Met fakkels, verhalen en een vierkante slag behoudt Katlijk het Sint-Thomasluiden

In optocht komen de kinderen van het dorp naar de klokkenstoel. Al roepend en joelend met fakkels in de hand proberen ze de kwade geesten weg te jagen. Dat is ook het doel van het Thomasluiden zelf. ‘De klok is nagekeken en doet het goed’, zegt Jan Dol. Hij is een van de mannen die in de touwen hangt de komende dagen. ‘Fysiek ben ik fit en mentaal ook. Je moet er wel met je kop bij blijven, want je wilt vierkant de klok luiden. Dat is dus van ‘ding, dong, ding, dong.’ Zo is het bedoeld.’

Er wordt altijd begonnen op de 21e december: ‘Dat is de naamdag van de heilige Sint-Thomas.’ Als de kinderen er bijna zijn, begint Dol aan zijn taak. Jos Boelhouwer, betrokken Katlijker, ziet de statie ook aankomen: ‘Het is een hele mooie, eeuwenoude traditie. Die moet je een ere houden. In heel Nederland is het alleen hier in Katlijk en Oudehorne.’

Eeuwen geleden bestond de traditie van Sint-Thomasluiden op veel meer plekken: van Oldeberkoop tot de Dokkumer Wouden. Zo werd het vroeger ook in Donkerbroek, Hemrik, Hoornsterzwaag, Wijnterp, Zuid-Drachten, Oud Beets, Kortezwaag, Burgum en Hardegarijp gedaan.

In sommige plaatsen werden de klokhuizen echter afgebroken, tegenwoordig bestaat de traditie alleen nog in Katlijk en Oudehorne.

Het doel van Sint-Thomasluiden was het zuiveren van de lucht van de kwade geesten. Het was een vorm van ‘plúsliede’, ook wel ‘diveljeie’ genoemd.

Het ‘kloksturen’ is nog een hele kunst, twee man luiden de klokken in een ritme dat een ‘vierkante slag’ heet.