Annemarie Elout wil kinderen graag laten kennismaken met de natuur

Het is haar missie om met haar natuureducatieprogramma’s kinderen kennis te laten maken met de natuur. Ze wil ze laten zien wat er allemaal leeft in hun eigen omgeving en dat ze daar onderdeel van zijn. Liefde voor kinderen en voor de natuur lopen als een rode draad door haar leven. Als leerkracht, directeur en verbinder zette ze zich haar hele werkzame leven in om kinderen kansen te geven. Ook nu ze met pensioen is, is het haar wens om iets bij te dragen aan de samenleving. “Het is een cadeau dat ik dit allemaal nog kan doen.”

“Mevrouw, ik heb een kikkervisje gevangen! Kijk, er zitten al pootjes aan!” In Hepkema’s Bos in Heerenveen-Noord zit Annemarie Elout midden in een les natuureducatie voor kinderen van de Duisterhoutschool. Met een schepnetje mogen ze waterdiertjes vangen in de sloot. “Die kleine rode beestjes zijn watermijten”, vertelt Annemarie. “En dit is de waterspin; om te kunnen ademen neemt-ie z’n eigen luchtbel met zich mee. Wist je dat de larven van een libelle wel twee of drie jaar onder water leven? De eitjes worden onder water gelegd. Hun leven als libelle, boven water, is veel korter.”

Laten voelen en ervaren

Met een groep vrijwilligers van de IVN, het Instituut Voor Natuureducatie en duurzaamheid, geeft Annemarie deze natuurlessen aan een groot aantal scholen in Heerenveen. “De meeste kinderen vinden het fantastisch. De natuur is zó ontzettend leuk; zo’n buitenles vergeten ze nooit meer. Ik heb deze lesprogramma’s opgezet omdat ik hoop dat kinderen de natuur leren kennen en er daardoor van gaan houden. Ik wil ze de natuur laten voelen en ervaren. Kinderen kunnen nog op een heel vanzelfsprekende manier contact maken met de natuur, wanneer we ze daar de ruimte voor geven. Dat is belangrijk, want kinderen zijn de volwassenen van de toekomst. Zij zijn degenen die straks beslissingen nemen over hoe we omgaan met de aarde. Als zij die verbondenheid van de natuur van jongs af aan ervaren, nemen ze dat mee in de keuzes die ze later maken.”

Slootjespringen

De liefde voor de natuur begint al jong bij Annemarie. Hoewel ze geboren is in Katlijk, waar haar vader hoofd van de christelijke school is, brengt ze haar jeugd door in Gorkum en Alkmaar. Ze groeit op als vierde kind van een gereformeerd gezin met vijf kinderen. “Ik was een jongensmeisje en hield erg van buiten zijn. Ik weet nog dat ik met mijn broer en zus ging slootjespringen en een nat pak haalde. Ik moest zonder eten naar bed. We gingen altijd op vakantie naar Texel en ik vond het heerlijk om daar rond te zwerven in De Slufter. Daar heb ik voor het eerst een koekoek gezien die gevoerd werd door zo’n klein rietzangertje.”

Als Annemarie twaalf is, neemt een vriendinnetje haar mee naar de Christelijke Jeugdbond voor Natuurvrienden, de CJN. “Dat heeft mijn leven enorm bepaald. We gingen elke zaterdag op excursie, waren de hele dag buiten en ik leerde ontzettend veel over de natuur. Fantastisch vond ik dat. We gingen vaak op kamp; dan leerden we over de vogeltrek of over paddenstoelen.” Wat haar zo aantrekt in de natuur, is vooral het avontuur, de spanning van het ontdekken van nieuwe dingen. Bij de CJN doet ze bovendien bestuurservaring op. “Je kreeg al jong allerlei taken, zoals biologisch leider, en we maakten een afdelingsblaadje dat we nog op de ouderwetse manier stencilden.”

Wereldverbeteraar

Ook leert Annemarie daar Allard Elout kennen, met wie ze verkering krijgt. “Hij kwam uit een rood nest en dat viel niet zo in de smaak bij mijn ouders. Op mijn 19e, toen ik de pabo had afgerond, besloot ik daarom een baan te zoeken aan de andere kant van het land. Ik wilde me losmaken uit het gezin.”

Annemarie en Allard verhuizen naar Uffelte en Annemarie start met haar eerste baan als leerkracht. “Daar waren we heel actief in de PSP, de Pacifistisch-Socialistische Partij. Allard was zelfs lijsttrekker voor Provinciale Staten. We wilden de wereld verbeteren en waren enorm tegen de wapenindustrie. In Meppel hebben we een Wereldwinkel opgezet, ook vanuit idealistisch oogpunt. Dat paste bij onze levensfase, het is vaak de jeugd die de wereld wil veranderen. Maar ik ben nog steeds wel een beetje een wereldverbeteraar: ik ben vegetarisch, doe aan hergebruik en recyclen.”

Wat door de buitenwereld ook als ‘alternatief’ wordt gezien, is dat ze samen met een ander stel een huis kopen in Friesland. “In Rotstergaast stond een oude school te koop en daar zijn we met z’n vieren gaan wonen. Eerder waren we fel tegen autorijden, maar toen was het toch wel handig om samen een auto te delen. Ik zocht een baan dichterbij en vond werk in Mildam. Ik weet nog dat de wethouder naar mijn proefles kwam kijken.”

Kansen en mogelijkheden

Net als haar vader maakt ook Annemarie carrière in het onderwijs. Ze wordt eerst adjunct-directeur en later directeur van obs De Kempenaer in Heerenveen. “Dat was een hele bijzondere school met een hele diverse bevolking. Er zaten veel kinderen uit gezinnen van gastarbeiders, zo heette dat toen. We wilden ze helpen door ze een breed aanbod aan activiteiten aan te bieden. Ik zette samenwerkingen op met allerlei instellingen in de buurt: de muziekschool, bibliotheek, het sociaal-cultureel centrum. We zorgden voor fietslessen, hadden voorleesprojecten en spelvoorlichting; er waren opvoedcursussen, huiswerkbegeleiding, noem maar op. Dat was een hele leuke tijd. Ik werd er heel gelukkig van om dingen te ontwikkelen en zag overal kansen en mogelijkheden.”

Verbinder

“Ik heb geleerd dat je moet doen waar je talenten liggen. Zelf zie je niet altijd wat die talenten zijn; anderen hebben me daarop gewezen. Ik ben goed in organisaties bij elkaar brengen, subsidies aanvragen, samenwerkingen opzetten. Dat is mijn kracht. Dingen die je veel moeite kosten, moet je laten. Toen het onderwijs zelfstandiger werd, moest ik als directeur heel veel administratie bij gaan houden. Kinderen moesten opeens getoetst worden, het draaide alleen nog maar om het cognitieve. Toen ben ik ander werk gaan doen.”

Annemarie zet in haar werkzame leven in meerdere functies in het onderwijs haar talenten als verbinder in. Haar laatste functie is die van coördinator brede school. Bij scholennetwerk De Basis staat ze aan de wieg van de ontwikkeling van brede scholen in Heerenveen. “Samen met Pieter-Jan Struijk van Ateliers Majeur heb ik veel dingen opgezet; ik ben tevreden over wat ik daarin heb kunnen doen.”

Elkaars muze

Intussen waren er ook twee zoons geboren: Micha en Wander. Echtgenoot en vader Allard Elout is kunstenaar en heeft in Rotstergaast een atelier aan huis. Hij voedt de kinderen op en kookt het eten. “Toen ik directeur kon worden, zei hij: ‘Daar ben je geschikt voor, dat moet je doen. Ik red het wel met de jongens.’ Hij was zijn tijd ver vooruit. Tegenwoordig is het normaal om een man achter een kinderwagen te zien lopen, maar toen hij dat deed, lag de buurman op de grond van het lachen.”

Het is 2016 wanneer Annemarie tegen haar man zegt: “Ik denk dat ik nu ga stoppen. We zijn allebei nog gezond en dan kunnen we lekker met het campertje weg.” Het mag helaas niet zo zijn. Allard Elout overlijdt datzelfde jaar nog na een kort ziekbed. “Ik ben blij dat hij in alle rust afscheid heeft kunnen nemen, zonder boosheid. Hij keek terug op een prachtig leven. We waren elkaars muze. We hebben elkaar altijd gestimuleerd. Natuurlijk had hij er graag nog wat jaren bij willen hebben. Maar weet je, je kunt het leven niet plannen. Dingen gaan altijd weer anders dan je vooraf bedenkt. Ons levensmotto is altijd geweest dat je je overgeeft aan hoe het leven gaat.”

Buitenlokaal

Na een veelbewogen jaar vraagt Annemarie zich af wat ze nu zal gaan doen. “Ik realiseerde me: mijn passies zijn toch wel kinderen en de natuur. In mijn werk voor de kindcentra zag ik dat kinderen vaak veilig opgesloten zaten. Ik wilde ze naar buiten krijgen. Toen heb ik in Heerenveen een natuur- en milieueducatietraject opgezet, in samenwerking met De Naturij in Drachten en de IVN-afdeling in Heerenveen. De gemeente Heerenveen ondersteunt ons met een subsidie. Scholen kunnen lid worden en krijgen dan ieder jaar een programma aangeboden om uit te kiezen, met onder meer de natuurlessen.”

Kinderen genieten enorm van de lessen, vertelt Annemarie enthousiast. “Laatst zei een kind: ‘Dit is de mooiste dag van m’n leven’. Sommigen zijn wat angstiger; dan is het al heel wat als ze aan het eind van de les een beestje over hun hand durven laten lopen. In de Overtuin in Oranjewoud hebben we een schuurtje, de Natuurschuur, en dat is nu ons buitenlokaal. We leggen de tafel vol natuurdingetjes en laten zien wat er allemaal groeit en bloeit. Alleen al over de Overtuin valt er ontzettend veel te vertellen. Er liggen daar veel tamme kastanjes; veel kinderen hebben die nog nooit geproefd. Of neem paddenstoelen: die vormen een heel netwerk onder de grond. Zelf leer ik ook nog steeds nieuwe dingen. Je komt de ene verrassing na de andere tegen.”

Kinderen die de smaak te pakken hebben, kunnen meedoen met de ‘Waldstruners’ van IVN Heerenveen. “Iedere maand doen we vanuit de Natuurschuur een leuke activiteit voor kinderen van 7 tot 12 jaar; dan gaan ze samen ‘strunen’ door de natuur, steeds met een ander thema. We hebben ook de ‘Boskskarrels’ opgericht, voor peuters en kleuters.”

Niet alleen

“Mijn volgende doel is om de IVN-afdeling in Heerenveen te verjongen, want dat is hard nodig”, zegt Annemarie Elout, die momenteel waarnemend voorzitter is van de afdeling Heerenveen. Maar de IVN is niet het enige, wat ze doet. Annemarie maakt ook graag reizen naar Scandinavië, met het campertje. “Allard wilde daar nooit naartoe, maar ik ben helemaal verknocht aan de Scandinavische landen. Dat doe ik in m’n eentje; ik heb geen last van angst.” Ook is ze een actieve en betrokken oma; inmiddels woont haar zoon met zijn gezin bij haar in huis. ‘Na Allards overlijden heb ik eerst een tijd alleen gewoond, omdat ik dat wilde kunnen. Maar ik geloof dat wij mensen niet gemaakt zijn om alleen te leven. Dat we hier met z’n allen wonen, heeft me echt goedgedaan. Met mijn kleinkinderen doe ik alle dagelijkse dingen: naar de dokter, naar het zwembad, met ze meefietsen. Dat vind ik fijn en het maakt dat ik me nuttig voel. Daardoor, en ook door mijn werk bij de IVN, draag ik iets bij aan de samenleving. Ik heb altijd iets willen betekenen.”

Fête de la Nature

Op zondag 7 september 2025 organiseert IVN Heerenveen het ‘Fête de la Nature’ in de Overtuin in Oranjewoud. Er valt die dag van alles te beleven op het gebied van natuur. Je kunt bijvoorbeeld uilenballen uitpluizen, door een microscoop kijken, een mini-excursie doen, waterbeestjes zoeken, vogelgeluiden leren herkennen, knutselen of een blotevoetenpad lopen. Voor meer informatie over de activiteiten van IVN, kijk op www.ivnheerenveen.nl.