“Je bent blank en kinderen vinden dat eerst eng”
Een van de leerlingen gaat kruipend naar haar onderwijzer en vraagt knielend of ze naar de WC mag. Als de onderwijzer een knikje geeft, mag het. Herfstvakantie, Ho, Ghana, West-Afrika, hemelsbreed 4500 kilometer verderop. Kompas-onderwijzeres Sjoerdtje Zijlstra staat voor een klas. Eén van de kinderen heeft geen potlood. Het kan niet meedoen met de les.
SPONSORLOOP EN DRAAIEND RAD
Het zijn situaties, die Nynke Obbink en Sjoerdtje Zijlstra op school in Afrika vaker mee gaan maken, en ook ‘onaangekondigd huisbezoek’ laat een diepe indruk op hen achter. Nynke en Sjoerdtje zijn hier twee weken aan het werk uit naam van Edukans, de organisatie die Nederlandse leerkrachten (directeuren, onderwijzers, pabo-studenten) uitzendt om hun ambtsgenoten in Afrika te helpen het onderwijs te verbeteren. Nynke en Sjoerdtje hebben ervoor moeten sparen, de uitzending kost hun elk tweeduizend euro. Daarbovenop betaalt CBO Meilân, de overkoepelende organisatie boven het Christelijk Basis Onderwijs in de regio Heerenveen, nog eens de drie dagen scholingskosten. Naast de tweeduizend euro moesten beide onderwijzeressen ook nog eens duizend euro sponsorgeld ophalen; hier hebben de kinderen van Het Kompas bij geholpen. Er werd een sponsorloop en een draaiend rad op school georganiseerd. We zijn nu een jaar later; hoe kijken de twee onderwijzeressen uit Heerenveen op hun avontuur terug?
JUSTIN BIEBER EN SINTERKLAAS “Je hoort pas na die drie dagen scholing in Nederland, waar je naar toe moet,” zegt Nynke Obbink. Sjoerdtje Zijlstra vult aan: “Je schrijft je wel in voor een land, maar waar je precies in het land terecht komt, hoor je pas op het allerlaatste moment. En dat zegt ook nog niks, want je weet niet wat je aantreft.”
Nynke: “Edukans steunt een uitgekozen school, ze noemen dat een ‘sterschool’, drie achtereenvolgende jaren, dus er is een vervolg als wij weer weg zijn. De leraren daar hebben veel kennis, en ze staan open voor veranderingen. Ze zijn bereid om te leren. Andersom leren wij ook van hen.”
Wat het doel van het project betreft, het overbrengen van kennis, zien de docenten van Het Kompas hun missie als geslaagd. Wat het de twee onderwijzeressen persoonlijk aan ervaringen heeft gebracht, is wellicht minstens zo indrukwekkend.
Nynke Obbink: “Je bent blank, en dat zien ze. De kinderen vinden dat eerst eng. Ze willen je allemaal aanraken en voelen, je wel vijf keer achter elkaar een ‘high five’ geven, en ze beginnen te roepen en te gillen als je je omdraait. Dat geeft een raar soort Justin Bieber-effect. Ik kon daar ook niet alleen of met een vrouwelijke collega over straat of naar de markt. Al die mannen deden me een huwelijksaanzoek.” Sjoerdtje Zijlstra: “Ik voelde dat als een soort Sinterklaas. Al die kleine kinderen kijken naar je en als je te dichtbij komt, kruipen ze onder ‘moeders rokken’. Ik begon de dag met een klapspelletje om elkaar te leren kennen.
Nynke: “Malawi is één van de armste landen van de wereld. Ik moest het daar doen zonder telefoon, zonder mobieltje, zonder internet. Maar ‘back to basic’ verbindt juist. En de mensen daar zijn zó vriendelijk, hartelijk en blij. Er is daar zo weinig nodig om blij te zijn. Ik vond dat zó speciaal. Dan merk je pas goed hoe verwend we hier zijn.”
KRUIDEN VAN DE MEDICIJNMAN Nynke: “Wij zagen veel kinderen nooit eten, als wij onze lunchbox met brood pakten. Dan bleek, dat ze al in dagen geen eten hadden gehad als ze bij ons op school kwamen, en onderwijzers soms ook niet, omdat ze al twee maanden hun salaris niet hadden gekregen. Eerst aten wij dan maar stiekem onze boterham op. Later gingen we ons brood met hen delen.”
Sjoerdtje: “We gingen ook onaangekondigd op huisbezoek. We troffen een keer een leerlinge alleen thuis aan, de ouders waren er niet. Het was een heel slim meisje, maar ze had een abces in haar nek, en dat werd niet door een arts behandeld. Ze kreeg kruiden van een medicijnman. Dat soort omstandigheden kwam je tegen, terwijl je er was om het onderwijs te helpen verbeteren.”
“Het afscheid vond ik erg indrukwekkend, De kinderen zongen allemaal het lied ‘God be with you, till we meet again’ voor ons. Dat ontroerde me zo!”
Nynke: “Je bent twee weken zó intensief bezig, en dan besef je: die groep leerlingen zie ik nóóit meer terug. Ik moest daarna heel erg wennen aan de stress hier in Nederland. In Nederland doet iedereen zo boos in het verkeer. Daar niet. In Afrika is er geen tijd voor haast. Een afspraak kan zo een uur later worden.”
Ons gesprek vindt plaats in CBS Het Kompas. Wanneer we het interview beëindigen, begeleidt Sjoerdtje ons door de kleurrijke gangen, langs lokalen vol moderne leermiddelen, naar buiten en zegt hoofdschuddend: “Moet je kijken, wat een luxe we in Nederland hebben. En dan worden wij hier al chagrijnig als het digibord het niet doet. Het is onvoorstelbaar.”
Lees ook
