Sint Thomasluiden en -kuier, Wandelen om ‘uit te buiken’ en klokluiden om boze geesten te verjagen
Enerzijds offers om de goden en winterheiligen gunstig te stemmen, anderzijds vuur en lawaai om de kwade geesten weg te jagen. Het vuurwerk is uitgegroeid tot een 70 miljoen euro kosten adrenalinefeestje dat zijn doel volledig voorbij is geschoten, de oudejaarsvuren houden alleen in Den Haag de gemoederen nog bezig, maar het luiden van de klokken is een traditie die is blijven bestaan, zij het op bescheiden schaal. Alleen in de klokkenstoelen van de dorpen Katlijk en Oudehorne luiden in de aanloop naar de jaarwisseling nog de klokken om de kwade geesten te verjagen, het zogenaamde Sint Thomasluiden.
Naamgever van dit eeuwenoude gebruik is de heilige Thomas, want op zijn naamdag, 21 december, begint het luiden. De klokkencommissie Oudehorne organiseert in het kader van het Sint Thomasluiden een evenement op 30 december bij de klokkenstoel van Oudehorne, gesitueerd op het kerkhof, wat aan het klokkenluiden een speciale sfeer geeft. Naast demonstraties wordt er door de jeugd in wedstrijdverband gestreden om de eer en de wisselprijs, een bronzen klokje. Daarnaast wordt er een wedstrijd voor senioren gehouden Het Sint Thomasluiden wordt sinds een kleine twintig jaar begeleid door een wandeltocht over 5, 10, 15 of 25 kilometer, de Sint Thomaskuier. GrootHeerenveen in gesprek met twee van de organisatoren van de kuier, Ate Westra (73) en Kees Kuiper (75).
Wandelen ter meerdere glorie van het luiden
Ate Westra was een kleine twintig jaar geleden, als toenmalig voorzitter van plaatselijk belang, de aanstichter van de Sint Thomaskuier. De aanleiding was een noodkreet van de voorzitter van het traditionele Sint Thomasluiden over de tanende belangstelling voor het evenement. Al snel kwam toen het idee bovendrijven om op diezelfde dag een wandeltocht te organiseren, waarvan de route de deelnemers langs het Thomasluiden zou voeren. De eerste edities hadden een hoog ‘houtje-touwtje’ gehalte, waardoor het aantal deelnemers bleef steken rond de zestig. Met de professionaliseringsslag die volgde in de daaropvolgende jaren steeg het aantal deelnemers, met als topjaren meer dan 1000 lopers. Tegenwoordig zit het deelnemersaantal gemiddeld op 600-700 wandelaars.
De Sint Thomaskuier werd aanvankelijk 15 jaar georganiseerd door de Stichting Volksvermaak. “Deze stichting is in 1995 voortgekomen uit plaatselijk belang,” verduidelijkt Westra, “Om de festiviteiten rond Koningsdag en andere feestelijke evenementen te organiseren.” “Nadat deze stichting er na 15 jaar de brui aan gaf,” vervolgt Kees Kuiper, “Heeft een vriendengroep de draad opgepakt en een kuiercommissie opgericht om de toekomst van onder meer de Avondvierdaagse en de Thomaskuier veilig te stellen.”
Veel activiteiten
“De Sint Thomaskuier op 30 december 2019 beleeft dit jaar zijn zeventiende editie, waarbij de route de deelnemers traditioneel langs de klokkentoren van Oudehorne voert en op de 15 en 25 kilometer tocht zelfs langs het luiden in Katlijk. De routes van 5, 10, 15 en 25 kilometer lopen over verharde en onverharde paden door de prachtige omgeving van Oude- en Nieuwehorne. In de 5 kilometer lange tocht voor de kinderen is dit jaar voor het eerst een puzzeltocht opgenomen. Bij de (overdekte) stempelposten/ pleisterplaatsen wordt een activiteit georganiseerd en kunnen de lopers even op adem komen en de inwendige mens verzorgen. Op diverse plaatsen langs de route worden kunstwerken van kunstenaar Hielke Dijk uit Nieuwehorne geëxposeerd. Uiteraard worden de deelnemers bij een van de stempelposten onthaald op warme chocolademelk en oliebollen.
Klokkenluiden is een kunst
Een van de stempelposten van de Thomaskuier is op de boerderij van de familie Kramer, gelegen naast de klokkenstoel van Oudehorne. Liesbeth Kramer is voorzitter van de klokkenstoelcommissie, die het Sint Thomasluiden jaarlijks organiseert.
Een stukje achtergrondinformatie: Veel Friese kerken hebben een klokkenstoel nabij de kerk of op het kerkhof. Aangezien een toren vaak te zwaar was voor de zachte veengrond in Friesland, werd gezocht naar een minder zwaar alternatief, dat bovendien veel goedkoper was, een klokkenstoel van hout. Afhankelijk van de financiële situatie van de gemeente telden betreffende klokkenstoelen een, twee of drie klokken. In de klokkenstoelen van Katlijk en Oudehorne hangen twee klokken, een grote van 450 kilo en een kleinere van 250 kilo. De kunst bij het luiden is om de klokken in een goed samenspel, op maat ritmisch te laten klinken. Meestal wordt dit zware karwei in tweetallen gedaan.
Naast demonstraties vinden er tijdens het Sint Thomasluiden in Oudehorne twee wedstrijden plaats. Een voor de jongeren, waarbij de wisselprijs voor de beste klokkenluider bestaat uit een bronzen klokje en een wedstrijd voor de senioren.
Sint Thomaskuier
Datum: 30 december 2019 Inschrijven, start en finish: Dorpshuis De Kiekenhof, Molenweg 29 in Nieuwehorne Kosten: € 5 (kinderen t/m 11 jaar gratis) Starttijden: 25 km 9:30 – 10:00 uur// 15 km 11:00 – 11:30 uur// 10 km 12:00 – 13:00 uur// 5 km 13:00 – 14:00 uur
Sint Thomasluiden
Datum: 30 december 2019 Aanvang: 13:30 uur bij de Klokkenstoel van Oudehorne aan de Schoterlandseweg 83. Wedstrijd inleg: € 2
Aanmelden: Liesbeth Kramer 06 – 25 47 09 50 of Rik Hoekstra 06 – 83 09 83 15
