Toegankelijkheid in Heerenveen centraal tijdens landelijke themaweek

In Heerenveen ontstond naar aanleiding van dit verdrag het VN-panel: een groep inwoners met uiteenlopende beperkingen die de gemeentelijke organisatie, maar ook andere instellingen advies geeft. Want er gaat gelukkig veel goed, maar er is ook nog volop werk aan de winkel, weten VN-panelleden Jacob Sijtsma, Gerja Bijker en Mariska van Duuren-Vlieg.

Bij toegankelijkheid wordt vaak als eerste gedacht aan fysieke toegankelijkheid: kan iemand met een rolstoel een gebouw binnenkomen? Zijn er geen hoge drempels? Zijn de deurposten breed genoeg? Is de openbare ruimte goed begaanbaar? Maar toegankelijkheid is breder. Ook digitale informatie en dienstverlening moeten voor iedereen bruikbaar zijn. Denk aan de gemeentelijke website. Die moet niet alleen geschikt zijn voor voorleessoftware, maar ook duidelijke teksten bevatten en voldoende kleurcontrast hebben voor mensen met een visuele beperking. Daarnaast is er sociale toegankelijkheid: de mate waarin we mensen gastvrij ontvangen, serieus nemen, betrekken bij activiteiten en ondersteunen om mee te kunnen doen aan de samenleving.

Toegankelijk vanaf het begin
Het ideaal is natuurlijk dat bij het ontwerpen van gebouwen, openbare ruimte, websites en andere voorzieningen direct rekening wordt gehouden met verschillende gebruikers. Zo hoeven achteraf geen nieuwe oplossingen te worden bedacht voor mensen met een beperking, maar ontstaat iets dat vanaf het begin voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk en bruikbaar is. De ervaring leert echter dat het tegenovergestelde nog vaak gebeurt.

Zoek-het-maar-uit-pleintjes
“Denk aan die gelijkvloerse pleinen waar niemand voorrang heeft en weggebruikers zelf mogen bepalen wie eerst gaat”, noemt Jacob Sijtsma als voorbeeld. Jacob is visueel beperkt, heeft een hulphond en is al jaren voorzitter van het VN-panel Heerenveen. “Ik noem het de ‘zoek-het-maar-uit-pleintjes’, want voor mensen met een beperking zijn ze een ramp. Er is geen verschil tussen straat en stoep, er zijn geen stoplichten, geen waarschuwingsmarkeringen of geleidelijnen voor blinden en slechtzienden. Je hebt met een visuele beperking dus geen idee waar je je bevindt.”

Diverse doelgroepen
Over dit soort dingen denkt het VN-panel Heerenveen mee. Het panel ontstond in 2016 vanuit HiT (Heerenveens Initiatief Toegankelijkheid) en bestaat uit inwoners die vanuit hun eigen ervaring weten waar mensen met een beperking in het dagelijks leven tegenaanlopen. Verschillende doelgroepen zijn vertegenwoordigd, onder wie mensen met een visuele, auditieve, lichamelijke of verstandelijke beperking, chronisch zieken en ouderen. En ook betrokken inwoners, deskundige vrijwilligers en professionals kunnen deel uitmaken van het panel.

Bril van toegankelijkheid
De leden bekijken de gemeente door de bril van toegankelijkheid. Ze schouwen onder meer openbare ruimten en beoordelen bestaand en nieuw gemeentelijk beleid vanuit het VN-verdrag Handicap. Zo signaleren ze knelpunten, denken ze mee over oplossingen en doen ze aanbevelingen. Daarmee helpt het panel de gemeente en andere organisaties om toegankelijkheid mee te nemen in plannen, beleid en ontwerpen. Het liefst vanaf het allereerste begin.

Wisselende groepjes
Mariska van Duuren-Vlieg is nu vier jaar lid van het VN-panel Heereneen en zit sinds twee jaar in het bestuur als penningmeester. “Het is best druk, maar ik vind het heel leuk om te doen. Ons panel telt nu zo’n twintig leden, van wie er zo’n vijftien actief zijn in het bestuur, de activiteitencommissie en bij schouwingen.” Het schouwen doen ze in groepjes van wisselende samenstelling, soms op verzoek van een organisatie en soms op eigen initiatief. “We gaan altijd met leden met verschillende beperkingen, want zo krijgen we een completer beeld. De eigenaar van bijvoorbeeld een winkel, restaurant of bioscoop leidt ons rond en na afloop delen we onze ervaringen. Soms in een gesprek, soms in een rapport. Dat hangt af van de grootte van de organisatie.”

Prima voor elkaar
Zo bleek dat bioscoop Charlie het al prima voor elkaar had. Voor mensen in een rolstoel is op de bovenste rij plaats gemaakt, waardoor zij niet gedwongen zijn om helemaal beneden bij het grote scherm te zitten. “Dan verdraai je vaak je nek”, aldus Mariska, die zelf gebruik maakt van een rollator, rolstoel en scootmobiel. Waar nog winst valt te behalen, is de aanschaf van een ringleiding. “Daarmee komt het geluid van de film rechtstreeks in een gehoorapparaat binnen, wat voor mensen met een gehoorbeperking natuurlijk ideaal is”, aldus Jacob.

Ontoegankelijk Sportstad
De schouw van Sportstad Heerenveen was een ander verhaal. Daar liepen de VN-panelleden letterlijk tegen heel wat drempels aan. Panellid Gerja Bijker, ook actief in de activiteitencommissie, vertelt: “Een aantal van ons kon niet zonder hulp het gebouw in, omdat de toegangsdeuren niet elektrisch opengaan. Het zwembad is voor iemand zoals ikzelf, met een elektrische rolstoel, onbereikbaar. En anderen konden niet op de tribunes in het stadion, omdat daar geen gemarkeerde looppaden zijn. Voor iemand die geen diepte ziet, is dat heel eng. Terwijl de oplossing zo eenvoudig is. Geef me een pot witte verf en een kwast en ik red me ermee.”

Dat het in de praktijk toch niet zo eenvoudig is, bleek toen het panel een jaar na het overhandigen van het schouwingsrapport opnieuw bij Sportstad langsging om te kijken of er al iets veranderd was. “Helemaal niets!”, vertelt Mariska. “En ik heb er daarna nog meerdere keren achteraan gebeld, maar ook dat heeft nog niets opgeleverd.”

Eenvoudige oplossingen
Mariska: “Begrijp het niet verkeerd, we zijn blij met elke schouwing die we mogen doen. We zijn ook blij met het goede contact dat we met de gemeente hebben. Maar eerlijk is eerlijk, het frustreert soms enorm hoe lang het moet duren voordat bepaalde dingen veranderen.”

Het zijn bovendien dingen die vaak vrij eenvoudig op te lossen zijn. Een drempelplaat. Een deurbel. Een wandbeugel op het toilet. Een markering op straat…

Verschil tussen meedoen of niet
Gerja: “Dat zijn geen ingewikkelde zaken, maar voor ons zijn ze heel belangrijk. Ze bepalen of we wel of niet in een restaurant kunnen eten. Of we wel of niet bij een winkel naar binnen kunnen. En of we wel of niet een festival zoals Heerenveen Live kunnen bezoeken. We begrijpen echt wel dat we niet altijd overal terecht kunnen met een beperking. Dat sommige dingen gewoon niet haalbaar zijn. Zo kan ik bijvoorbeeld niet het strand op met mijn elektrische rolstoel. Dan sta ik op de pier en geniet ik van mijn hulphond die lekker over het strand draaft. Maar waar wél een oplossing mogelijk is, zou het natuurlijk geweldig zijn als die er ook kwam. Want zo’n vijftien procent van de inwoners heeft een beperking. Dat zijn er nogal wat.”

En dát is iets waar iedere organisatie in de gemeente Heerenveen in de Week van de Toegankelijkheid best even bij stil mag staan.

Activiteiten tijdens de Week van de Toegankelijkheid
De Week van de Toegankelijkheid 2026 vindt plaats van maandag 5 oktober tot en met zondaag 11 oktober en heeft als thema ‘Toegankelijke zorg’. In de Week van de Toegankelijkheid organiseert het VN-panel Toegankelijk Heerenveen twee activiteiten:

woensdag 7 oktober | 19.30 uur
Bibliotheek Heerenveen | Informatieavond
Van 19.30 tot 21.00 uur vertelt het VN-panel in Bibliotheek Heerenveen wat het doet om Heerenveen toegankelijker te maken. Ook laat de bibliotheek zien welke mogelijkheden en hulpmiddelen zij biedt voor mensen met een beperking.

vrijdag 9 oktober | 14.00 uur
Hof van de Koning | Meet & Greet
Van 14.00 uur tot 16.00 uur zijn inwoners van de gemeente Heerenveen met een beperking van harte welkom in restaurant Hof van de Koning om kennis te maken met het VN-panel en met elkaar, onder het genot van een hapje en een drankje.

Meer weten? Houd de socials van het VN-panel Toegankelijk Heerenveen in de gaten voor de laatste informatie.