Hessel Bouma en de wapendropping-wandeltocht in De Deelen: “Zo lang het paard niet dood is, trek ik er aan!”
Voor deze tweede editie gingen we op de koffie bij Hessel Bouma uit Hoornsterzwaag, die het afgelopen jaar zijn vijfde boek over de Tweede Wereldoorlog liet verschijnen: ‘Droppingveld Wardrobe – Wapens in De Deelen.’ Op zaterdag 2 mei lopen 4000 wandelaars door dit gebied een speciale ‘wapendropping-wandeltocht’, met maar liefst vijftien beleefmomenten.
“Sa lang at it hynder net dea is, lûk ik der oan!” ‘Zolang het paard niet dood is, trek ik er aan!’, vertaal ik het maar even voor onze niet-Friestalige lezers. Aan het woord is Hessel Bouma, 79 jaar inmiddels, en in 1940 geboren in Scharnegoutum, destijds een ‘terroristendorp’ volgens de Duitse bezetter. De oorlog heeft hij heel bewust meegemaakt, al was Hessel Bouma achtereenvolgens ‘slechts’ baby, peuter en kleuter. En die oorlog zou hem ook nooit meer loslaten. Tot op de dag van vandaag niet.
Overval op de boerderij
We zijn te gast in Hoornsterzwaag, waar Bouma al 54 jaar in hetzelfde huis woont. Vroeger met zijn hele gezin, maar de vier kinderen zijn al lang uitgevlogen en sinds zijn echtgenote elf jaar geleden is overleden, woont Bouma er alleen. Niet dat Bouma zich ook maar een dag verveelt in zijn eentje. Hij heeft het erg druk gekregen na zijn pensionering. Vooral met het onderzoek naar en het documenteren van de gebeurtenissen in 1940-1945 in de regio.
“Heit hie yn Skearnegoutum ûnderdûkers op ‘e pleats”, vertelt Bouma. Op de boerderij van pake, naast hen, waren ook onderduikers, maar de meest gezochte zat bij de vader van Hessel. Dat was verzetsman ‘Harry’, oftewel Gerard Reeskamp, beroemd geworden om zijn deelname aan de overval op de Blokhuispoort in Leeuwarden in 1944, en berucht geworden om zijn betrokkenheid bij de ongelukkige dood van veehandelaar en slachter Hantje Zijlstra in Vijfhuis in 1945. Op het hoofd van ‘Harry’ hadden de Duitsers tienduizend gulden gezet. En in 1945 werd de boerderij in Scharnegoutum door de Duitsers overvallen, op zoek naar waarschijnlijk Reeskamp. ‘Se ha him net fûn”, zegt Hessel, maar hij zal die dag nooit vergeten. “De boerderij werd beschoten en toen de Duitsers binnen waren, zei mijn moeder: ‘Do meist neat sizze!’ Ik was een klein jongetje van vijf jaar en had een grote sint-bernard hond. Die ging blaffen en de Duitse SD-commandant zou hem doodschieten. Toen ging ik voor hem staan en zei: ‘Meist myn hûn net deasjitte!’ Myn mem skiet hast yn ‘e broek fan angst.” De Duitser kalmeerde gelukkig, waardoor het met een sisser afliep.
Oorlogsverhalen
Hessel Bouma zit vol waargebeurde oorlogsverhalen en vertelt ze verder, inmiddels al in vijf boeken. Hij vertelt die verhalen genuanceerd, na gedegen onderzoek. Zo noemt hij de verzetsman Gerard ‘Harry’ Reeskamp niet ‘omstreden’, maar ‘onnavolgbaar’, zoals ook zijn vader zei. “Niet iedereen begreep hem. ’It wie in Hollander, sa brutaal as wat’, zei mijn vader altijd.” Hessel doet méér onderzoek, onder andere voor zijn kompaan Gerrit Haagsma, die in Aldeboarn het ‘Memorial 40-45 Museum’ heeft.
Samen met Gerrit Haagsma, Harmen van Gelderen, Yntze Hoekstra en Regnerus Zeinstra werkt Hessel Bouma nu aan een wandel- en beleeftocht, van De Deelen naar Aldeboarn en verder, naar Wirdum. Dit naar aanleiding van het boek ‘Droppingveld Wardrobe’ dat Bouma na veel onderzoek in 2019 publiceerde. Deze wandeltocht volgt het spoor van de wapens die in de Tweede Wereldoorlog in 1945 bij De Deelen onder Aldeboarn gedropt zijn.
“Niet alleen de verzetsploegen hadden door dat er een wapendropping kwam”, volgens Bouma. “Ook de Duitsers wisten het. Alleen de boeren in de omgeving wisten van niks. Zij werden door de Duitsers, die op zoek waren naar de wapens, in elkaar geslagen. Door verraad heeft de dropping boven De Deelen zeker aan zes mensen het leven gekost en vele anderen voor het leven getekend.”
Douglas DC-3/C-47 Dakota
“Door de wandel- en beleeftocht laten we op een bijzondere manier deze wapendropping in de Tweede Wereldoorlog herleven”, aldus Hessel Bouma. “We moeten de herinnering aan de oorlog blijven beleven, om zo de vrijheid te leren respecteren. De beleefmomenten maken deze wandeling uniek, voor jong en oud. Onder die beleefmomenten is in elk geval een Dakota van waaruit twintig Britse parachutisten zullen worden gedropt.”
Zaterdag 2 mei zal er rond 13:00 uur een originele Douglas DC-3/C-47 Dakota over het gebied vliegen. Hieruit zullen zo’n twintig tot vijfentwintig Britse parachutisten met militaire bolle parachutes springen, op vier verschillende punten op de wandelroute. Op de landingsvelden worden, net als in de oorlog, drie lampen op rij geplaatst en één terzijde, die naar de Dakota seinen. De parachutisten worden op de grond verzameld door jeeps en trucks van de vereniging ‘Keep them Rolling’.
85 toneelspelers
De wapendropping-wandeltocht wordt verdeeld over twee korte tochten en een lange. De lange wandelroute is 22 kilometer en gaat van de kaasboerderij De Deelen tot Wirdum. De kortste, van 5 kilometer, gaat van De Deelen tot Aldeboarn. De tocht van 8 kilometer gaat van Grou naar Wirdum. Tijdens de route komen wandelaars vijftien beleefmomenten tegen. “We werken met 85 toneelspelers van verenigingen uit Tijnje, Akkrum, Aldeboarn, Grou, Idaard en Wirdum om er een echte beleeftocht van te maken”, zegt Bouma. “Zij spelen scènes die zich hier in dit gebied in 1945 hebben afgespeeld. Het laatste beleefmoment van de dag vindt plaats om vijf uur bij de Blokhuispoort in Leeuwarden. De voertuigen van ‘Keep them rolling’ worden hiervoor ook weer gebruikt.”
Amerika en Canada
En is het daarna rust voor Hessel Bouma? Absoluut niet. Komende herfst - Bouma is dan 80! - vertrekt hij naar Canada en Amerika om daar verhalen van vroegere verzetsstrijders te achterhalen. Ook hún verhaal moet verteld worden, vindt Bouma, die onvermoeibaar doorgaat met het vertellen van oorlogsverhalen. En dan zéker ook met de bedoeling te waarschuwen tegen de gevaren van nu. Omdat vrijheid niet vanzelfsprekend is en omdat er ook nú mensen met extreme denkbeelden kunnen opstaan als ‘leider’, waar anderen ‘blind’ achteraan lopen. “Sa lang at it hynder net dea is, lûk ik der oan!”
Uniek gebeuren
Er zijn drie wandel- en beleeftochten (22, 5 en 8 kilometer). De lange tocht (eindigend in Wirdum) en de korte tocht van 5 kilometer (eindigend in Aldeboarn) beginnen bij kaasboerderij ‘De Deelen’, Warrewei 43, Tijnje. De korte tocht van 8 kilometer gaat van Grou naar Wirdum. Wandelaars krijgen een startkaart met starttijden. Die tijden kunnen niet worden gewijzigd in verband met de logistiek. Er moeten ten slotte enkele duizenden wandelaars op weg worden geholpen.
De weg van Akkrum tot aan Tijnje is voor de dropping van de Britse parachutisten op 2 mei afgesloten van 12:00 uur tot 14:00 uur. Parkeerterreinen voor de dropping komen naast de grote weg. Personen met een handicap mogen op de weg blijven staan. Het parkeren is gratis.
Het wordt een uniek gebeuren. Een dergelijk grootschalig evenement is in Fryslân nog niet eerder vertoond, aldus de organisatie. Meer informatie over dit grootse evenement is te vinden op de website www.wapendroppingwandeltocht.nl.
Door Henk de Vries Foto: Hielke Weening
