Marjan van der Zwaag zingt in de ‘Matteuspassy’
De Friese ‘Matteuspassy’ wordt zondag 11 maart om half drie uitgevoerd in de Parochiekerk van de Heilige Geest In Heerenveen, en staat onder leiding van Gerben van der Veen. Marjan van der Zwaag uit De Knipe zingt in het koor.
“Ik heb ‘De Matthäus’ vroeger zelf wel gezien, maar nog nooit gezongen. Ik beschouw het als een groot voorrecht om dat nu wel te mogen doen. En dan ook nog eens in het Fries,” zegt Marjan van der Zwaag. Het is duidelijk. Als we het over ‘Passie’ hebben, moeten we bij Marjan van der Zwaag zijn. Marjan is niet alleen koorzangeres, ze is ook vakleerkracht muziek in het basisonderwijs. Speciaal voor de Friese ‘Matteuspassy’ heeft ze een interactief educatieprogramma voor het basisonderwijs ontwikkeld, want je moet de “honger voeden naar de wereld om je heen”, zoals ze het zelf zegt. En: “Je moet duidelijk maken wat ‘Passie’ is. “Passie is ook, wat je zelf graag doet.”
BACH IS OVERAL
Marjan van der Zwaag: “Je moet bedenken dat klassieke muziek veel vaker te horen is dan je denkt. De muziek van Bach hoor je tot op de dag van vandaag terug, in reclamespotjes op radio en tv bijvoorbeeld. Ook in de popmuziek is soms zomaar Bach te herkennen. Over de invloed van klassieke muziek op de popmuziek van nu heeft Giel Beelen al eens een mooi item gemaakt. Hij laat horen dat van Bach’s muziek ook een rockversie kan worden gemaakt. Het is razend interessant om te ontdekken dat de oude muziek van Bach eigenlijk nog overal leeft.”
“Het is een kunst om iedereen te betrekken en bij Bach’s ‘Matthäus-Passion’. Wat is het verhaal, waar gaat het om? Bach’s ‘Matthäus Passie’ vertelt het lijdensverhaal van Christus. Als kind weet je nog niet, dat er een traditie is van de Passie, van het lijden en sterven. Je moet dat lijdensverhaal dus verbeelden en je moet daarvoor oude beelden hergebruiken om de mensen van nu aan te kunnen spreken. De oude traditie van Bach blijft bij onze Passie overeind, maar het verhaal vertellen we in een nieuwe, aansprekende taal. De tekst is een nieuwe traditie. Het is niet de letterlijke Bijbelse tekst die je hoort, maar alles is er wel, en compleet. Bach wordt wel in ere gehouden.”
JAN ROT EN EPPIE DAM
De eigentijdse Friese vertaling van ‘De Matthäus’ is al in 2008 gemaakt door de bekende Friese schrijver en dichter Eppie Dam. Eppie Dam gebruikte op zijn beurt de moderne in het Nederlands hertaalde versie van Jan Rot uit 2006. Marjan haalt het liedboek van de Matteuspassy erbij. In het tweede deel van het boek staat de integrale Nederlandse tekst van Jan Rot, met direct daarnaast de Friese van Eppie Dam.
Marjan van der Zwaag: “Jan Rot is een geweldige tekstschrijver. Hij heeft de Mattheus Passie niet vertaald, maar integraal hertaald in hedendaags Nederlands. Eppie Dam gaat in zijn Friese vertaling van de tekst van Jan Rot nóg dichter bij de mensen staan, door het Fries. Die Friese taal lijkt gewoon en misschien zelfs plat, maar dat komt omdat het direct en dicht bij de mensen staat. De taal is nu niet meer afstandelijk en daardoor is deze Matteuspassy veel toegankelijker dan de klassieke. Het raakt je meer. Het komt beter binnen in de eigen taal.”
THE PASSION
Het traditionele Passieverhaal is in de loop der jaren natuurlijk al eerder in een vernieuwende vorm verteld en dat gebeurt nog steeds. In de rockmusical Jesus Christ Superstar natuurlijk, en tegenwoordig in de livetelevisie-uitvoeringen van ‘The Passion’, elk jaar vanuit een andere stad en met andere Nederlandse artiesten en liedjes.
“En dat is ook niet altijd de letterlijke Heilige Bijbeltekst” zegt Marjan. “Gerben van der Veen heeft nu iedereen enthousiast gemaakt voor de Friese Matteuspassy. Het is een heel inspirerende man. Maar we hebben geen Fries beleid, dus zijn er ook koorleden die niet Friestalig zijn. Die hebben soms het idee dat ze in het Russisch staan te zingen.”
KADER
In 2009 is de Friese Matteuspassy voor het eerst opgevoerd, in een bescheiden opzet door Capella 92. Dirigent Gerben van der Veen pakt het nu, in het kader van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad 2018, grootser aan, met het barokorkest Florilegium Musicum, het kernkoor Hortus Vocalis, uitgebreid met zangers van Collegium Vocale Fryslân, en een keur van veelal Friese solisten. De Matteuspassy zal – nog vóór het optreden op 11 maart in Heerenveen - ook twee keer in Oost-Friesland, Duitsland, worden opgevoerd. Bij de Matteuspassy zit ook nog een lezing (‘Mear oer de Mattéus’, door Anne Bakker). Deze vindt op zondag 4 maart om half vier plaats in het Posthuis Theater. Een gedeelte van het koor is dan aanwezig om fragmenten te laten horen.
