Fietsend langs poëzie: ontdek het Dichterspad in Oranjewoud

Het Poëzijpaad Oranjewâld, oftewel het Dichterspad, is inmiddels alweer bijna twintig jaar geleden geplaatst door de Stichting Literaire Activiteiten Heerenveen (kortweg, SLAH) in de bossen van Oranjewoud. De route is zeker tien kilometer en kan al wandelend, maar ook goed met de fiets gevolgd worden.

Kurt Schwitters
Aangezien het iets na negen uur ’s ochtends is en de wind nog best koud op deze aprilmorgen besluiten wij om de fiets te nemen. Er is geen vast startpunt. Het eerste werk wat we tegenkomen wordt onze start: een gedicht van de Duitse dada-kunstenaar en dichter Kurt Schwitters (1887-1948), nabij Museum Belvédère.

Die zute Tute
En as hja yn de poede seach,
Dan wieren d’r reade kjessen yn.
Und als sie in die Tüte sah,
Da waren rote Kirschen drin.
Dan makke hja de poede ticht,
Dan wier de poede ticht,
Da war die TUTE zu.

Een combinatie van Fries en Duits, hoe eigenzinnig. Het past natuurlijk bij Kurt Schwitters die dankzij de introductie van Theo van Doesburg verbonden is met de gebroeders Rinsema in Drachten. Ik zou nu hier dieper op in kunnen gaan als kunsthistorica zijnde, maar ik denk dat Museum Dr8888 dit verhaal prima kan vertellen. Het feit dat er destijds gekozen is voor een gedicht van Kurt Schwitters laat wel goed de banden met én de diversiteit van deze regio zien. We fietsen door!

Klepperende ooievaars in de Overtuin - Janita Baron

Omringd door ooievaars
Hoe dichter we bij de Overtuin komen, hoe luider het geklepper van de ooievaars. Wat een gezelligheid op de vroege ochtend. En hoe bijzonder fijn is het om bij een sterker wordend zonnetje omringd te worden door deze prachtige vogels. Ze lijken zich niets van ons aan te trekken en vliegen regelmatig laag over op weg naar een van de vele nesten. Even later zien we vlakbij reeën rustig grazen, zich niets aantrekkend van het hardop lezen van een volgend gedicht. Ook zij lijken het prima te vinden dat we zo dichtbij zijn. We worden letterlijk omarmd door de natuur en lezen het ene na het andere treffende gedicht.

Route Poëzijpaad - Credit

Weinig woorden, veel betekenis
De meeste gedichten zijn geplaatst op stenen, maar laat je hierdoor niet afleiden. Eerlijk is eerlijk, wij hebben er een aantal gemist, ontdekken we later, doordat ze op een andere manier gepresenteerd worden. Gelukkig is het beeld van Jeen Bosma niet te missen en terwijl ik het bewonder spot ik op de sokkel een gedicht van Sanne van der Wal. Een fijn samengaan van twee kunstvormen.

Nieske van Tatenhove is duidelijk over gedichten. “Het is eenvoudig, maar toch ingewikkeld. Gedichten zijn een hele mooie manier om vrij kort iets duidelijk te maken. Je moet of kunt er als lezer over nadenken en dat vind ik heel mooi. De weinige woorden staan voor heel veel betekenis.” Nieske blijkt al haar hele leven een fanatieke lezer. Ze leest iedere dag. Ze wil graag de blijdschap die ze als kind kon voelen bij boeken blijven voelen, dat is belangrijk voor haar.

Baukje Wytsma
We komen bij de Overtuin, bij een gedicht van Baukje Wytsma (1946-2022).

Ik dreamde my in tún
Ik dreamde my in tún fan dy en my
dy’t djip en fredich wie, mei lange skaden.
Stokroas en himellof, fioeltsjes lâns de paden,
ik wie dêr faak, want do wiest tichteby.

Sliepdronken flear, heldhaftich yn syn striid,
lêste bewiis fan dwylsin en fan dreamen.
Hiel even mar en amper te beneamen,
rûkte ik soms in lang fergetten tiid.

En tsjin de hjerst, foar ‘t earste giel en brún
hiene wy bliid de ripe fruchten garre.
Yn reiden kuorren ha wy se bewarre,

sa wurken wy tegearre yn ús tún.
Kin men it libben mei in dream beswarre?
Finzen yn eigen ritme wurdt de seine harre.

Ik droomde mij een tuin
Ik droomde mij een tuin van jou en mij
die diep en vredig was, in schaduwen verscholen.
Stokroos en hemelsleutel, langs het pad violen,
ik was daar vaak, want jij was er dichtbij.

Slaapdronken vlier, heldhaftig in zijn strijd,
laatste bewijs van dromen en van roezen.
Heel even maar en amper te benoemen,
rook ik soms een lang vergeten tijd.

Vroeg in de herfst, voor het eerste geel en bruin
oogstten wij de vrucht met blijde handen.
We hebben haar bewaard in rieten manden,

zo werkten wij getweeën in de tuin.
Kan je het leven met een droom bezweren?
Hoor het slijphout de zeis dirigeren.

Het gedicht raakt Nieske zichtbaar. Maar zoals ze al zei moet het even wat langer op haar inwerken. Tijdens een kopje koffie in Hotel Tjaarda gaat ze er dieper op in: “Allereerst vond ik de combinatie van de plek - de Overtuin - en gedicht heel mooi. Daarnaast ook de inhoud van het gedicht: poëtisch en raadselachtig, je voelt er weemoed en heimwee in, liefde en verlangen, maar ook verleden. Kleuren, jaargetijden, alles werkt samen om bij de lezer een gevoel op te roepen. Prachtig!” Terwijl we de route rustig afmaken worden onze gesprekken steeds intenser; de gelezen gedichten bieden ons een onverwachts extraatje: goede gesprekken over het leven. Nieske vat het samen in de gevleugelde uitspraak: “Het leven blijft een les!”

KADER

Plekjes om te ontdekken

Meer over het Poëzijpaad Oranjewâld is te vinden op de website van de SLAH: slahheerenveen.nl/poezijpaad. Welk plekje moet Janita Baron nog meer gaan ontdekken om over te schrijven in GrootHeerenveen? Wat wil jij graag in de spotlight zetten én vooral ook waarom? Laat het weten via redactie@grootheerenveen.nl.

Een andere kijk op je omgeving (4)