Heerenveense metalbands Stoma en Braincasket op tournee door Japan

Een bijzonder avontuur voor de muzikanten die hun wortels hebben in de Heerenveense underground en al jarenlang oefenen in de Musykfabryk aan de Indusrieweg 18A in Heerenveen, bij Oudeschoot. Ook My Minds Mine, een oude grindcore metalband uit Fryslân, trekt in dezelfde periode naar Azië.

Stoma is een in 1998 in Heerenveen opgerichte grindcore- en goregrindband. Deathmetalband Braincasket is opgericht in 2006. De Japanse tour is voor de muzikanten het voorlopige hoogtepunt “Het is natuurlijk helemaal fantastisch dat we dit kunnen doen”, zegt Stoma-zanger André Smid. Ook gitarist Dennis van Galen van Braincasket kijkt er naar uit. “We hebben ook nog wat vrije tijd, zodat we echt wat van Japan kunnen meemaken.”

Stoma
De geschiedenis van Stoma begon in 1998. De band koos voor grindcore, een muziekstijl die André Smid omschrijft als “de hardste en snelste vorm van muziek die je nog met analoge instrumenten kunt maken.” Grindcore ontstond volgens hem vanuit de punk van eind jaren zeventig en begin jaren tachtig, onder meer in Engeland en Amerika. Smid: “Bands gingen steeds sneller en extremer spelen. De behoefte om steeds sneller extreme muziek te maken vormde een belangrijke voedingsbodem voor grindcore. Ook de opkomst van deathmetal had invloed.”

Twee tournees door Brazilië
Rond 2000 werd Stoma serieuzer en verschenen de eerste opnamen. De band bouwde vervolgens langzaam een naam op in de internationale underground. Een split-cd met een al bekendere Nederlandse grindcoreband hielp daarbij. Stoma leverde vier nummers, de andere band vier. “Dan konden wij op de roem van hen ook ónze herrie onder de aandacht brengen”, verklaart Smid. De optredens volgden elkaar steeds vaker op en uiteindelijk ging Stoma de grens over. Duitsland, Tsjechië, Slowakije, Portugal, Frankrijk en Oostenrijk werden aangedaan. Brazilië zelfs twee keer, in 2006 en 2012. Beide tournees duurden ongeveer drie weken. “Toen hebben we echt meer gereisd.” In Zuid-Amerika merkte Andé Smid bovendien hoe groot de belangstelling voor metal kan zijn.

Provoceren en choqueren
Een leven in de underground betekent niet dat elk optreden vlekkeloos verloopt. Soms arriveerde de band na uren rijden bij een locatie, waar niets geregeld bleek, zoals een keer in Oostenrijk. “Dan rijd je er voor Jan Lul naartoe”, vat Smid die ervaringen samen. Ook het aantal bezoekers wisselt enorm. De ene keer staan er vijftien mensen, de andere keer duizenden. Grindcore is immers geen muziek voor iedereen. Het geluid is razendsnel, hard en extreem. Maar ook de teksten van Stoma zijn dat. Smid schrijft ze zelf en zoekt daarin bewust de grenzen op. “Wij nemen onszelf niet altijd serieus”, zegt hij daarbij. De onderwerpen zijn soms provocerend en bedoeld om te choqueren. “Dan zing je niet over: ik hou van jou, ik blijf je trouw. Daar is wel andere muziek voor.”

Rammen, groove en tempo
Gitarist Dennis van Galen van Braincasket kent die wereld als geen ander. Hij werd in 2006 gevraagd om in te vallen bij Stoma, toen de vaste gitarist niet mee op tournee wilde. Later maakte hij enige tijd deel uit van Stoma. Inmiddels is hij gitarist van Braincasket, dat meer richting deathmetal gaat. “Ik vind zelf dat grindcore iets meer gericht is op groove”, zegt Dennis van Galen. “En deathmetal is wat meer op het technische.” Braincasket werkt met ingewikkeldere gitaarpartijen, terwijl Stoma volgens Van Galen meer vanuit de punkgedachte opereert: eenvoudige riffs en snelheid. “Meer rammen, groove en tempo. Dat is eigenlijk het motto”, aldus Van Galen.

Kwestie van techniek en precisie
De twee bands hebben ondanks die verschillen een sterke band met elkaar én met de Musykfabryk. Van Galen oefent er al jarenlang. “Het was echt een thuisbasis, zodat we ons ook konden ontwikkelen en vormen.” Ook tussen de muzikanten ontstond door de jaren heen een nauwe band. “André en ik, wij kennen elkaar ook goed uit de kroeg. Muzikaal hebben we elkaar eveneens beïnvloed. Toen ik Stoma speelde, beïnvloedde mij dat ook wel wat. Ook qua teksten.”

De extreme muziek vraagt volgens Van Galen ook veel discipline. “Je moet vaak heel veel nootjes binnen een seconde spelen. En dat vraagt heel veel discipline om dat heel precies te doen.” Wat voor buitenstaanders als één grote muur van herrie kan klinken, is voor de muzikanten juist een kwestie van techniek en precisie.

Paus
De Japanse reis kwam tot stand via bandlid Wytze die een boekbinderij heeft en zakelijke contacten in Japan onderhoudt. Zo kwam Stoma uiteindelijk in contact met een Japanse organisator die vaker internationale extreme bands boekt. Aardige tegenstelling is dat Wytze nog niet zo lang geleden een Japanse bijbel maakte en de paus een exemplaar in ontvangst heeft genomen.

Alleen aan het roer van de Musykfabryk
Voor Greet de Boer uit Oudeschoot, zelf zangeres en eigenaresse van de Musykfabryk, is 2026 óók een bijzonder jaar. Zaterdag 31 oktober wordt het 25-jarig bestaan van de Musykfabryk gevierd met live optredens van Sweep, First Issue, Strange onions en Driven. Het jubileum is tegelijkertijd een moment om stil te staan bij wat de Musykfabryk in een kwart eeuw heeft doorstaan.

Zo hakte de coronaperiode er financieel stevig in, zegt De Boer. “Een heel enorme klap. De omzet daalde met meer dan de helft.” En dat verlies is nog altijd niet volledig goedgemaakt. Bovendien staat ze inmiddels alleen aan het roer. “Ik doe het al drie jaar zo in m’n uppie.” Ze heeft geleerd scherp op de centjes te letten. “Ik ben er nu inmiddels aan gewend om met heel weinig geld om te gaan.” Toch ziet De Boer dat de live-muziek weer aantrekt. “Daar wil ik me op richten en op feestjes. Er zijn hier ook al mensen getrouwd.”

De Musykfabryk heeft bands dan ook veel te bieden: goed uitgeruste oefenruimtes, een zaal met podium, licht en geluid en een complete backline. Daarmee is de Musykfabryk niet alleen een plek om te repeteren, maar vooral een plek waar muzikanten elkaar ontmoeten, samen muziek maken en kunnen optreden. Dat de Musykfabryk na 25 jaar nog bestaat, is volgens Greet de Boer vooral te danken aan liefde voor muziek en de mensen die er gebruik van maken. “Het werd altijd uit liefde gedaan. Deze locatie is bijzonder, die moet behouden blijven. Dit komt nooit weer, zoiets.”