Harmen, Sytze en Trynke Brouwer: familie op de Gerben van Manen
Van 26 juli tot en met 8 augustus beheerst het veertiendaagse SKS kampioenschap skûtsjesilen de Friese wateren weer. Twee weken lang wordt Fryslân beheerst door de strijd tussen veertien oude zeilvrachtschepen die inmiddels bijna allemaal de antieke leeftijd hebben bereikt. Wat is het toch dat dit oer-Friese evenement zo populair maakt? Niet alleen in de provincie maar ver daar buiten en - door de moderne communicatiemiddelen - zelfs in andere werelddelen? GrootHeerenveen ging op visite in Oranjewoud, bij de broers Harmen en Sytze Brouwer en hun zus Trynke.
“Het is best bijzonder; in al die jaren ben ik eigenlijk nooit meegevraagd om bij een interview te zijn”, zegt Trynke Brouwer, de twee jaar jongere zus van de eeneiige tweelingbroers. Eén keer eerder stonden ze met z’n drieën in de spotlights, maar daarvoor moeten we terug naar het begin van de jaren negentig in het programma Gribus van Omrop Fryslân. “De SKS heeft toch altijd wat het imago dat het een mannenwereld is, hoewel dat de laatste tijd wel verandert. Maar ik vind het ook wel prima zo, ik hoef niet beslist in de belangstelling te staan”, zegt Trynke.
Wens van Pieter Brouwer
Dit jaar zeilen de twee broers met hun zus weer met zijn drieën op de Gerben van Manen, het zeer succesvolle en snelle skûtsje van Heerenveen. Harmen knikt. “Het is alleen zo vreselijk jammer dat heit het niet meer mag meemaken.” Het duurt niet lang voordat het gesprek op de vorig jaar overleden vader en ex-Heerenveen schipper Pieter Brouwer komt. Harmen zit dit jaar weer bij zijn broer en zus aan boord, een grote wens van Pieter. “Toch heb ik het idee dat hij er altijd wel bij is, op een of andere manier”, meent Trynke.
Harmen vertelt dat hij kracht haalt uit het verleden, de verhalen die zijn vader vertelde. “Voordat ik op een skûtsje stap, wil ik de historie van het schip kennen. De verhalen. Volgens mij kan ik dan beter beoordelen hoe ik er mee moet omgaan.” Broer Sytze schudt met zijn hoofd. “Ik heb daar veel minder mee. Begrijp me goed, ik vind de verhalen ook echt mooi, maar Harmen is daar veel meer mee bezig.” “Harmen is de historicus van de familie”, legt Trynke lachend uit. Harmen zelf beaamt dat: “Het skûtsjemuseum is een plek waar veel van die historie te vinden is, ik kan daar heel erg van genieten.”
Foto: Dennis Stoelwinder
Is skûtsjesilen topsport?
“Nee”, zegt Sytze Brouwer beslist. “Het is sport op een behoorlijk niveau, maar geen topsport. Daarvoor moet je veel meer trainen. De twee weken van de SKS kampioenschappen hebben wel een hoge intensiteit. Dat is vergelijkbaar met de PC in het kaatsen en het FK bij fierljeppen.” Harmen: “Als je naar het aantal toeschouwers kijkt, lijkt het wel echte topsport. Het is gewoon bizar hoeveel boten en in Grou rond het wedstrijdwater liggen.” “De belangstelling is natuurlijk geweldig,” vult Trynke aan, “maar de SKS moet er wel voor waken dat het niet te groot wordt. Er is soms al bijna geen doorkomen meer aan”, benadrukt ze.
Toch hoor je wel eens dat het bemanningslid zijn nogal wat vraagt qua tijd en beschikbaarheid? Sytze lacht. “Kom op zeg. Dat vind ik nogal flauwekul. Skûtsjesilen is van eind maart tot in de herfst. En niet zoals bij topsport bijna elke dag trainen, maar zo nu en dan. Na het seizoen heb je bijna een half jaar vrij, hoe bedoel je, dat het nogal wat vraagt. Daar kan ik niet zoveel mee.”
Hoe fanatiek zijn jullie en wie is het fanatiekst?
“We willen alle drie heel graag winnen en verliezen is niet onze favoriete hobby”, lacht Trynke. “Maar als antwoord op je vraag: als we een slechte wedstrijd hebben gevaren, moet je met Sytze geen bordspelletje willen spelen, want dan vliegen de stukken door de kamer.” “Maar ik ben van ons drieën wel de rustigste aan boord”, stelt Sytze.
Zijn jullie het altijd met elkaar eens?
Trynke schudt haar hoofd. “Het is wel grappig. Je hebt allemaal je eigen omstandigheden, gezin en werk. Dus logisch dat je eigen inzichten krijgt en het niet overal over eens bent. En we bekvechten over van alles. Maar zodra we als moeder, broers en zus bij elkaar zijn, blijkt dat we in de kern altijd op elkaar terug vallen. Dan zijn de verschillen verwaarloosbaar.”
“Het geeft mij een stuk rust aan boord”, zegt Sytze. “Ik weet dat ik honderd procent op mijn familie en trouwens ook op de rest van de bemanning kan vertrouwen.” “Dan kan hij rustig in zijn bubbeltje kruipen en het schip sturen”, vult Harmen aan. Sytze: “Ik zoek ook naar mijn eigen topvorm, die ik de laatste twee jaar niet helemaal gevonden heb. Hoewel we in het klassement best goede resultaten boekten, had het volgens mij nog wel wat beter gekund.”
Schippers aan de wal
Veel schippers uit de historie van de SKS verdienden hun geld in de binnenvaart. Harmen en Sytze hebben net als hun vader Pieter ook gevaren, maar nu niet meer. Sytze Brouwer is in het dagelijks leven leraar aan het Nova College in Harlingen, de stad waar ook Harmen lesgeeft, maar dan aan de Maritieme Academie. Trynke is mede-eigenaar van Friesland Camper Service, samen met haar partner Eildert Meeter, ook een nazaat uit een bekende skûtsjefamilie.
Harmen, Sytse en Trynke Brouwer - FPH Mustafa Gumussu
Missen jullie het varen niet? En waarom zijn jullie gestopt?
De beide broers kijken elkaar even aan. “Ja, ik mis het varen,” bekent Harmen, “maar je hebt maar één keer de kans om je kinderen op te zien groeien en daar mis je hele stukken van als je in de binnenvaart zit.” “Het varen is geweldig, maar soms gaat de thuissituatie gewoon voor”, vindt Sytze. “Onze heit is ook pas op latere leeftijd begonnen met varen, dat was altijd al zijn droom.”
Pieter Brouwer begon in 1992 met varen op de Jolling, een schip van 67 meter, dat hij in 2008 verruilde voor de 85 meter lange Twirring. Harmen: “Wel grappig: de tegenwoordige schipper van het skûtsje van Joure, Rinus de Jong, was zijn matroos.” Vlak voordat Pieter Brouwer ziek werd is de Twirring verkocht en is nu in Franse handen. “Het vaart op de Seine”, weet Harmen. “Ik zou het nog wel eens op willen zoeken.” Sytze schudt zijn hoofd. “Dat hoeft van mij niet.”
Enkele dagen na het interview laat Trynke Brouwer via WhatsApp weten: “Het schip is na de verkoop omgedoopt en draagt nu de naam ‘Largo Winch’.” (Waarschijnlijk genoemd naar een Frans-Belgische stripboekenreeks, waarvan ook enkele delen zijn verfilmd - red.).
Aanpassingen aan de skûtsjes
Er is al jaren veel te doen geweest over de zogenaamde formule waarmee voor de skûtsjes bijvoorbeeld wordt bepaald hoeveel vierkante meter doek ze mag voeren. Wat vinden de Brouwers daarvan?
Sytze: “Het zou mooi zijn als er duidelijkheid voor een langere periode zou komen. Nu zit er al wéér een aanpassing van de formule in de pijplijn en blijf je aan het aanpassen.” “Het is van alle tijden dat iedereen de randjes opzoekt om het schip sneller te maken,” meent Harmen, “maar voortdurende veranderingen in die formule helpt niet. Het duurt gewoon een paar jaar voordat je het schip ‘in de vingers’ hebt.” “Vergeet ook niet dat het niet aan elk skûtsje is gegeven om altijd maar weer te investeren. Het kost gewoon heel veel geld”, haakt Trynke er aan vast.
“Wat dat betreft hebben wij bij de Gerben van Manen een geweldige groep sponsoren, daar mogen we heel blij mee zijn”, stelt Sytze. Harmen knikt. “Dat klopt. Als we iets op onze verlanglijstjes hebben, komt dat goed en dat is een geruststellende gedachte. Dit jaar hebben we bijvoorbeeld een nieuwe fok.”
“En vergeet niet de sponsoring in natura, bijvoorbeeld eten en drinken”, zegt Trynke tot slot. “Het is bij veel skûtsjes niet meer vanzelfsprekend dat de vrouwen bij de veertien dagen SKS altijd in de keuken staan om de catering te verzorgen, ook dat is veranderd.”
Slotvragen
Het einde van het interview nadert en we zitten nog met veel vragen. Hoe kijken de Brouwers naar het komende SKS kampioenschap? Wie zijn de favorieten? En Sytze en Harmen, twee schippers op één schip, komt dat goed?
Er volgt een discussie waarbij Grou, Lemmer, Leeuwarden, Joure, Sneek en natuurlijk Heerenveen als mogelijke kandidaten voor een hoge eindklassering boven komen drijven. En wat de beide tweelingbroers betreft: “Sytze zit achterop en Harmen voorop”, zegt Trynke. Lachend: “En ík zit bij het zwaard, mooi in het midden. Je moet het zó bekijken: ik ben een beetje het zand tussen de tegels. Ja, het komt goed.”
Kampioenschappen SKS en IFKS in de media - Het kampioenschap van de SKS (Sintrale Kommisje Skûtsjesilen) vindt dit jaar plaats van zaterdag 26 juli in Grou tot en met de slotwedstrijd op het Sneekermeer op vrijdag 8 augustus. Alle wedstrijden beginnen in principe om 14.10 en zijn live te volgen bij de verschillende mediakanalen van Omrop Fryslân en op de website van de SKS. Daarnaast is er elke dag aan het begin van de avond het omroep MAX skûtsje journaal. Het kampioenschap van de IFKS (Iepen Frysk Kampioenskip Skûtsjesilen) begint op zaterdag 9 augustus in Hindeloopen en duurt tot en met zaterdag 16 augustus, wanneer de slotwedstrijd in de Lemster Baai wordt gevaren. Alle IFKS wedstrijden in zowel de C, B, A-klein als de grote A-klasse zijn live te volgen via een dit jaar in het leven geroepen eigen YouTube-kanaal, IFKS TV. Tevens is er dagelijks aandacht voor het kampioenschap in het skûtsje journaal op Omrop Fryslân.
Tekst Ferdinand de Jong
Foto’s Mustafa Gumussu
Lees ook
