KNSB en Innovatielab Thialf werken samen aan vernieuwing van wedstrijden in de breedtesport

HEERENVEEN - Hoe kun je een sportaanbod creëren dat beter aansluit bij de wensen en behoeften van deze tijd? Dat is de vraag die schaatsbond KNSB en Innovatielab Thialf samen willen beantwoorden door hun samenwerking uit te breiden. Het doel is om wetenschap en schaatspraktijk te combineren om zo een vernieuwd en aantrekkelijk sportaanbod te ontwikkelen.

Test-event in maart 2025
Een eerste test-evenement staat gepland voor maart 2025. Tijdens dit evenement zullen wedstrijdschaatsers in actie komen op minstens tien ijsbanen door heel Nederland. Wetenschappers hebben een innovatief scoresysteem ontwikkeld dat het mogelijk maakt om tijden van verschillende banen met elkaar te vergelijken. Het betekent dat de snelste tijd niet per se de winnaar is.

“In data-analyse wordt een correctiefactor voor elke baan ontwikkeld, waardoor tijden over heel Nederland vergeleken kunnen worden en we één grote ranglijst kunnen opstellen,” zegt Inge Stoter, Innovation Manager van Innovatielab Thialf.
“We zijn erg benieuwd naar de reacties van de deelnemers,” zegt Jurre Trouw, manager sportparticipatie van de KNSB. “Veel schaatsers trekken nu naar Thialf om daar de snelste tijden te rijden. Als deze test succesvol is, kan dat bijdragen aan minder reisbewegingen en een betere verdeling van de bezetting op de ijsbanen.”

Samenwerking tussen KNSB en Innovatielab Thialf
De KNSB en Innovatielab Thialf werken al jaren samen in de topsport, maar richten zich nu ook op de breedtesport. De basis van de schaatspiramide wordt gevormd door de breedtesporters: jong en oud die bij de KNSB-verenigingen schaatsplezier ervaren. “Onze missie is om het sportaanbod voor deze schaatsers en skaters beter af te stemmen op de wensen van deze tijd,” zegt Trouw. “De expertise van Innovatielab Thialf helpt ons om deze missie waar te maken.”
Hoewel het aantal actieve leden van de KNSB stabiel is (rond de 38.000 schaatsers en skaters), daalt het aantal rijders met een wedstrijdlicentie al jaren. Tien jaar geleden waren dat er nog zo’n 12.000, nu is dat aantal bijna gehalveerd. Schaatsers zijn dus volop aanwezig, maar nemen steeds minder deel aan wedstrijden.

Trouw: “Schaatsen blijft een geweldige sport die je kunt beoefenen bij zo’n 250 KNSB-verenigingen. We zien dat de instroom van jonge schaatsers goed blijft, maar dat veel leden slechts één of twee jaar actief zijn. Hoe zorgen we ervoor dat deze schaatsers langer betrokken blijven bij de sport? We zien in andere sporten dat het helpt als het wedstrijdaanbod aantrekkelijker en spannender wordt, zodat het beter aansluit bij deze doelgroep.”

Data-analyse voor een beter sportaanbod
De KNSB verzamelt en analyseert data, zoals instroom- en uitstroomonderzoeken onder clubleden, om te begrijpen hoe het aanbod beter kan aansluiten bij de wensen van de schaatsers. Sinds vorig jaar is Wouter van der Ploeg in dienst als data-analist voor de breedtesport, wat de samenwerking met Innovatielab Thialf verder versterkt.
“Innovatie is essentieel voor topsport, maar we kunnen ook de breedtesport helpen een verschil te maken,” zegt Inge Stoter van Innovatielab Thialf. “Samen richten we ons op de vraag: hoe vernieuwen we het wedstrijdaanbod? Kunnen we meer teamonderdelen toevoegen? Kunnen we competities tussen clubs organiseren? En hoe kunnen we prestaties op alternatieve manieren meten, bijvoorbeeld door gebruik van gamification of AI?”

Vernieuwingen voor de breedtesport
Voor het komende seizoen worden twee belangrijke vernieuwingen voor de breedtesport geïntroduceerd. Trouw: “We gaan nadenken over een nieuwe manier om prestaties te meten, waarbij niet alleen de gereden tijden de uitslag bepalen. Ook werken we aan een nieuwe wedstrijdvorm voor de jeugd.”

Voor deze jeugdvariant zoeken de KNSB en Innovatielab Thialf de samenwerking met Hogeschool Windesheim, terwijl de Technische Universiteit Eindhoven zich bezighoudt met het nadenken over alternatieve prestatiematen. Bij de Data Challenge Week van de TU/e namen recent tientallen data-scientists uit de hele wereld deel. “Zij hebben tienduizenden wedstrijduitslagen geanalyseerd van alle kunstijsbanen in Nederland,” legt Inge Stoter uit. “Hoe verhoudt een tijd op De Uithof zich tot een tijd op Thialf? Met zo’n alternatief scoringssysteem kun je een prestatiemaat creëren die nieuwe mogelijkheden biedt.”

Een landelijke wedstrijd voor iedereen
“Stel je voor: een landelijke wedstrijd waaraan echt iedereen kan meedoen, van jong tot oud, op elk niveau,” zegt Trouw. “Dit biedt niet alleen de kans om je eigen prestaties te vergelijken, maar helpt ook om meer inzicht te krijgen in je vooruitgang gedurende het seizoen. Dankzij het nieuwe scoringssysteem kun je je prestaties vergelijken met deelnemers van andere banen. Misschien heeft de pupil uit Geleen wel de beste prestatie neergezet, of een master uit Den Haag. Iedereen kan winnen. Hoe mooi is dat?”

De samenwerking tussen KNSB en Innovatielab Thialf biedt veelbelovende kansen voor de toekomst van de breedtesport. Door innovaties en wetenschappelijke inzichten te combineren, kan het schaatsen toegankelijker en aantrekkelijker worden voor iedereen, van jong tot oud.