Dicky Waley: “Soms staan de kinderen bij de voordeur te dansen als de Gezinsmaatjes komen”
Of het gezin krijgt te maken met een tegenslag, die alle aandacht van de ouders vergt. Of een van de kinderen heeft leerproblemen. Of ‘nieuwe Nederlanders’ komen in een cultuur die ze niet begrijpen. Begrijpelijk dat zo’n gezin het dan even niet meer weet. In bovenstaande voorbeelden, overigens verre van compleet, dreigen de jongsten vaak het kind van de rekening te worden en dan is een steuntje in de rug welkom. Bijvoorbeeld in de vorm van een gezinsmaatje. Een gesprek met coördinator van het project Gezinsmaatjes, Dicky Waley van Caleidoscoop en wethouder Jelle Zoetendal.
Veel ouders zullen deze steun in hun eigen netwerk van familie, vrienden en kennissen zoeken en ook vinden. Maar voor ouders die geen hulp in hun eigen netwerk kunnen vinden, kan een gezinsmaatje dit steuntje in de rug bieden. Een gezinsmaatje is een getrainde vrijwilliger, die ervaring heeft met het opgroeien en opvoeden van kinderen, goed kan luisteren en ondernemend is. Ze bieden een luisterend oor voor de ouders, geven praktische opvoedtips, zoeken naar activiteiten in de buurt, vergroten het netwerk van het gezin of ondernemen samen activiteiten. Zonder wijzend vingertje of belerende toon, maar juist laagdrempelig met aandacht en respect voor de manier waarop het gezin al draait. Ze zijn er om het ouders wat makkelijker te maken en – indien gewenst – om structuur aan te brengen. Op die manier helpen gezinsmaatjes bij lichte opvoedingsvragen en nemen de tijd voor de kinderen.
Eerst op huisbezoek om te luisteren
Dicky Waley, werkt al 24 jaar voor Caleidoscoop en is als coördinator de contactpersoon voor het Gezinsmaatjes project. Zowel voor de gezinnen die een beroep doen op Gezinsmaatjes als voor vrijwilligers. Caleidoscoop is binnen de gemeente Heerenveen de welzijnsorganisatie, die met bewoners aan een leefbare samenleving werkt. Dit doen ze door vrijwilligers waar mogelijk te ondersteunen, verbindingen te leggen tussen organisaties en initiatieven te nemen op het gebied van leefbaarheid.
De gezinsmaatjes zijn een onderdeel van het Leerbedrijf binnen Caleidoscoop, en draaien daarom grotendeels op MBO- en HBO studenten. Die hebben een speciale training gevolgd en krijgen intervisie en persoonlijke begeleiding tijdens het traject als maatje. Het project begon drie jaar geleden als een pilot, maar heeft zich inmiddels een vaste rol verworven in de gemeenschap van de gemeente Heerenveen. Voor aanmelding van de gezinnen wordt samengewerkt met de preventiewerkers en meitinkers in de gemeente.
Dicky Waley: “Vervolgens ga ik op huisbezoek naar het gezin om te luisteren naar hun vraag. Is de rol passend voor een vrijwilliger/ stagiaire? Kunnen we een passend antwoord bieden? Ik ben er om de stagiaires en vrijwilligers te ondersteunen.”
Betrokkenheid van de Gemeente
Jelle Zoetendal: “Het ‘maatjes-idee’ leefde al langer bij de gemeente Heerenveen. Aanvankelijk in de vorm van zogenaamde ‘budget-maatjes’, die inwoners de helpende hand bieden om hun geldzaken op orde te krijgen en te houden. Maar er leven natuurlijk veel meer vragen, vooral op het gebied van opvoeding en opgroeien, waarbij mensen baat hebben bij een steuntje in de rug. We hebben toen de vraag bij Caleidoscoop neergelegd of je dat ook met ‘maatjes’ zou kunnen opvangen. Die hebben daar een aanpak bij ontwikkeld en dat heeft uiteindelijk, na wat ‘sparren’ met de politiek, geresulteerd in het Gezinsmaatjes-project.”
Gezinsmaatjes voorziet in een behoefte
“Ik heb daar een brede ervaring in, want eigenlijk heb ik mijn hele werkzame leven tot nu toe, zowel in Engeland als in Nederland, met ouders en kinderen gewerkt. Ik ben met een Engelsman getrouwd en heb daar zestien jaar gewoond en heb ik de ‘teacher training college’ gedaan, vergelijkbaar met de Nederlandse pedagogische academie. In Cambridge heb ik op een kleuterschool lesgegeven en in Southampton ben ik in twee achterstandswijken actief geweest met groepen ouders en jonge kinderen. Terug in Nederland ben ik bij Caleidoscoop gaan werken en dat inmiddels ook al bijna een kwart eeuw.
Dat we met Gezinsmaatjes in een behoefte voorzien blijkt wel uit het feit dat we met acht stagiaires en zes vrijwilligers een gezinsmaatje bieden voor eenendertig gezinnen. Alhoewel we er zijn voor alle gezinnen in de gemeente, ligt momenteel de nadruk op vluchtelingengezinnen, statushouders uit voornamelijk Syrië en Eritrea, die huis en haard achter zich hebben gelaten en vaak in een voor hen volslagen vreemde cultuur hun weg moeten leren vinden. Daar komt nog bij dat veel vluchtelingen afgrijselijke dingen in het oorlogsgeweld hebben meegemaakt, dus vol trauma’s aan een nieuw leven moeten beginnen.”
Kinderen als tolk voor hun ouders
“En dat dat voor zowel de ouders als de kinderen uit die gezinnen een behoorlijke opgave is laat zich raden. De kinderen leren het Nederlands vaak sneller dan hun ouders. Zo ben ik bij gezinnen geweest waar jonge kinderen moesten vertalen voor hun ouders. Schoolkinderen staan met één been in de cultuur van hun thuisland en met het andere been in de Nederlandse cultuur. Gelukkig zijn er ook gezinnen waarin deze inburgerings-situatie gemakkelijker gaat. Dit heeft meestal te maken met het opleidingsniveau van de ouders.
De stagiaires en vrijwilligers gaan naar de gezinnen om met de kinderen te spelen. Met de jongste kinderen is het echt spelen en met de grotere kinderen gaat het om educatieve spelletjes doen, buiten spelen of knutselen. Alles draait om positieve aandacht. Bij Caleidoscoop staat een kast met speelgoed, boekjes en knutselmateriaal, dat door de stagiaires en vrijwilligers van Gezinsmaatjes gebruikt kan worden. Soms gaat het om kleine dingen, zoals even om de hoek kijken en de kinderen even aanhalen, of samen met ze naar de winkel voor de boodschappen of naar de speelinstuif of bibliotheek. Het kan betekenen dat ouders hierdoor uit hun isolement worden gehaald. En daar doen we het voor.
“Kortom, het is erg dankbaar werk. Vaak staan de kinderen te dansen bij de voordeur als de gezinsmaatjes komen.”
Door Wim Walda
