naar mijn tante op het eiland, even bijkomen.”

Ze is opgegroeid in Leeuwarden, maar door het werk van haar vader, die bij de PTT werkt, komt het gezin Bakker in Dordrect terecht. Corrie is dan acht jaar. “Dat was geen succes, mijn vader kon daar niet aarden”, vertelt ze. Corrie volgt er de HBS en ze verhuizen weer, deze keer naar Dokkum. “Vaak verhuizen betekent steeds opnieuw relaties met mensen aangaan; sommige vriendschappen blijven, andere verwateren.”

Henk uit Het Gooi

Corrie belandt in de verpleging in het Diaconessenhuis in Hilversum. “Ik was niet zo van het uitgaan, maar op een keer liet ik me overhalen om mee te gaan naar een dancing. Daar zag ik Henk Bark. Eerst sloeg de vonk nog niet over, maar ik vond hem wel aardig. Ik zeg wel eens dat hij het enige goede is geweest dat ik uit Het Gooi heb meegenomen”, lacht Corrie.

In 1973 gaat ze terug naar Fryslân, maar om de week is ze het weekend bij haar Henk en andersom gebeurt ook. Henk en Corrie Bark-Bakker vierden onlangs hun vijftigjarig huwelijk.

Nieuwsgierig en leergierig

Corrie is nieuwsgierig en leergierig en dat is ze nog steeds. In de jaren zeventig volgt ze diverse opleidingen, zoals steno en Nederlandse handelscorrespondentie. Ze wordt administratief medewerkster bij de woningbouwvereniging en daarna drie jaar directiesecretaresse bij VéGé-Noord. “Daar was ik niet zo op mijn plek, de hoge heren bedienen past niet echt bij me, dus na twee jaar ging ik terug naar de woningbouwvereniging. In 1980 nam ik daar ontslag, omdat onze zoon geboren werd.”

In de jaren daarna krijgen Corrie en Henk nog twee zoons. In 1984 begint ze, samen met haar moeder, een studie theologische vorming voor gemeenteleden. “Ik deed dit met mijn moeder, want die vond dat ook heel erg interessant.” Corrie heeft hierna de smaak te pakken en gaat verder met de opleiding theologie. Haar moeder, die niet buitenshuis werkt, is daarbij haar steun en toeverlaat. Bij onderwerpen die haar minder boeien en boeken die in vreemde talen zijn geschreven, zegt Corries moerder: “Geef maar hier, ik maak er wel een Nederlands uittreksel van.”

Voorganger

Henk en Corrie verhuizen intussen naar Veenwouden waar Henk bij de Friese Bondsspaarbank gaat werken. Na zeventien jaar theologie gestudeerd te hebben, komt Corrie tot de slotsom dat ze wel voorganger kan worden, maar dan wel op háár manier. “Ik vond al langer de geloofsbeleving van de Doopsgezinde Kerk meer bij me passen. En ook de vieringen zoals ze die in Taizé en Iona beleefden, waren voor mij heel erg inspirerend. De stilte, openheid, vrijheid en symboliek spraken me aan. Niet de hel en verdoemenis preken, maar het zoeken naar het goede in de mens en dat naar boven halen. Zó wou ik het doen.”

(De vieringen In het Franse Taizé en op het Schotse eiland Iona kenmerken zich achtereenvolgens door korte liederen, lange meditatieve stiltes, ingetogenheid, en door een praktisch, alledaags en maatschappelijk betrokken christendom - red.).

Kritisch

Corrie Bark-Bakker is kritisch op de godsbeelden zoals die in de traditionele kerken gepresenteerd worden. “Een dominee speelt daar een belangrijke rol in. En wordt vandaag de dag ook wel gezien als een mystagoog; iemand die het verborgene in de ander tevoorschijn luistert, probeert aan te spreken, probeert te voeden.” Corrie wil het ambt op een andere manier invullen. “In de kerk moeten mensen gevoed worden om er door de week ook iets mee te kunnen doen. Ik heb als uitgangpunt van mijn preken ook heel vaak dingen uit mijn persoonlijke leven gebruikt, om het daarna met het geschreven woord te verbinden. Niet andersom. Dat maakt een groot verschil in benadering van hoe je een gemeente wilt aanspreken”, legt de emeritus predikant uit.

Taizé vieringen in Boornbergum en Kortehemmen

In haar eerste gemeente, die van Boornbergum en Kortehemmen, introduceert ze Taizé vieringen op een doordeweekse dag. “Het waren tijden met ups en downs; mijn vader en moeder overleden vlak na elkaar en daar bovenop kwam nog de vorming van de PKN-kerk. Die maakte nogal wat los; de ene helft van het dorp ging mee in de nieuwe landelijke kerk; de andere helft ging een andere kant op. Ik ging ook mijn eigen weg. Dat is me niet altijd in dank afgenomen. Gelukkig voelde ik me voor honderd procent gesteund door de kerkenraad, dat heeft me er doorheen geholpen.”

Terug naar Terschelling

Na de periode Boornbergum en Kortehemmen breekt er een zeer bijzondere tijd aan. Corrie wordt dominee op het eiland van haar ouders. De Westerkerk in West-Terschelling wordt haar werkplek, een huis aan de rand van het dorp haar uitvalsbasis. “Prachtig, ‘s ochtends smeerde ik een stuk brood en nam een thermoskan thee mee naar het Groene Strand. Dan voelde ik me een bevoordeeld mens. Wie kan dat nou zo doen?”, lacht ze.

Toch zijn er op het eiland ook strubbelingen. “Het leven op het eiland bleek niet altijd simpel”, zegt Corrie over haar periode op Terschelling. De dominee die aftreedt, blijft nadrukkelijk aanwezig en dat is niet altijd gemakkelijk. “Mijn vader wilde altijd terug naar het eiland; mijn moeder niet. Ik was destijds nieuwsgierig waarom. Toen begreep ik dat niet; nu kan ik hen beiden goed begrijpen.”

Toch gaat Corrie ook op Terschelling haar eigen weg. Ze organiseert onder andere meditatief schilderen en U2-kerkdiensten waarvoor er crowdfundingacties op touw gezet worden, omdat de kerkrentmeesters er geen geld aan wil spenderen. “De kerk zat tot de nok toe vol; we moesten veel mensen weigeren omdat ze er gewoon niet in konden.”

Kloosterlinge ‘buiten de poort’

In augustus 2020, middenin de corona-epidemie, neemt Corrie afscheid van haar gemeente op Terschelling. “De corona en de daarbij ingevoerde maatregelen zijn niet goed geweest voor de kerkgang”, zegt ze. “Het heeft de achteruitgang versneld.” Na haar emeritaat sluit ze zich aan bij Nijkleaster, een open geloofsgemeenschap in de kerk van Jorwert en het nieuw gevormde klooster Westerhûs in Hijlaard, dat een paar kilometer buiten Jorwert ligt. Ze is kloosterlinge ‘buiten de poort.’

Over de beleving van Nijkleaster schrijft Corrie in het kerkblad van Akkrum: “Daar waar je mag zijn wie je bent, groei je toe naar wat er in je is gelegd, open je jezelf en ontstaan er verbindingen met anderen.”

Niet achter de geraniums

Daarnaast geeft ze in Akkrum een cursus creatief dagboekschrijven waarbij de cursisten verschillende schrijftechnieken leren die kunnen helpen om hun persoonlijke ontwikkeling en creatieve expressie te ontwikkelen. “Het doel is om je innerlijke belevingswereld te raken door te schrijven”, legt Corrie uit. Ook trekt ze geregeld haar wandelschoenen aan om via de organisatie De Wandelmaat tijdens meerdaagse wandelingen als gids met mensen aan de wandel te gaan en in gesprek te raken en is ze verbonden aan de Franciscaanse beweging, waarbij ze in het team zit dat de Franciscaanse stille retraites begeleidt.

Naast alle genoemde activiteiten is Corrie ook nog geregeld als gastvoorganger actief en heeft ze een eigen praktijk als geestelijk begeleider. Over de toekomst van de kerk heeft ze haar zorgen. “De wereld verandert, het traditionele kerkbezoek staat onder druk. Toch denk ik dat je ook zonder dat je elke zondag naar de kerk gaat diep gelovig kunt zijn, dus dat biedt misschien weer nieuwe kansen.”

Corrie Bark-Bakker is kortom niet iemand die thuis achter de geraniums zit, hoewel ze enorm geniet van hun huis in Akkrum. “Na mijn afscheid als dominee was dit wel een heel mooi cadeau, een eigen woning, helemaal van onszelf. Als dominee woon je in de pastorie, ook prima, maar dit is echt ons eigen plekje geworden.”