Het Odensehuis in Heerenveen “Hier moet niets, maar mag alles”
HEERENVEEN - Iedere dinsdag tussen tien en vier uur is het Odensehuis Heerenveen, gevestigd aan de Roerdomplaan 38 nabij zorgcentrum Coornhert Strate, open voor mensen met (beginnende) dementie, mantelzorgers en buurtbewoners.
Het uitgangspunt is om ouderen met dementie in een veilige omgeving een fijne dag te bezorgen. Hier genieten ze van gezelligheid, ontmoeten ze anderen en maken ze nieuwe dingen mee.
“Zal ik even een theezakje in je thee doen, André? Anders drink je suikerwater.” Coördinator Akke Appelhof voegt het ontbrekende onderdeel onopvallend even toe. Aan de koffietafel zitten André, Bob en Griet, voor de gelegenheid aangevuld met twee heren van het bestuur van het Odensehuis. Het gesprek gaat vooral over vroeger. In de beleving van het heden vallen nog wel eens wat gaten, maar over de tijden van toen weten deze ouderen levendig te vertellen.
Lange wandelingen
De licht dementerende Bob is iedere dinsdag present in het Odensehuis. Hij vertelt met veel enthousiasme over zijn tijd bij de Marine. “Ik was zestien toe ik bij de Marine ging en dat heb ik mijn hele leven gedaan. Ik heb altijd hartstikke leuk gewerkt. Tijdens de nachtdienst schreef ik veel brieven. Een tekening maakte ik er ook bij. Dan zei ik: ‘Jongens, ik zit dáár, en dan ging ik aan de slag’.” André, ook een vaste bezoeker, woont in een woonvorm in Heerenveen. De reuring in het Odensehuis doet hem goed. “Ik vind het leuk om elkaar dingen van vroeger te vertellen,” zegt hij, “en je komt eens uit je dagelijkse sleur. Je maakt hier wat mee. We gaan wandelen, of wat er dan ook maar te doen valt.”
“We kijken vooral naar wat mensen zelf graag willen doen”, legt Akke Appelhof uit. “De een komt voor een kopje koffie, de ander houdt van wandelen. We doen ook wel eens iets creatiefs. In de tuin is een prachtige volière waar André graag een kijkje neemt. Bob houdt van lange wandelingen en kent alle routes goed, dus hij neemt mij dan op sleeptouw. Dan gaan we ook altijd even bootjes kijken.”
Langer thuis blijven wonen
Aanmelden of een verwijzing voor het Odensehuis is niet nodig; het is open voor iedereen met beginnende dementie. Voor mantelzorgers kan het fijn zijn om informatie over dementie te krijgen. Andere mantelzorgers vinden het juist prettig om even de handen vrij te hebben. De vrouw van Bob gaat op dinsdag altijd naar de zumba; zo heeft ze even wat tijd voor zichzelf. Door hun bezoeken aan het Odensehuis kunnen mensen met beginnende dementie langer thuis blijven wonen.
“Dat is ook wetenschappelijk bewezen”, volgens bestuurslid Jelte Pasma. “Doordat er meer prikkels zijn, vordert de dementie minder snel dan anders het geval zou zijn. Pasgeleden zijn we met elkaar naar het Museum Heerenveen geweest. André wist ontzettend veel over het Heerenveen van vroeger, dat heeft echt zijn interesse.” Als reactie volgt er enthousiast geknik. “En in de zomer gaan we naar het openluchtmuseum in Nij Beets”, vervolgt Jelte. “Zo proberen we de activiteiten te laten aansluiten bij de interesses van de deelnemers.”
Meedoen aan een potje sjoelen
Het Odensehuis is begonnen in de stad Odense in Denemarken en van daaruit overgekomen naar Nederland. Het doel is om ouderen met beginnende dementie een normaler onderdeel van de samenleving te laten zijn. Hier is iedereen gelijk, of je nu dementie hebt bent of niet. Inmiddels zijn er zeven Odensehuizen in Friesland. In Heerenveen is het Odensehuis gevestigd aan de Roerdomplaan 38, een complex met aanleunwoningen en zorgcentrum Coornhert State. Aanmelden is niet nodig. Wel wordt een bescheiden bijdrage gevraagd, zodat het Odensehuis kan blijven bestaan. Het Odensehuis is open op dinsdag van 10.00 uur tot 16.00 uur
“Extra leuk, want zo is er ook aanloop van de bewoners”, meent Akke Appelhof. “Ik vind het heel belangrijk dat er ook mensen van buitenaf langskomen. Het Odensehuis mag een aftreksel van de maatschappij zijn. Als we hier aan het sjoelen zijn, is het leuk wanneer er mensen binnenlopen die een potje mee komen doen.” Zo komt bewoonster Griet altijd “in kopke kofje” drinken en praat dan met de andere bezoekers over vroeger. Griet is afkomstig uit Aldeboarn. “Als ik over de Heabrêge naar Heerenveen reed, werd ik altijd aangehouden door een politieagent”, vertelt Griet. “Dan moest hij de papieren zien. Zelfs toen ik met mijn kinderen naar de dokter was geweest om de amandelen te laten knippen, hield hij me aan.” “Dat was in die tijd zo; veel controleren”, vult André aan. “Een vader van mijn klasgenoot op de mulo was ook politieagent en die keek altijd of iemand de fout in ging. Dan schreef hij weer een bon uit en dan was hij ‘de man’.”
Veilige plek
Bob en André gaan de tafel dekken voor de lunch, samen met Akke. Dat ze hier blij zijn met Akke, is wel duidelijk. Als coördinator is zij de drijvende kracht achter het Odensehuis, het vaste gezicht en degene die de sfeer neerzet. Akke: “Ik werd gevraagd door Caleidoscoop en het leek me direct leuk. Ik heb me wel moeten inlezen, want ik werkte altijd met jonge mensen. Maar het voelde meteen goed om hier te zijn.”
Ellen Akkerman is welzijnscoach dementie vanuit Caleidoscoop. Naast de programma’s en activiteiten die er voor deze doelgroep zijn, ziet zij ook zeker de meerwaarde van het Odensehuis. “Het is een hele veilige plek. Mensen luisteren naar elkaar aan en vullen elkaar aan. Ze mogen aan activiteiten meedoen, maar het hóéft niet. Hier moet niets, maar mag alles.”
Het kan soms best even moeilijk zijn om over de drempel van het Odensehuis te stappen, weet Ellen Akkerman. “Een van de ouderen had in het begin ook wat weerstand om hierheen te gaan. Nu heeft hij een goede band met Akke en heeft hij hier helemaal zijn plek gevonden. We hopen dat er meer bezoekers komen, zodat we ook meer activiteiten kunnen aanbieden en er mooiere verbindingen ontstaan. Dat maakt het voor iedereen nog leuker.”
Door: Hannah Zandbergen
