Face to Face met artistiek fotografe Maartje Roos - “Als het qua gevoel goed zit, dan maakt het niet uit wat een ander vindt”

Natuurlijk is Maartje méér dan alleen haar vak. Zo wist ze onlangs de uitdagende Ironman 70.3 Westfriesland af te ronden in de fantastische tijd van 5:07:19. Ze werd daarmee vijfde in haar leeftijdscategorie. De naam Ironmen 70.3 is afgeleid van de afstanden in mijlen: zwemmen (1,2 mijl) + fietsen (56 mijl) + hardlopen (13.1) mijl. Overigens heeft haar sport én haar kunst wellicht meer overeenkomsten dan op het eerste gezicht gedacht. Een goede reden om de diepte in te gaan en Maartje Roos beter te leren kennen.

Niet doorsnee
Maartje Roos is namelijk geen doorsnee fotografe: ze bouwt haar composities op zoals een schilder dat doet. Met veel geduld wordt ieder onderdeel afzonderlijk gefotografeerd en vervolgens op de computer in elkaar ‘geschoven’. Toch zie je dit niet meteen als je naar haar werk kijkt: het is vooral heel sfeervol. Hoe langer je ogen dwalen, hoe meer je ziet en ontdekt dat er een heel verhaal in schuilgaat. Ze werkt dan ook regelmatig in series: van ‘Cultureel levend erfgoed’ tot de ‘De zee vrij spel’ en van ‘Leeuwarden Lonkt’ tot werken gebaseerd op de kunstgeschiedenis.

Maartje kan alles creëren met haar camera, en computer, nadat ze eerst stevig vooronderzoek doet. Daarin schuilt haar grote kracht: ze neemt de tijd om alles tot in de kleinste details te achterhalen. Door de tijd te nemen voor het scouten van locaties en de verschillende beeldelementen én in te zetten op goede contacten met verenigingen en stichtingen komt ze tot een uniek beeld. Daarnaast is ze altijd op zoek naar het juiste licht en wacht rustig af tot het juiste moment. Vaak is dit de lage zon in de ochtend of avond.

Als alle elementen eenmaal vastgelegd zijn, is ze nog tijden bezig met het ‘puzzelen’ in de compositie. Perfectie is de norm. “Ik zie direct of het wel of niet klopt. Misschien sla ik er een beetje in door, maar voor mij komt dit alles heel precies!” Als haar één onderdeel niet aanstaat reist ze resoluut terug om een nieuwe foto te maken. Precies dat oog voor detail, dat is de toewijding van Maartje Roos.

Jong geleerd
“Ik was altijd creatief bezig, speelde veel buiten en bouwde hutten.” Op zondagen gaat ze met haar vader op pad met de camera. Eigenlijk wil ze naar het behalen van de havo naar de kunstacademie, maar ze krijgt het advies om dit een jaar uit te stellen om meer werk te creëren. Maartje besluit om eerst Fotonica (fotografie, animatie en film, red.) in Drachten te volgen. Net als haar bekende oom Catrinus van der Veen is ze vooral gericht op persfotografie. Tijdens stages bij het Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant ontdekt ze dat portretten en lifestyle beter bij haar passen omdat ze dan meer invloed op het eindresultaat heeft.

Ze rond Fotonica versnelt af en wil dan alsnog naar de kunstacademie van ArteZ. Maartje wordt nu wel aangenomen maar ontdekt ook een dure particuliere opleiding: Fotoacademie. Gelukkig verdient de jonge fotografe al sinds haar vijftiende geld met haar fotografie en creativiteit. Hierdoor ziet ze de mogelijkheid om deze kans met beide handen aan te grijpen. Ze betaalt de opleiding helemaal zelf met behulp van haar banen bij een reclamebureau en een fotobureau. In 2010 studeert ze cum laude af, start haar eigen bedrijf en bouwt een klantenkring op voor haar fotografie op maat.

Auto-ongeluk
Haar auto-ongeluk uit 2002 kan haar niet tegenhouden om alles uit het leven te halen. Na jarenlang bij allemaal verschillende therapeuten gelopen te hebben ontdekt ze dat sporten goed werkt voor haar lijf. Als ze vervolgens uitgedaagd wordt om mee te gaan doen aan een triatlon in Stiens kan Maartje alleen maar denken: “ik laat mijn lijf wel even zien dat ik dit kan!” Hoewel ze met een overbelaste knie over de streep komt, en maanden niet kan sporten, vindt ze triatlons toch interessant. Eenmaal verhuisd naar Heerenveen sluit ze zich aan bij de atletiekvereniging AV Heerenveen. “Twee jaar geleden zei ik nog dat ik nooit verder dan een kwart zou gaan. Wie doet dat nou? Wie gaat er nu in hemelsnaam zo’n eind zwemmen, fietsen en dan een halve marathon lopen?”

Ironman 70.3 West-Friesland
“Ik ben toch iemand die haar grenzen steeds verder legt. Vorig jaar begon het te kriebelen en ben ik gaan trainen voor de Ironman. “Ik wilde het fatsoenlijk afmaken en deze keer wel heel blijven.” Daarom schakelt ze de hulp in van Fré Adema. Ze moet leren balans vinden in de combinatie van trainen en werk. En: “rust is ook heel belangrijk!” Het is een puzzel die ze weet te leggen doordat ze redelijk vrij is in het indelen van haar werktijden. Als Maartje een hele dag achter de computer zit gaat ze tussendoor trainen en tijdens het scouten van locaties gaat de mountainbike mee om de plekjes te zoeken die met de auto niet te vinden of te bereiken zijn.

Voor de echte triatleet is Challenge Almere de ultieme wedstrijd. Maar, “weet je hoe Almere er uit ziet? Dat past minder bij mij”, meent Maartje Roos. “Ik houd van een mooie omgeving. Wilde voor mijn eerste halve triatlon graag een mooi landschap met oude historische gebouwen.” Blijkbaar heeft ze er tijdens de wedstrijd ook gewoon oog voor en geniet volop terwijl ze ook gefocust blijft. “Natuurlijk heb ik samen met Fré een raceplan gemaakt, maar het ging vooral op gevoel. Het moet goed voelen in plaats van een klokje volgen. Ik wist wat ik moest doen en dat heb ik gedaan.” Pas later beseft ze dat ze een goede tijd heeft neergezet: 5:07:19.

‘Je kan het niet alleen!’ 
“Ik steek er veel tijd in. Maar ik doe wat ik kan, wil en fijn vind. Op mijn eigen manier. En dan denk ik wel eens: er zit veel in mij. Zowel op sportief vlak als in mijn werk. Discipline is het belangrijkste. Je kan wat je traint!” Daarnaast weet ze dat ze voor beide anderen nodig heeft. “Die zoek ik bewust zodat ze mij kunnen helpen om te komen waar ik naar toe wil. Je kan het echt niet alleen.”

De eerste periode na de Ironman mag Maartje van Fré niet teveel trainen. “Herstel en rust is heel belangrijk. Als je niet iemand hebt die dat tegen je zegt, dan kun je dat vergeten. In principe voel ik mij nu goed en kan ik voor mijn gevoel gaan trainen. Maar als je meer wil moet je eerst herstellen. Mijn begeleiders zijn tijdens dit proces heel duidelijk geweest: je lijf heeft één energiebron en daar moet je het mee doen. Of het nu werk, sport of privé is, alles komt uit datzelfde potje. Als je veel gewerkt hebt of het is laat geworden, dan heeft het niet altijd zin om te gaan sporten. Als ik moe ben ga ik dus ook echt niet.”

Verhaal vertellen
Eigenlijk zijn er vele hoogtepunten en bijzondere momenten de afgelopen jaren. Als Maartje in 2011 op Kunstbeurs PAN Amsterdam rondloopt probeert ze zich al voor te stellen hoe het zou zijn om hier haar werk te exposeren. Maar, je hebt daarvoor een galeriehouder nodig die je meeneemt. Tien jaar later is het zover én verkoopt ze gelijk goed. Maartje vindt het ook belangrijk om zelf veel op de beurzen aanwezig te zijn, of het nu PAN, RAI of ARTNoord is. “Ik wil graag vertellen over wat ik gemaakt heb omdat er een verhaal achter zit. En ik merk dat mensen dat leuk vinden om te horen en te weten. Mensen hebben veel vragen. Sommige hoeven niet beantwoord te worden natuurlijk, maar sommige zijn juist wél goed om te beantwoorden. Dat wordt nu nog belangrijker, in verband met de opkomst van AI…”

Hobbelige route
Ondanks al deze hoogtepunten blijft Maartje dromen van tentoonstellingen én nieuwe beelden vol verhalen. Er blijkt altijd een stip op de horizon te zijn. “De route er naartoe kan heel hobbelig zijn. Als het uiteindelijk maar lukt. En als het qua gevoel goed zit, dan maakt het niet uit wat een ander vindt.”

Eigenlijk is ze heel nuchter. Ze laat alles gewoon lekker over zich heen komen. Zelfs als ze in Parijs de Prix de la Photographie 2022 wint in de categorie Natuur. “Mijn Hollandse, met uitsterven bedreigde, dierenrassen wonnen het van exotische dieren. Maar, je leven gaat vervolgens gewoon door en je werkt aan nieuwe beelden.”

De uitdaging blijft. Ook dat is zeker bij Maartje Roos.

Tekst: Janita Baron
Foto: Mustafa Gumussu