Face to Face met Hendrik Aukema: Ruim veertig jaar met de vlam in de pijp
Hendrik Aukema uit Jubbega reed 43 jaar lang door heel Europa. Hij begon in 1980 bij transportbedrijf Jan Krediet en is er altijd gebleven. Overal maakte hij vrienden en praatte hij een aardig mondje mee. Maar naast de veelbezongen romantiek van ‘de vlam in de pijp’ was er ook de realiteit van coronatests en leeuwen onderweg. Hendrik kreeg zijn droombaan en maakte het allemaal mee, maar is nu met pensioen.
Sinds zijn pensioen is het wennen. Het ritme van ‘maandag weg - vrijdag terug’ is verdwenen en het contact met collega-chauffeurs onderweg en met klanten elders is weggevallen. In de zwaarwerk-regeling die geldt voor onder andere de transportsector moet je er op je 64ste uit en mag je gedurende drie jaar niet betaald werken. En dus kijkt Hendrik Aukema op zijn 64ste vooruit. “Dêrnei kin ik miskien ris foar in útstjoerburo wurkje. Faorearst is de camper myn grutste wein. Mar ik haw wol in kear mei west mei myn soan. Dy dreamde ek fan dit fak en no rydt er foar A-ware, de suvelgigant. Echt prachtich wurk!” Volgens Hendrik moet het in je bloed zitten: “Dan hast miskien dyn grut rydbewiis, mar dan bist noch gjin chauffeur.” Zelf heeft hij nooit anders gewild. Al was zijn diensttijd een leuk uitstapje: hij kwam op vliegbasis Leeuwarden bij de Luchtmacht. Als hospik wel te verstaan.
De kop derby hâlde
Het begon met een telefoontje eind 1980. Of hij even bij Jelke Krediet (tweede generatie Jan Krediet) wilde langskomen. “Dat wie in baas, hear! Dy hie útstrieling en fernimst dat er sels op ‘e frachtwein sitten hat. Mar it wie samar klear. At ik de oare deis om fiif oere begjinne koe.” Dat wilde Hendrik wel. Hij kwam en kon de eerste twee maanden als bijrijder mee. Je moest altijd met z’n tweeën op de wagen en de bijrijder was de kaartlezer. Navigatie zou pas veel later komen. Stuurbekrachtiging was er nog niet en ook het laden en lossen moest je zelf doen. Puur krachtwerk dus. Nu zit je op een luchtgeveerde stoel, vertelt Hendrik, en zie je dankzij sensoren en camera’s alle kanten van je wagen op je dashboard. Hij weet zijn eerste rit naar Engeland nog goed. Inschepen in Europoort Rotterdam en dan oversteken naar Felixstowe. En dan maar links rijden. “Dan moast de kop derby hâlde, oeral roundabouts - rotondes - wêr ‘t je automatysk ferkeardom reageare.” Het is altijd goed gegaan, ook doordat de Britten volgens Hendrik zo hoffelijk zijn in het verkeer.
Voetballen en sloffen sigaretten
Een vrachtwagenchauffeur slaapt in de cabine op een comfortabel bedje. En onderweg zijn er speciale chauffeurscafés waar je prima kunt eten. En als je, zoals Hendrik, wekelijks op dezelfde plek komt lossen en op je vaste stek gaat parkeren voor de nacht, dan krijg je zomaar contact. De mannen van een lokale voetbalclub in de Cotswolds, een streek in Centraal-Engeland, nodigden hem uit om eens een balletje mee te komen trappen. Hendrik: “Hjir yn Jobbegea fuotbalde ik by de feteranen, dus dat like my wol wat. Dat haw ik jierren dien. Mar fan it ien komt it oar. Wy hawwe mei it hiele team derhinne west - en wûn! - en dêrnei haw ik regele dat dy ploech tsjin ús yn Jobbegea útkaam.” Hij wacht even om met pretoogjes te vervolgen: “Mar sy hiene ien man tekoart en ik wie ynfaller. Dat doe spile ik tsjin myn eigen maten. Wa wûn hat, docht er net ta, mar wat hawwe we in wille hân!”
Hoe rouwig de maten waren om die move is onduidelijk, al regende het ineens wel bestellingen voor een slof sigaretten van dit en nog een van dat merk. Of Hendrik daar eventjes voor kon zorgen...
Henk Aukema
Nooit met lege handen
Als chauffeur loods je van alles van de ene naar de andere locatie. Waar niemand bij stilstaat, is dat je ook dingen mee terug moet vervoeren. Daar zit het kantoor in Steenwijk (destijds Noordwolde) achter met ingenieuze logistiek. Projectmeubelen of keukens naar hartje Londen brengen? Neem dan die lading matrassen van Engelse fabrikanten langs-de-route maar mee retour voor hun distributeur in Nederland. En uit Zwitserland waar hondenbrokken heen moeten graag meubels mee terugnemen. Met een halfvolle auto naar Duitsland? Neem dan ook die tabak van collega-ondernemer Van Nelle mee.
Toch is Engeland zijn favoriete bestemming geworden; hij is er maar liefst 38 jaar lang naartoe gereden. Terwijl je voor het Engeland uit z’n begintijd veel geduld moest hebben. Hendrik: “Dan wie ik al om acht oere fan board, mar dan hie in wein by de douane syn papieren net yn oarder. Je meie net losse as de btw net betelle is, dus dan stiene je dêr oan ‘t let yn ‘e middei mei in lange sleep frachtweinen. En dan kin it ek om mar fiif sinten gean! De weromreis mei nije fracht: itselde probleem. Doe ‘t Ingelân yn de EU siet, wie der frije hannel en koest trochride. Mar sûnt de Brexit moast ik wer wachtsje. No ja, no giet it digitaal, dus wol wat flugger.”
Wilde beesten en hoge nood
Hendrik is makkelijk in het contact en heeft vele vriendschappen opgebouwd. Soms werd hij bij iemand thuis uitgenodigd. Bij iemand uit de filmindustrie bijvoorbeeld. “Dy hie allegear wylde bisten by syn hûs, dy ‘t nedich binne yn films. As we sieten te praten, dan brulde der samar in liuw tuskentroch. Of gûlende wolven. Bytsje luguber wol.”
Maar verder speelde zijn bestaan zich af in de cabine en dat was soms behelpen. In Duitsland heb je tegenwoordig langs alle wegen wel een Autohof met een restaurant en faciliteiten, speciaal voor vrachtrijders. Maar destijds was de hoognodige toiletgang met snel tandenpoetsen en een beetje poedelen alleen bij tankstations mogelijk. En soms kon hij op het afleveradres voor een douchebeurt terecht - mits er tijd voor was. De coronatijd vond Hendrik ronduit idioot: “Wy moasten om de trije dagen teste en dan wachtsje op de útslach. Wie dy posityf, dan brochten se je nei in hotel. Yn isolaasje. In sjauffeur wurket ommers altyd al yn isolaasje!” Dat er werk voor hem in overvloed was en dat het rustig was op de wegen maakte veel goed.
Corridor naar West-Berlijn
In die 43 jaar is er veel veranderd, peinst Hendrik. Neem Duitsland van voor ‘Die Wende’, bijvoorbeeld. Naar West-Berlijn was één weg, waarvan je niet mocht afwijken en zeker niet stoppen. Bij de douane van Berlijn kwamen die geüniformeerde kerels met hun Trabantje je met mitrailleur en grauwende hond afblaffen. Hendrik had wel een oplossing: “Mei in briefke fan tsien Mark tusken it paspoart gie it wat flugger. Dan koest troch nei hotel Avus, dat hast óp ‘e autobaan leit. Gelokkich wiene de Wiener Schnitzel en Schweinehaxe dêr hearlik én goedkeap!”
Een groot verschil met de ontvangst in Engeland, waar het altijd ‘glad to see you’ was, glundert hij. Hendrik kent de weg in Londen en veel andere steden op zijn duimpje. In de buurt van Nottingham had hij zelfs een stamkroeg. Daar bivakkeerden de meeste chauffeurs hartje dorp en dan zakten ze altijd gezamenlijk af naar de local pub.
‘s Lands wijs, ‘s lands eer
Hendrik pikte aardig wat op van de gewoontes. Als ze in Engeland naar je seinen, bedoelen ze dat je kunt invoegen, in Duitsland betekent het juist ‘oprotten!’ En op Skandinavië rijden was weer andere kost. Daar kon het ‘s winters wel twintig graden vriezen! Hendrik: “Dan hie ik in ekstra tekken mei. Sweden is mar tin befolkt. Net folle ferkear en sa no en dan in doarpke. En hartstikke tsjuster, fansels. Ast dêr in pilske ha wolst, fielst dy alkoholist! Drank is muoilik te krijen en boppedat bespotlik djoer! Wêrom tinkst dat al dy Sweden hieltiten hin-en-wer fare?”
De ferry van Gravemünde naar Trelleborg zit doorgaans vol zuipende Zweden, volgens Hendrik, maar voor de collega-chauffeurs was de overtocht ‘smûk’, met lekker slapen in een hut. Aan wal was het weer wennen geblazen: overal tweebaanswegen - met een brede vluchtstrook - die ‘s winters spekglad waren. Hendrik reed langs zijn klanten in een week zomaar duizenden kilometers.
En de toekomst? Er zit al een vakantie naar Engeland in het vat. Links houden kan hij nu wel, maar of hij ooit weer een balletje mag meetrappen? Dat is afwachten voor de man met ‘engelsengeduld’.
Tekst Alie Rusch
Foto’s Mustafa Gumussu
Lees ook
