De nalatenschap van Wybren Sevensma: een ‘beeldige’ vondst op zolder

Fenna Sevensma (1953) kent oom Wybren van de minutieus getekende stamboom van de familie uit 1936. Formaat 150 bij 110 centimeter. Als kind is ze wel in de villa van haar oom in Glimmen geweest. Fenna’s oom was tekenleraar aan de Industrieschool voor meisjes in Groningen en de Avondschool. Daarbuiten was hij actief als schilder, auteur, ontwerper en illustrator. En hij was een verdienstelijk schoonschrijver, kalligrafeur. “Ik wist dat hij boeken, onder meer over kostuumgeschiedenis, had geschreven en geïllustreerd”, vertelt Fenna. “Maar dat ik in 2023 nog zoveel meer schitterende art nouveau tekeningen van hem onder ogen kreeg, was een verrassing.” Dat werk móést in de regio geëxposeerd worden, vond ze, want haar oom Wybren voelde zich ‘stânfries’ in Groningen. Ze mocht in aansluiting op Tsjerkepaad het hervormde kerkje van Jubbega-Schurega uit 1715 voor de tentoonstelling gebruiken.

Verstopt, gevonden en met alle verhuizingen meegereisd

Wybren Sevensma woonde van 1934 tot 1967 met zijn echtgenote Gé Sevensma-Themmen in ’t Huys ten Brinck in Glimmen, een villa die hij zelf had ontworpen. Bij hun verhuizing naar Apeldoorn waren de Sevensma’s blijkbaar de knieschotten op zolder vergeten, want daarachter ontdekten de kinderen van hun opvolgers later een ware schat. Walburgis Meijer was twaalf jaar toen ze met haar ouders in de villa in Glimmen neerstreek: “Ik was dol op verstoppertje spelen op die spannende zolder. Daar lagen mappen vol tekeningen met geheimzinnige motieven!” Vervolgens verhuisden de mappen met tekeningen in 1975 met de familie Meijer mee en later nogmaals in 1996. Nadat haar beide ouders waren overleden, kwamen ze in 2013 bij Walburgis terecht. “Te bijzonder om weg te doen”, oordeelde ze. De tekeningen, schilderijen en zelfs oorlogscartoons waren ondertekend door W.S. Sevensma. Via een wandelvriend kon Walburgis het werk vertrouwd achterlaten bij een familie in Glimmen, die de Sevensma’s op het spoor wist te komen. Fenna: “Uiteindelijk kregen wij de mappen in 2023 in huis. Samen met mijn broer Izaäk en zus Jannie hebben we een selectie ingelijst om te kunnen tentoonstellen. Veel dierbare dingen hebben alleen voor de familie betekenis, denkt Fenna. “Mijn oom reisde graag met het gezin, getuige zijn fotoalbums. Mét verslag in schoonschrift en alle namen erbij. Unieke albums, alsof ze gedrukt zijn, zo fraai gedaan!”

Vestibule

 Het was een fascinerende zoektocht in de opgedoken nalatenschap. Fenna ontdekte met haar broer en zus dat veel werken ook functioneel waren. “Er waren ontwerpen voor sjaals, vloer- en wandkleden, muur- en plafondschilderingen. Behalve een lust voor het oog waren ze ook anderszins waardevol. We kwamen ze als herhalend patroon tegen voor de lambrisering, ook langs een trap, mét erbij ontworpen lampjes. Ik herinnerde me ineens de vestibule achter onze boekhandel in Heerenveen met wand- en glasschilderingen van oom Wybren. Oh… als dát nog maar bestaat!”

Fenna had de ruimte om alles te sorteren - Alie Rusch

Geportretteerd door Kees Verweij

Met Izaäk en Jannie stroopte Fenna kringloopwinkels af op zoek naar (schilderij)lijsten en langzaam maar zeker kwam een geschikte collectie tot stand. Het stamboomdocument was al in hun bezit; nu konden ze het drukbezette en artistieke leven van Wybren Sipke Sevensma zelf ook in beeld brengen. Natuurlijk, ze kenden wel familiefoto’s waarop oom Wybren stond, maar de onverwachte erfenis gaf ook een helder beeld van hoe hij zichzelf zag. Er waren geschetste zelfportretten, onder andere als jongeman en als rijpere volwassene. Een verrassende vondst was een olieverfportret van Wybren, gemaakt door Kees Verweij, beroemd kunstschilder en vriend van de familie. Het portret van Wybren Stevensma is uit Verweys’ latere periode, in grove kwaststreek neergezet. “We zijn blij dat we met de tentoonstelling postuum een eerbetoon aan deze bijzondere oom kunnen brengen”, besluit Fenna Sevensma.

De tentoonstelling met werk van Wybren Sipke Sevensma is tot en met 13 september elke zaterdag tussen 13,00 uur en 17 uur te zien in het kerkje van Jubbega-Schurega aan de Kerklaan 3 te Jubbega. De toegang is gratis.

Art nouveau / jugendstil - Eind 19e eeuw wilde men een nieuwe stijl in de kunststroming, die verder ging dan een variant op het verleden. Een écht nieuwe stijl werd geboren: art nouveau, hier ook jugendstil genoemd. De jugendstil manifesteerde zich vooral in de glaskunst, schilderkunst, architectuur en in gebruiksvoorwerpen als meubels, lampen, sieraden en bedrukte stoffen. Kenmerkend zijn de sierlijke natuurmotieven met langstelige gestileerde planten en bloemen, vogels (zwanen en pauwen), water- en rotspartijen, vaak gecombineerd met slanke vrouwengestalten. Het werk van Wybren Sipke Sevensma is doordrenkt van de art nouveau.

Tekst en foto’s Alie Rusch