Aagg Toering helpt ISK-leerlingen om weer te leren leven: “Als ISK zijn wij een kleine mienskip”
Aan de Haskeruitgang in Heerenveen bevindt zich de Internationale Schakelklas, de ISK. Eigenlijk geen klas, maar een school. Dagelijks krijgen hier zo’n honderd nieuwkomers tussen de 12 en 18 jaar oud onderwijs in de Nederlandse taal en worden ze voorbereid op het reguliere onderwijs. Aagg Toering is de bevlogen teamleider van de ISK. Haar doel is duidelijk: leerlingen van allerlei verschillende nationaliteiten een veilige plek bieden. Dat doet ze – hoe kan het ook anders met een achtergrond in kunst - vaak met een creatieve invalshoek en altijd met oog voor ieders uniekheid. “Ik kan niet anders dan in verbinding zijn.”
Voor Aagg Toering (58) uit Easterlittens was het al op vijfjarige leeftijd duidelijk: later word ik juf. De liefde voor creativiteit zat er ook al vroeg in: ze tekende graag en maakte poppenkleertjes. Maar na drie jaar kunstacademie koos ze - met een uitstapje naar de organisatie en aankleding van evenementen - toch voor het docentschap. “Ik gaf alle kunstvakken met heel veel plezier: beeldende kunst, maar ook textiel en drama. Altijd met als inzet om verbinding met leerlingen te maken. Dat gaat bij mij vanzelf.”
En nu, als teamleider van de Internationale Schakelklas in Heerenveen, doet ze dat nog steeds. Op haar bureau liggen eendjes, gemaakt van LEGO-blokjes. “Tijdens een gesprek met een leerling vraag ik: hoe zou jouw eend eruitzien? Het leuke is: ieder eendje is anders. Door het creatieve deel van hun hersenen aan te spreken, maak ik op een ander niveau contact met ze.”
Overal vandaan
Toering was ondersteuningscoördinator bij OSG Sevenwolden, toen ze in 2023 gevraagd werd om een Internationale Schakelklas te starten. De ISK startte in Grou, waar destijds veel Oekraïense gezinnen verbleven. “Ik vind dat ook een manier van ondersteuning. Als er opeens leerlingen zijn die onderwijs nodig hebben – wat daar het geval was - is het als school en als samenleving onze plicht om daar iets mee te doen. En het was mijn taak om te zorgen dat iedereen bij elkaar komt en dat het gebeurt.”
Toen veel Oekraïense gezinnen naar Hajé Heerenveen verhuisden, was het logischer om de ISK daarnaartoe te verplaatsen: eerst onder de vlag van Singelland in Drachten en sinds 1 januari 2026 onder de vlag van scholengemeenschap OGMF (een bestuurlijke fusie tussen OSG Sevenwolden en het Bornego College - red.). Ook de verhuizing naar Heerenveen gaf Toering creatief vorm: samen met de leerlingen maakte ze van de letters ISK een bijzonder kunstwerk. De letters zijn behangen zijn met kranten uit de hele wereld en op de letters staan de handtekeningen van de eerste leerlingen van de ISK, afkomstig uit alle werelddelen.
Naast Oekraïense kinderen – nu ongeveer een kwart van de school – komen de leerlingen overal vandaan: van Angola tot Syrië en Eritrea. De meeste leerlingen zijn vluchtelingen met een verblijfsstatus, maar er zijn ook kinderen van expats. De meesten zitten zo’n anderhalf tot twee jaar in de schakelklas, waarna ze doorstromen naar voortgezet onderwijs of mbo.
Aagg Toering - FPH
Primaire doel: de taal leren
“Het primaire doel is dat kinderen de Nederlandse taal leren, zodat ze naar het reguliere onderwijs kunnen,” vertelt Toering. “Daar zetten we allerlei middelen voor in. Naast Nederlands en rekenen krijgen ze ook vakken als LO en kunst, waarmee ze zich de taal eigen kunnen maken. Ik heb heel veel respect voor hoe het team dat doet. Elke dag hebben we hier een vast leesmoment, ook om ze warm te maken voor de taal; een van de leukste momenten van de dag. Je wilt dat ze gaan inzien dat taal het middel is waarmee ze naar vervolgonderwijs kunnen en een beroep kunnen leren.”
Veilig voelen
Maar de ISK is meer dan een taalklas. Het is ook een plek waar kinderen die veel hebben meegemaakt, zich weer veilig kunnen voelen. “Deze doelgroep heeft lang alleen maar kunnen overleven”, vertelt Toering. “We weten vaak nog niet eens de helft van wat ze hebben meegemaakt. We kunnen niet alle problemen op ons nemen, maar waar de nood is, vind ik wel dat we die taak moeten oppakken. Wij helpen ze om weer te gaan léven in plaats van overleven. Onderwijs geeft kinderen een ritme in de dag, ze leren om sociale contacten aan te gaan, fouten te mogen maken. Maar ook een teamspeler zijn bij voetbal, het schoolplein netjes houden en ‘dankjewel’ zeggen zijn allemaal zaken die horen bij weer leren leven. En daar is ieder teamlid van de ISK voor nodig.”
Onderdeel van die veiligheid is ook dat de klassen klein zijn en dat iedere klas twee mentoren heeft. “We hebben vaste onderwijstijden; lessen vervallen nooit. Leren lukt alleen als je je veilig voelt. Het toekomstperspectief voor het gezin is daarin ook heel belangrijk; wanneer je weet dat je hier een bestaan kan en mag opbouwen, geeft dat enorm veel motivatie om te leren. De gezinshereniging vanuit Syrië is nu op een lager pitje gezet; dat is niet motiverend. Wanneer er ergens in de wereld iets gebeurt, merken we dat hier meteen. Dan heerst er spanning. Wij proberen een veilige plek te zijn door politiek en godsdienst zo veel mogelijk buiten de school te laten.”
We weten vaak nog niet eens de helft van wat ze hebben meegemaakt
Net bouwen
Toering ziet ook als opdracht van de ISK om leerlingen en hun ouders kennis te laten maken met de Nederlandse gebruiken, regels en gewoontes. “Je probeert een net om leerlingen en om gezinnen heen te bouwen. We hebben veel contact met jongerenwerk en sportverenigingen en doen mee aan Heerenveen-brede sportactiviteiten, zodat kinderen zich onderdeel van het dorp gaan voelen. We stimuleren hen om een baantje te nemen, zodat ze hun taal kunnen oefenen. En we nemen hen mee in hoe onderwijs hier werkt: dat school verplicht is vanaf je vijfde en dat je je afmeldt als je ziek bent. Leerlingen en ouders zien het soms anders vanuit hun cultuur; dan is het zoeken: waar zit ruimte, hoe treffen we elkaar in het midden?”
Sinds kort is de ISK de trotse bezitter van twintig tweedehands fietsen, die geleend kunnen worden om naar activiteiten te gaan. “Leerlingen onderhouden de fietsen zelf, ze hebben hier een kleine fietsenmakerij. Dat is een heel mooi project waardoor ze ontdekken welk vak hen aanspreekt. Het doel van onze school is immers ook dat kinderen een opleiding gaan kiezen. Dat ze gaan ontdekken: wie ben ik en waar wil ik naartoe?”
‘Mienskip’
Het is duidelijk: Aagg Toering voelt zich als een vis in het water op deze plek. Hoe dat komt? “Sinds ik in het onderwijs werk, ben ik altijd met ondersteuning bezig geweest. Ik heb altijd dat stapje extra willen zetten om te kijken wat je kunt betekenen als school. Om buiten de gebaande paden iets voor elkaar te krijgen. Ik geloof heel erg in “it takes a village to raise a child”. We hebben allemaal een soort plicht om elkaar een eindje op weg te helpen.
Zelf kom ik uit een klein dorp in Friesland en ik heb dat ervaren als een kleine mienskip. Het woord ‘mienskip’ zegt voor mij alles; of dat nu een dorp, wijk, school of sportvereniging is. Het is een club waar je bij elkaar hoort en iets voor elkaar kunt betekenen. Als ISK zijn wij ook zo’n kleine mienskip. Een mooi voorbeeld daarvan is het moment waarop leerlingen uitvliegen naar een volgende school, mbo of voortgezet onderwijs. Alle leerlingen staan dan buiten te applaudisseren, zodat degenen die vertrekken, met applaus de school uit gaan. Dat werkt heel verbindend: je gaat met applaus, maar je mag ook weer terugkomen om je verhaal te doen. Ja, dat zijn echt de pareltjes.”
Verbinding
Haar werk als teamleider aan de ISK heeft haar veranderd, zegt Toering. “Mijn blik op de wereld is veranderd. Ik word hier elke dag geconfronteerd met wat er allemaal gebeurt in de wereld. Het maakt me soms onzeker, bijna klein, dat er zoveel misgaat. Ik heb geen woorden voor wat er gebeurt op dit moment. Dan denk: je zou hier eens een week moeten zijn.”
Verbinding is een belangrijke kern voor haar, maar dat mist ze soms. “Ik drijf op verbinding, kan niet anders dan in verbinding zijn. Maar soms lukt het me niet meer om verbinding te krijgen met iemand die heel anders denkt.”
Ik word hier elke dag geconfronteerd met wat er allemaal gebeurt in de wereld.
Wandelen als uitlaatklep
Het project doet ze met volle inzet en overtuiging, maar het vraagt ook veel. Wandelen is daarom haar uitlaatklep: “Zodra ik het eten op heb, trek ik mijn wandelschoenen aan en ga ik een uur door het weiland banjeren. Heerlijk vind ik dat. Ik woon aan de rand van Leeuwarden, dus ik ben zo de stad uit. Ik wandel graag alleen en maak dan heel veel foto’s. Die gebruik ik vervolgens weer bij het schilderen.”
Want sinds kort heeft Aagg Toering het schilderen weer ontdekt. Eens per week gaat ze naar een schildercursus van kunstenaar Christiaan Kuitwaard. “Gelukkig heb ik daar weer tijd voor. Ik denk dat mijn rechterhersenhelft, waar je creativiteit zit, bij mij sterk ontwikkeld is. Dat is ook zichtbaar in hoe ik het team benader. Op studiedagen haal ik er altijd iets leuks bij; iets praktisch of creatiefs. Ik probeer om bij de ander altijd gebruik te maken van meerdere zintuigen: luisteren, zien, horen, voelen. Dingen die maken dat de ander het kan beleven. Door die vrijheid te geven, ontdek je waar de kracht van de ander zit. Iedereen heeft een andere taal, een ander talent, en ik wil iedereen aan bod laten komen.”
Tekst: Hannah Zandbergen
Fotografie: Mustafa Gumussu
Lees ook
