Face to Face met Henk Soeten: “Vertrouw op jezelf; luister niet te veel naar wat anderen vinden”
Wie tegenover Henk Soeten zit, merkt al snel dat verhalen vertellen hem gemakkelijk afgaat. De geboren Heerenvener (20 augustus 1963) groeide op in een gezin van maar liefst tien kinderen. “Wij hadden het niet breed, maar het was een heel warm gezin”, vertelt hij. “Gewone arbeidersmensen. Sociale mensen. Daar heb ik ontzettend veel van meegekregen.” Het gezin Soeten woonde in Heerenveen-Noord, in de omgeving van de Van Maasdijkschool en niet ver van het Postiljon Motel, het tegenwoordige Hajé, waar nu uitsluitend mensen uit Oekraïne worden opgevangen. “Mijn vader Geert was een echte klusjesman”, vertelt Henk. “Die hielp overal. Mijn moeder Jantje werkte hard voor het gezin. We hadden niet veel, maar we kwamen niets tekort.” Het zijn herinneringen die hem zichtbaar dierbaar zijn. De jongen uit het grote arbeidersgezin groeide uiteindelijk uit tot een geliefde onderwijsman, schooldirecteur, muziekliefhebber en tegenwoordig ook trotse opa van drie kleinkinderen.
Van theater naar de klas
Op de basisschool valt Henk al vroeg op. Een leerkracht ziet meer in hem dan een mavo-scholier. “Mijn ouders vonden de mavo ook prima” vertelt hij “maar een meester zei: ‘Die jongen kan meer’. Daardoor kwam ik op de havo terecht; dat heeft mijn leven wel veranderd.” Na de havo volgt de pedagogische academie. Henk wil onderwijzer worden, maar in zijn tijd ligt een baan in het onderwijs niet voor het oprapen. “Ik ben eerst bij het Posthuis Theater gaan werken. Fantastische tijd gehad. Achter de kassa bij de kaartverkoop, helpen bij producties, van alles. Maar diep van binnen wist ik wel dat ik uiteindelijk het onderwijs in wilde.” Via een baan bij de gemeente Heerenveen komt hij uiteindelijk tóch in het onderwijs terecht. “Toen ik eenmaal voor de klas stond, voelde dat direct goed.”
Schooldirecteur blijkt géén hondenbaan
Opvallend genoeg heeft Henk nooit gedroomd van een directeursfunctie. “Dat leek me een hondenbaan”, lacht hij. “Ik stond veel liever voor de klas.” Maar zoals dat vaak gaat in het leven, loopt het anders. Eerst wordt hij plaatsvervangend directeur, later directeur van de Compagnonsschool in De Knipe. “Toen dacht ik: ‘Als ik het niet leuk vind, ga ik gewoon weer voor de klas staan’. Maar het bleek ontzettend mooi werk.” Vijfentwintig jaar lang blijft hij verbonden aan de basisschool in De Knipe. Onder zijn leiding groeit de school, komt er nieuwbouw en worden onderwijsvernieuwingen doorgevoerd. “Toen de inspectie zei dat we onder het gewenste niveau zaten, hebben we gewoon gezegd: ‘Dan gaan we dat verbeteren’. Niet moeilijk doen. Gewoon aanpakken.” Dat typeert hem misschien wel het meest: nuchter, praktisch en wars van ingewikkelde managementtaal. “De meeste dingen zijn vrij simpel”, zegt hij. “Maak ze niet ingewikkelder dan ze zijn.” De Compagnonsschool is in de tijd van Henk Soeten de eerste basisschool in Nederland die een-op-een met iPads werkt.
Na vijfentwintig jaar – nu vijf jaar geleden - verruilt Henk de school in De Knipe voor de Van Maasdijkschool in Heerenveen, waar hij vier jaar lang directeur is. Ook op een manier die bij hem past. “Ik wilde zichtbaar zijn. Het belangrijkste gebeurt niet achter een bureau, maar in de klas en op het schoolplein.” In de zomer van 2025 neemt hij daar afscheid, om vervolgens met pensioen te gaan. Het wordt een fantastisch feest in de Van Maasdijkschool, na eerder al de grote reünie ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de school.
Plezier als fundament
Wat hij het belangrijkst vond en vindt in het onderwijs? Over het antwoord op die vraag hoeft Henk niet lang na te denken. “Het allerbelangrijkste? Dat kinderen met plezier naar school gaan.” Hij zegt het zonder aarzeling. “Plezier is de basis van alles. Een kind dat met plezier leert, ontwikkelt zich. Een leerkracht die met plezier werkt, maakt het verschil.”
Wie met Henk Soeten praat, merkt al snel dat plezier en humor een belangrijk onderdeel van zijn karakter is. “Ik houd van een geintje”, lacht hij. Een voormalige leidinggevende wees hem daar ooit op. “Die zei: ‘Jij maakt wel veel grappen’. Ik zei: ‘Dat valt wel mee, de meeste vertel ik niet eens’.” Humor helpt volgens hem om zaken in perspectief te plaatsen. “Dingen relativeren. Dat is belangrijk.”
Onderwijsvernieuwing en een kritische blik
Naast plezier in het werk is ook vertrouwen een belangrijke factor, vindt Henk. Zelf gaf hij zijn team ook altijd veel vertrouwen. “Ik hield er niet van om in de nek van leerkrachten te hijgen. Geef mensen ruimte. Iedereen heeft zijn eigen stijl.” Muziek, cultuur en sport verdienen volgens hem een veel grotere plek binnen het onderwijs. “Het is eigenlijk belachelijk dat we op veel scholen geen vakdocenten muziek meer hebben. Muziek is ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen.” Hij wordt zichtbaar enthousiast. “Een kind leert van muziek, van bewegen, van cultuur. Dat is minstens zo belangrijk als taal en rekenen.”
Over vernieuwingen binnen het onderwijs is hij helder. De Compagnonsschool was niet voor niets een van de eerste basisscholen in Nederland die werkte met iPads. “Mensen denken vaak dat kinderen alleen maar achter schermen zitten. Dat is onzin. ICT kan een fantastisch hulpmiddel zijn als je het goed gebruikt.” Voor de toekomst ziet hij vooral één belangrijke opdracht. “Kinderen moeten leren onderscheiden wat waar is en wat niet waar is. Dat wordt alleen maar belangrijker.”
Hoewel hij met veel liefde terugkijkt op zijn onderwijsjaren, heeft hij ook kritiek op ontwikkelingen binnen het onderwijs. “Er wordt veel te veel gestuurd op toetsen.” Hij schudt zijn hoofd. “Een school is meer dan een Cito-score. Natuurlijk moet je weten waar kinderen staan, maar onderwijs gaat over veel meer.” Ook de inspectiecultuur bekijkt hij met een kritische blik. “Dat is vaak een instituut van wantrouwen. Geef scholen en leerkrachten meer vertrouwen.”
Pensioen
Niet alleen binnen het onderwijs, ook buiten het werk draait voor hem alles om verbinding. Met Jitty vormt hij al jaren een hecht stel. Haar dochters beschouwt hij als zijn eigen dochters en inmiddels geniet hij volop van zijn rol als opa van drie kleinkinderen. “Dat zijn de mooie dingen van deze fase van het leven.”
Toch, toen Henk besloot om met pensioen te gaan, viel hem dat zwaarder dan verwacht. “In het begin vond ik het eerlijk gezegd helemaal niet leuk”, bekent hij. Na meer dan veertig jaar werken viel een belangrijk deel van zijn dagelijkse bestaan weg. “Je bent gewend dat mensen de hele dag iets van je willen. En dan valt dat ineens weg.” Ook de dood van enkele leeftijdsgenoten zette hem aan het denken. “Dat relativeert. Dan denk je: ‘Wat wil ik nog met de tijd die ik heb?’” Langzaam vond hij een nieuw ritme. “Nu bevalt het uitstekend. Maar ik moest echt even ‘ontwennen’.”
Bob Dylan
Na het gesprek in de tuin neemt Henk ons mee naar binnen, naar een kamer die voor muziekliefhebbers voelt als een bedevaartsoord. Het is een muziekwalhalla. Duizenden lp’s, bootlegs, cd’s, boeken en bijzondere uitgaven vullen de ruimte. Van Bob Dylan tot Bruce Springsteen, van The Beatles tot Neil Young. “Dit is mijn domein”, vertelt hij met zichtbare trots. De absolute hoofdpersoon voor Henk Soeten is wel Bob Dylan. “Ik denk dat ik een jaar of dertien, veertien was toen ik hem ontdekte.” Wat hem zo aanspreekt in die muziek? “Zijn zeggingskracht. Bob Dylan blijft zichzelf steeds opnieuw uitvinden.” Inmiddels bezocht Henk enkele tientallen concerten van Bob Dylan. “Naar schatting zo’n tachtig ongeveer”, denkt hij.
Zijn favoriete nummer? Henk denkt even na. “Like A Rolling Stone.” Dan verschijnt er een glimlach op z’gezicht. “Daar zit lef in. Branie. Kracht. Dat nummer komt binnen.” Past dat nummer het beste bij wie Henk Soeten is? Er volgt een korte stilte. Dan zegt hij: “Nee, dat is ‘Trust Yourself’. Dat is eigenlijk altijd mijn boodschap geweest. Vertrouw op jezelf. Luister niet te veel naar wat anderen vinden.” Het is een advies dat hij gaf aan leerlingen, collega’s en misschien ook wel aan zichzelf.
Buiten schijnt de zon nog altijd over de tuin. Jitty werkt verder tussen bloemen en struiken. Binnen staat een leven vol onderwijs, muziek, humor en herinneringen overzichtelijk opgeborgen in boeken, platen en verhalen. En terwijl Bob Dylan vanuit de muziekkamer nooit ver weg lijkt, blijft vooral één zin hangen. “Plezier”, zegt Henk nog één keer. “Plezier is uiteindelijk het allerbelangrijkste.”
