Van roken naar roeping: Clifford Grauwde vindt balans in de vechtsport

Roken deed hij dan ook nooit. Totdat zijn vader overleed. “Rouw doet rare dingen met een mens”, zegt Clifford achteraf. Op de mat bleef hij zijn sporters waarschuwen voor alcohol, drugs en tabak, maar zelf... “Bij mezelf was die discipline weg.” Er kwam een deuk in de voorbeeldfunctie...  

De palmares van Clifford Grauwde (56) uit Heerenveen is indrukwekkend: hij begon als judoka en behaalde daarin drie Europese titels, vertegenwoordigde in 1988 ons land op de Olympische Spelen, werd meervoudig Europees kampioen karate, Benelux-kampioen boksen en kwam ook uit in het kickboksen. “Ik wilde nooit kiezen voor één stijl”, zegt hij. “Ik wilde allround zijn.” In vrijwel alle disciplines behaalde hij een zwarte band en afgelopen december werd hij bevorderd tot 5e Dan All Style Martial Arts. Clifford mag zich sindsdien ‘Shihan’ noemen, wat zoveel betekent als ‘grootmeester en leraar van de leraren’. “Dat voelde als de kers op de taart,” zegt hij, “maar ook als een verantwoordelijkheid. Je bent niet alleen sporter, je bent een voorbeeld.”

Clifford - Joey Hereman

Scheur in het voorbeeldgedrag
Dat voorbeeldgedrag kreeg een scheur op een moment dat hij het zelf niet had verwacht. Tot zijn vijftigste leefde Clifford uiterst sober. “Ik rookte niet, ik dronk niet, ik leefde voor de sport. Ik at gezond, trainde hard en nam mijn rust. Ik leefde eigenlijk als een monnik.” In 2013 overleed zijn vader en veranderde er iets. “Rouw doet rare dingen met een mens. Ik zocht rust en dacht die te vinden in roken. Ik dacht echt: daar word je rustiger van.” Het begon met sigaartjes, later volgde vapen. “Ik was geen kettingroker, maar ik merkte wel dat mijn conditie keihard achteruit ging. Dat voelde ik meteen.” Toch hield hij zichzelf lang voor dat het meeviel. “Je praat het goed voor jezelf. Je denkt: ik heb altijd een berenconditie gehad, dat komt wel weer.” Maar het kwam niet vanzelf terug.

In zijn vechtsportschool bleef hij ondertussen dezelfde waarschuwingen herhalen aan zijn sporters. “Ik zei altijd: alcohol, drugs en roken hebben een enorme impact op je lichaam. Het vernietigt je prestaties.” De Japanse filosofie die hij uitdraagt laat weinig ruimte voor uitzonderingen. “Lichaam, geest en ziel moeten in harmonie zijn. Je lichaam vervuil je niet.”

Slechts een paar leden van de sportschool wisten dat hij zelf rookte. “Dat vond ik misschien nog wel het pijnlijkst”, zegt hij nu. “Ik kon het zó goed uitleggen aan anderen, maar bij mezelf was die discipline weg.” Het besef dat hij als grootmeester niet meer het volledig goede voorbeeld gaf, begon te knagen. “Ik dacht: dit kan niet. Als ik van anderen het uiterste vraag, moet ik dat zelf ook doen.”

Onverwachte omslag
De echte omslag kwam onverwacht, bij een stand van de GGD en de Gemeente Heerenveen met stoppen-met-roken-coaches Susanne Poiesz en Henri Veldman. “Ik raakte in gesprek en dacht: dit is het moment.” Clifford besloot het proces serieus aan te pakken. “Niet stoer doen en in één keer alles weggooien, maar gecontroleerd afbouwen.” Met begeleiding van coach Henri Veldman en nicotinevervangers is dat gelukt en is hij nu weer rookvrij.

Grauwde spreekt zonder omwegen over zijn ervaring. “Het verschil is gigantisch. Mijn conditie gaat vooruit, mijn smaak en reuk zijn terug en ik slaap beter.” Ook zijn slaapapneu en hevige snurken namen af. “Mijn vrouw sliep soms in de logeerkamer. Dat zegt genoeg.” Het meest confronterend vindt hij achteraf de geur. “Als iemand tegenover me staat die net gerookt heeft, denk ik: zo heb ik ook geroken. Mensen zeiden het nooit, maar ze roken het wel.”

Beter laat dan nooit
Cliffords vrouw Nancy stopte zelf acht jaar geleden al met roken en stelde duidelijke grenzen. “We zouden toen samen stoppen,” zegt Clifford, “maar op dat moment lukte mij dat niet. Ze heeft het volgehouden. Ze heeft eigenlijk gezegd: ik ga je er niet van afhouden; ik zeg welke voordelen het mij geeft, maar ik verplicht jou niks. Ik zeg alleen maar: er gaan wel wat dingen veranderen in huis. Er wordt niet binnen gerookt. Er wordt niet in de auto gerookt en je gaat iets vaker je tanden moeten poetsen. Want ik ga geen asbak kussen.”

Voor Clifford Grauwde voelt stoppen met roken als thuiskomen bij zijn eigen principes. “Ik zeg altijd tegen mijn leerlingen: je lichaam is je tempel, wees er zuinig op. Dat is geen mooie zin voor op de muur, dat is hoe je moet leven.” Roken hoort daar voor hem niet (meer) bij. “Ik ben blij dat ik het nu heb doorbroken. Beter laat dan nooit.”

Wil je óók stoppen met roken?
Stoppen met roken in Fryslân? Je hoeft het niet alleen te doen. In de hele provincie staan gecertificeerde stoppen-met-roken-coaches klaar om je te helpen. Persoonlijk, dichtbij en volledig vergoed door de ziektekostenverzekeraar. Benieuwd waar je terechtkunt? Kijk op www.ggdfryslan.nl/roken en vind een coach bij jou in de buurt.

Mocht je vragen hebben of informatie willen, mail naar stoppenmetroken@ggdfryslan.nl..

Bekijk hier het verhaal van Clifford.