De mens achter voetbaltrainer Kees van Wonderen

Wat volgde was een openhartig gesprek met een man die zichtbaar geniet van een uitgebreid interview. “Ik neem hier alle tijd voor”, zegt Cornelis Hendricus van Wonderen, geboren op 4 januari 1969 in Bergen, Noord-Holland en getogen in Bennekom op de Veluwe.

En dat “alle tijd” is eigenlijk best bijzonder, want er komen tientallen verzoeken bij persvoorlichter/coördinator Marco Heerschop binnen om staf, trainers en spelers van sc Heerenveen te mogen interviewen. “Onmogelijk om allemaal op in te gaan”, vertelt Heerschop vooraf, maar omdat de Groot-uitgaven een ‘positieve exposure’ hebben, regelt de al sinds 2016 bij sc Heerenveen werkende persvoorlichter een gesprek.

Ondernemersgezin

“Waar mijn naam vandaan komt?”, herhaalt Van Wonderen onze eerste vraag om vervolgens meteen z’n familiegeschiedenis te vertellen. “Mijn vader komt uit Bergen, de badplaats in Noord-Holland. Daar ben ik ook geboren. Opa, de vader van mijn vader, had de roepnaam Kees, maar hij heette helemaal geen Kees, al zei iedereen dat wel tegen hem. Ik zal wel naar hem vernoemd zijn, maar eerlijk gezegd weet ik het niet eens.” Kees is de jongste (“Een ongelukje, maar ze waren hartstikke blij met mij”) in een gezin met alleen maar jongens, die naar de namen Peter, Rob en Edward luisteren. Kees komt drie jaar na de geboorte van Edward. De familie Van Wonderen, van vaders kant, komt uit Bergen en moeder uit Alkmaar. Vader is vrachtwagenchauffeur die aardappelen ‘van hot naar her’ vervoert. Via via krijgt vader Van Wonderen een kans om in Ede een schoenenzaak te gaan runnen.

“Ik weet van de verhalen nog dat mijn opa en oma ons stonden uit te zwaaien. Ze hadden allemaal iets van: ‘Als dat maar goed komt’. Ik was trouwens nog maar een half jaar oud en heb geen herinnering aan die gebeurtenis. Wat ik nog wel weet is dat wij in de weekenden vaak naar Noord-Holland teruggingen.” Het lukt de ouders van Kees om toch een goed bestaan in Gelderland op te bouwen. Nadat vader Van Wonderen drie jaar filiaalhouder in Ede is geweest krijgt hij de kans om in het nabijgelegen Bennekom een eigen schoenenzaak te kopen, met een aparte sportafdeling.

Kees van Wonderen: “Ik ben een kind uit een ondernemersgezin. Wij woonden boven de winkel en mijn ouders waren altijd met de zaak bezig. Ik ben daardoor heel zelfstandig opgevoed en was altijd buiten op straat te vinden. Bezig met maar één ding: voetballen! Ik weet nog een mooie anekdote van de dorpsschilder die net de muur bij ons thuis had geschilderd. Hij vertelde dat hij, amper nadat de verf opgedroogd was, het boem-boem-boem geluid hoorde van een bal die tegen de deur aangeschoten werd. Er was geen eer aan het schilderwerk te behalen. Daarmee was ook meteen duidelijk dat mijn hele jeugd om voetballen draaide.”

Rooms-katholiek

Kees van Wonderen kijkt terug op een fijne jeugd in een rooms-katholieke gezin. Als kind gaat Kees in Bennekom naar de rooms-katholieke school hij doet er ook de heilige communie. Het gezin Van Wonderen gaat eerst nog elke zondag naar de kerk. Later wordt het een aantal keren per jaar, en op een gegeven moment stopt de kerkgang helemaal.

“Ik heb mij niet laten uitschrijven, maar ik kom niet meer in kerk. Ik zoek het gewoon niet op. Toch geloof ik wel dat er meer is dan dat wij beseffen. Maar hoe dat precies te vangen? In welk geloof dan ook. Het geloof gaf mij wel een bepaalde rust. Toen mijn ouders tien jaar geleden overleden, is de uitvaart en de begrafenis op de rooms-katholieke manier gegaan. De gevoelens met de kerk voelen voor mij goed. Ik heb echter geen behoefte om er meer mee te moeten doen. Het is voor mij zo goed en ik respecteer ieders geloof en dat speelt in mijn werk als voetbaltrainer met allemaal verschillende geloofsovertuigingen wel mee. Ik laat iedereen in z’n waarde.”

Klein jongetje met groot talent

Na de lagere school gaat Kees naar de detailhandelsschool. “Je moet toch iets doen, maar ik wilde alleen maar voetballen”, zegt hij. Op de detailhandelsschool kan hij ook zijn middenstandsdiploma halen om zo eventueel later een winkel te kunnen beginnen. Na het behalen van het diploma heeft Kees allemaal verschillende baantjes, onder andere bij z’n vader in de zaak, waar hij administratief werk doet. Ook werkt hij even bij Zeeman in het magazijn.

Toch neemt ‘het voetbal’ alle tijd van de jonge Kees in beslag. Het beheerst zijn leven. Kees is een klein kereltje, ook zeer getalenteerd, en wordt al op vijfjarige leeftijd lid van het gerenommeerd vv Bennekom. Hij is nog altijd lid van deze zaterdagclub, die tegenwoordig in de eerste klasse speelt. Kees van Wonderen: “Ik werd tot mijn vijftiende jaar, de C-juinoren, als groot talent van de club gezien. Als klein, maar behendig jongetje rende ik iedereen voorbij. Omdat mijn groeispurt uitbleef kon ik mijn talent echter niet meer vertalen op het veld, ik was ineens helemaal niet zo goed. Ik kon niet op tegen de grotere jongens van mijn leeftijd en daar had ik het zelf best wel moeilijk mee. Toen de groeispurt alsnog inzette kwam ik rond mijn twintigste in het eerste van Bennekom.”

Laat debuut in het betaalde voetbal

Nadat Kees de groeistuipen achter zich heeft gelaten, en hij een prima voetballer in het vlaggenschip van de amateurs van vv Bennekom blijkt te zijn, komt er belangstelling uit het betaalde voetbal. Het is N.E.C. uit Nijmegen, net gedegradeerd uit de eredivisie, dat hem op z’n 22^ste naar De Goffert haalt.

Kees van Wonderen vertelt: “Ik had nog wel zoiets van ‘ik moet het eerst maar laten zien’. Ik wilde weten waar mijn plafond zou liggen. Helemaal voor mijzelf. Gelukkig ging het in mijn debuutjaar behoorlijk goed. Ik scoorde als ‘nummer 10’ in 37 wedstrijden 16 doelpunten. Vervolgens was ik nog steeds geen stabiele voetballer, maar het ging steeds beter. In mijn laatste jaar bij N.E.C. promoveerden we naar de Eredivisie. Ik brak in die laatste wedstrijd trouwens mijn middenvoetsbeentje. Daarna kwam in 1994 Eredivisieclub N.A.C. waarmee ik twee jaar op het hoogste niveau mocht voetballen. Door de blessure duurde het wel een half jaar voordat ik fit was om tegen Roda JC thuis mijn debuut de maken. Ronald Spelbos was onze trainer en hij wilde per se dat ik naar N.A.C. kwam. Hij was heel erg met mij bezig; er was een band met Spelbos. Ik leerde vooral onder moeilijke omstandigheden en weerstand mij staande te houden en oplossingen te zoeken bij wat je tegen komt.”

Na 56 wedstrijden bij middenmoter N.A.C. volgt in 1996 topclub Feyenoord, waar Kees van Wonderen maar liefst acht seizoenen zal voetballen.

Feyenoord en de UEFA Cup

Feyenoord behaalt in 1999 de landstitel, maar het echte hoogtepunt volgt op 8 mei 2002, wanneer Feyenoord met Kees van Wonderen de UEFA Cup wint. Kees: “Bij Feyenoord speelde ik in een omgeving waar je moest winnen en als je niet won, dan voelde dat als het spelen op een vulkaan die op uitbarsten stond. In die acht jaar heb ik dat altijd gevoeld, je kunt er gewoon niet om heen. Ik heb dat als een last ervaren, gevoelsmatig. Maar de club had niet de middelen om aan die verwachtingen te voldoen; wel als naam en supporters, maar geen financiële mogelijkheden om het elftal zo in te richten. Dat schuurde. Toen we de UEFA Cup wonnen hadden we wel een heel goed elftal. Ik speelde in mijn Feyenoord-tijd ook vijf keer voor Oranje. Na acht jaar was ik helemaal klaar met het presteren op dit niveau, terwijl ik best nog had kunnen doorgaan.”

Hoofdtrainer

In 2007 kruipt het bloed toch weer waar het niet gaan kan en gaat Kees van Wonderen zijn oude club Bennekom helpen als assistent-oefenmeester. Het bevalt hem uitstekend. In de jaren erna worden alle trainersdiploma’s gehaald. Kees gaat in 2011 aan de slag als assistent-trainer van Oranje Onder 16. Hoogtepunt als bondscoach Onder 17 volgt op 20 mei 2018, als de Europese titel voor die leeftijdscategorie wordt binnengehaald. Van Wonderen is in 2018 en 2019 nog assistent van Ronald Koeman. Dat hele traject noemt hij “een ontdekkingsreis.”

Inmiddels is Kees van Wonderen, die Meppel als woonplaats heeft, alweer voor het vierde jaar hoofdtrainer. Eerst twee jaar bij Go Ahead Eagles en sinds 2022 bij sc Heerenveen. “Ik ben geen trainer die zichzelf op de eerste plek stelt, maar ik werk in dienst van de ploeg en de club. Dat kreeg ik al te horen van Erik ten Hag toen hij mij vroeg om assistent bij FC Twente worden. Ik kreeg daar energie van. Ik denk trouwens dat je alles kunt worden wat je echt wilt, ook een goede trainer. Ik ben zeker bedachtzaam en een denker. En ik voel mij verantwoordelijk.  Dat laatste heeft te maken met uit welk nest ik kom. Ik ben altijd mijzelf.

Ik ben 25 jaar getrouwd met Margriet; zij werkt in de kinderopvang. En ik ben vader van drie volwassen dochters. Zij houden mij echt wel met de benen op de grond. Als ik stil ben, weten ze hoe laat het is. Mijn vrouw laat mij dan met rust. Als ik praatjes heb, dan weet Margriet dat het mij naar de zin gaat.”

Door: Henk van der Veer