Oud-leerlingen van OSG Sevenwolden onderzoeken ‘betekenisvol ouder worden’
HEERENVEEN - Nederlanders worden ouder, de samenleving vergrijst. Voor de ouderenzorg betekent dat een extra druk en voor de economie een groeiend probleem. En voor de ouderen zelf kan het een aansporing zijn om die ‘extra levensjaren’ betekenisvol in te richten. De Nationale Denktank pakt dit thema op en werkt concrete oplossingen uit.
Julia Wedema (24, International Business & Strategic Management) en Jan Bosma, (23, wis- en natuurkunde) doen dit jaar mee aan die Nationale Denktank. Ze kennen elkaar nog van OSG Sevenwolden in Heerenveen. Aanvankelijk zag Julia noch Jan het thema ‘betekenisvol ouder worden’ zitten, maar bij nader inzien leek het hen tóch wel een interessant en relevant thema. Het raakt immers de hele samenleving en alle leeftijden. Ze solliciteerden op de tijdelijke baan bij de Nationale Denktank en kwamen in de selectie terecht.
Onderzoek naar mobiliteit
Jan Wedema: “Met maximaal een jaar werkervaring kijk je nog fris naar de dingen. Dat gaan we fulltime doen tot half december, onbetaald. Nog niet gehinderd door kennis van zaken, zeg maar.” Julia Wedema vult aan: “Denktankers komen uit diverse studieachtergronden. Ieder ziet de problematiek weer anders en helpt mee informatie te verzamelen en te analyseren. Binnenkort sluiten we die fase af met een rapport, te vinden op onze website. In december komen we met meer oplossingen. Misschien in de vorm van een campagne, een start-up of een beleidsvoorstel.”
Om de vinger achter het thema te krijgen, gaan de jonge wetenschappers zelf op pad of worden ze ‘geplugd’. Zo woonden Julia en Jan een bijeenkomst in Goes bij over mobiliteit, die de Nationale Bond voor Ouderen had georganiseerd. Jan: “Daar waren senioren, de ervaringsdeskundigen, zelf aan het woord. Daaruit is onderzoek voor marktonderzoeksbureau Motivaction geformuleerd onder ruim twaalfhonderd mensen uit heel Nederland. Daar komen veel nuances uit. Dat ouderen in de stad bijvoorbeeld hoge eisen stellen aan het vervoersnetwerk, terwijl ouderen in de regio uitgaan van beperkte buslijnen en vervoer per eigen auto.”
Ouderdom is: einde van de groei?
Julia vervolgt: “Deze zomer kregen we ook college van experts. Een hoogleraar verklaarde vanuit evolutionair standpunt waarom foto’s van lachende kinderen het beter doen dan van lachende ouderen. Interessante conclusie: groei en verbetering scoren. Ze zijn in ons systeem verankerd, de overtreffende trap is einddoel. Dat geldt voor opleiding, inkomen, wonen en tja, ouderdom betekent vaak het einde van die groei. Stilstand dus. Nou, dat hoeft niet, juist dat is voer voor de Denktank.”
Dé oudere bestaat niet
Thema-partners maken altijd deel uit van de Denktank en anno 2023 zijn dat SZW (ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid), het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen), Woonzorg Nederland en Transvision. Jan: “Wij hebben uiteindelijk besloten ons te richten op de deelthema’s zingeving, voorbereiden op ouder worden, arbeidsmarktparticipatie en een gepaste leefomgeving. Daar kunnen we waarschijnlijk de meeste impact maken!”
Jan noemt diversiteit onder ouderen erg belangrijk en plaatst een kanttekening: “Dé oudere bestaat niet! Je moet zó oppassen dat je ouderen niet over een kam scheert. Percentages slaan de diversiteit weer plat. Zo gaan negen van de tien Marokkaanse ouders ervan uit dat ze later bij hun kroost inwonen, terwijl negen van de tien ouders van Nederlandse herkomst daar huist níét van uitgaan.”
Ouderenparticipatie
Voorbereiden op ouder worden “gaat alle kanten uit”, menen beiden: “Dat varieert van ‘liever niet aan denken’ en ‘ik ben nog niet oud’ tot toekomstbestendig wonen, een levenstestament opstellen en mantelzorg of uitvaart bespreken met de familie.”
Waar zingeving doorgaans bestaat uit werk, gezin en hobby is voor ouderen van nu een reset nodig, menen ze. “Vorige generaties haalden hun eigenwaarde nog uit de rol van kostwinner of huisvrouw, de huidige generatie lijdt vaak identiteitsverlies bij pensionering of als de kinderen uitvliegen.” Vrijwilligerswerk wordt als wondermiddel tegen eenzaamheid gezien; Julia en Jan weten dat vrijwilligerswerk juist senioren zingeving aan het bestaan biedt.
Julia verdiepte zich in de arbeidsmarktparticipatie door ouderen en pakt de cijfers erbij. “De laatste tien jaar is het aantal 60+’ers met een eigen onderneming verdubbeld tot 360.000. Daarnaast werken steeds meer AOW-gerechtigden door. En oudere werknemers die worden geconfronteerd met demotie (het takenpakket verlichten, bijvoorbeeld voorafgaande aan pensionering – red.) willen toch hun inkomen behouden.”
Sandwich-generatie
Julia benoemt tot slot de ‘sandwich-generatie’ om de huidige druk op de samenleving en de economie nog eens te benadrukken. “Mensen uit de huidige sandwich-generatie beginnen vaak later met een gezin starten en worden overvraagd door én opgroeiende kinderen én ouders die mantelzorg behoeven. Daarnaast kan de jongste generatie in de toekomst de voorzieningen voor een toenemend aantal senioren nauwelijks opbrengen. Deze ontwikkelingen stemmen somber, zeker ook met de huidige arbeidsmarktkrapte.”
De Nationale Denktank
De Nationale Denktank stort zich al achttien jaar op maatschappelijke problemen. Twintig pas afgestudeerden zoeken samen met ‘thema-partners’ gedurende vier maanden naar concrete oplossingen voor die problemen. Doorgaans de helft ervan wordt in praktijk gebracht.
Door: Alie Rusch
