Burgemeester Tjeerd van der Zwan: “Samen houden we dit vol!”

De confrontatie met ‘corona’ geeft Van der Zwan “een rotgevoel!” Met het oprukken van de ziekte in ons land kwam het ook van week tot week tot meer ziekenhuisopnamen. Van der Zwan: “Eerst kon ik nog persoonlijk contact hebben met besmette mensen, of hun naasten. Dan kon je de mensen tot steun zijn.” Maar naarmate het aantal patiënten toenam werden de persoonlijke gegevens niet langer gedeeld. “Terwijl je het liefst echt iedere inwoner persoonlijk een hart onder de riem zou willen steken.”

Maatregelen

“In de eerste weken zijn de landelijke maatregelen verder op provinciaal niveau uitgewerkt. Tijdens deze coronacrisis werken we als Friese gemeenten onder dezelfde ‘grip-structuur’. Dat betekent in dit geval dat de Friese burgemeesters regelmatig in het verband van de Veiligheidsregio Fryslân bij elkaar kwamen. Die bijeenkomsten zijn dan in Heerenveen. Dat kan heel mooi in onze raadszaal waar je meer dan anderhalve meter uit elkaar kunt zitten.” Hier kwamen de provinciale noodverordeningen tot stand.

De burgemeesters hebben ook nog het een en ander te doen in hun eigen gemeentelijke dienstverlening. Er komt een ontstellende hoeveelheid nieuw werk op hun pad: inwoners van de gemeenten raken besmet; landelijke regelingen moeten regionaal ingevuld worden; ondernemers moeten hun werk kunnen doen in het centrum; eetgelegenheden moeten dicht, maar er moeten toch maaltijden worden verzorgd. Teveel om op te noemen.

“Want daar komen nog allerhande zaken bij. Bijvoorbeeld het mogelijk maken van goede opvang van kinderen van ouders die in de vitale beroepen zitten. Nu moet ik zeggen dat we dat hier in Heerenveen snel voor elkaar hadden. Al in het eerste weekend, toen de eerste maatregelen ingingen, waren er heel mooie afspraken gemaakt. Daarmee liepen we voor op het landelijke beleid. Prima!”

Organiseren en regisseren

Tjeerd van der Zwan prijst zich gelukkig met een zeer betrokken gemeenteraad. “Met de fractievoorzitters heb ik een heel direct contact. Zij zijn bijvoorbeeld nauw betrokken bij alle ondersteuningsmastregelen voor de ondernemers. De raadsleden leven enorm mee met onze inwoners. Verder is het heel fijn dat we als college een hecht team vormen. Het is heel prettig werken met de collega’s; ze zijn stabiel. In deze tijden hebben we de taken - naast de reguliere portefeuilles - op uitvoerend vlak herverdeeld. Wethouder Jelle Zoetendal onderhoudt rechtstreekse contacten met de sectoren zorg en onderwijs, wethouder Hans Broekhuizen houdt contact met alle bedrijven en de cultuursector en wethouder Jaap van Veen pakt naast zijn reguliere werk ook de contacten op met al die geweldige burgerinitiatieven. Het werkt als een tierelier! Ook de medewerkers van de gemeente proberen er zo goed mogelijk voor onze inwoners en bedrijven te zijn. Ik heb veel waardering voor hun inzet en improvisatievermogen.”

Dat geldt zeker ook voor de contacten met de sleutelfiguren in de organisaties, de bedrijven en de maatschappij, volgens de burgemeester. “Gelukkig vinden we elkaar altijd al snel. Ook nu. En dan kan er snel geschakeld worden. Samen de schouders eronder, bij alles wat er geregeld moest en kon worden in de samenwerking met het ziekenhuis, de zorg, de verpleeghuizen, het onderwijs, toezichthouders en politie, de ondernemers en wat dies meer zij. En dan ben je als gemeente de regisseur in het geheel.”

Dat kón en kán in Heerenveen, aldus Van der Zwan. “We hebben korte lijnen, er is geen afstand. Dat is het profijt van altijd veel mensen betrekken bij politiek en beleid.”

Nafase

Met de goed functionerende wethouders heeft Van der Zwan ook al even gesproken over het tijdperk ná de coronamaatregelen. “We realiseren ons dat dit langere tijd consequenties zal hebben. Want de invloed van de coronacrisis zal nog lange tijd na-ebben in de maatschappij, óók bij de individuele inwoners in de wijken en dorpen.”

In de voorbereiding op die zogenaamde ‘nafase’ zal het Fries Sociaal Cultureel Planbureau ingezet worden. Dat doet het Planbureau voor de hele provincie: een thermometer in de samenleving houden. Van der Zwan is blij met deze extra inzet van het Planbureau: “Daar kan voor Heerenveen bruikbare informatie vandaan komen voor het beleid na de corona-fase. Want straks krijgen alle gemeenten ook nog bestuurlijk veel voor de kiezen.”

Ballen in de lucht

In eerste instantie zijn er twee grote ballen die Heerenveen in de lucht moet proberen te houden. In de eerste plaats de bedrijven. “We zien dat alle bedrijven, van de kleinste MKB’er tot aan de werkelijk grote bedrijven, schade ondervinden door de coronacrisis. Die bal moet in de lucht blijven,” zegt Van der Zwan. “Er zijn landelijke regelingen, maar we moeten als gemeente ook kijken wat wij verder nog kunnen doen. In Heerenveen betekent dat bijvoorbeeld dat we nu even geen belastingen innen.”

En er moet voor worden gezorgd dat bedrijven niet nu direct alle rekeningen moeten betalen, maar dat er uitstel mogelijk is. Er moeten zoveel mogelijk oplossingen worden bedacht, waardoor bedrijven werknemers in dienst kunnen houden en om de economie draaiende te houden, daar waar kan. “Daar moeten ons hard voor maken”, stelt Van der Zwan, al ziet ook hij natuurlijk, dat de marges, de budgetten, soms wel heel schraal zijn in de huidige economie. “Doel moet zijn om het wel samen oplossen. Ja, natuurlijk zijn er ook ondernemers die een buffer hebben. Maar niemand mag eigenlijk uit de boot vallen.”

Dat geldt ook voor de tweede ‘hoofdbal’: Heerenveen is ‘Sportstad van Noorden’ en dat wil het blijven. Er worden echter momenteel enkel in de huiskamer een paar koprollen gemaakt, en rondjes in het park gerend. Van der Zwan maakt zich door de coronacrisis zorgen over de boegbeelden van Heerenveen. “Bijvoorbeeld Thialf, daar komt nu helemaal geen geld meer binnen. En dat geldt voor Sportstad natuurlijk ook, en voor sc Heerenveen. Maar net zo goed voor de kleinere verenigingen: de breedtesport, hoe komen die er uit?”

Hij redeneert nog even door: hoe komt het met de sportcomplexen, en hoe komt het met de dorpshuizen? Sterker, hoe komt het met die hele sociale infrastructuur? De culturele sector, hoe zet je die straks weer op poten? Hoe komt het met het Posthuis Theater, de musea? “We weten het nu nog niet. Wel weet ik dat er achter de schermen alle zeilen worden bijgezet om straks met aansprekende plannen en daden te komen.”

Digitale Raadsvergadering

Ook de gewone besluitvorming in de gemeente moet doorgang vinden, natuurlijk. Verschillende zaken worden uiteraard ook in de gemeenteraad besproken, Die gemeenteraad zal op 20 april voor de eerste keer in zijn geheel digitaal vergaderen. Dat wordt technisch helemaal voorbereid door de griffier en haar team. Zo’n digitale raadsvergadering vraagt veel van de burgemeester als voorzitter.

Van der Zwan hierover: “Gelukkig helpt raadslid Rolie Tromp mij daarbij. Want hij heeft hier al praktische ervaring mee opgedaan.”

Volhouden

Het liefst zou Tjeerd van der Zwan als burgemeester door Heerenveen lopen en dan aan iedereen een concreet antwoord geven op de vraag ‘wanneer komt hier een eind aan?’, of een reactie geven op het gezeur ‘dit duurt mij allemaal te lang’. Maar hij weet ook: “Het kan nog niet!” Dus afstand houden van elkaar. Thuis blijven. Hoe langer we dat doen, hoe sneller we er vanaf zijn. Hoe meer we stapjes terugzetten, hoe veel langer het allemaal gaat duren.

Van der Zwan is trouwens uiterst tevreden over hoe de maatregelen in Heerenveen worden opgevolgd. “Zorgvuldig” is het woord wat hij daarbij gebruikt. “Misschien moet je zo nu en dan hier en daar nog eens even wat uitleggen, maar het gaat hartstikke goed. Zo moeten we van die corona afkomen.”

En dan? Hebben we dan wat geleerd? Hebben we een andere maatschappij? “Nu, je hebt in elk geval een herwaardering voor de wat we nu de ‘cruciale beroepen’ noemen. We hebben verschillende van deze beroepsgroepen al op het Malieveld zien staan, maar we kennen nu nóg meer beroepen die cruciaal zijn. En we moeten zorgen dat we daarvoor de juiste waardering uitspreken. En dat moeten we ook materieel doen.”

Trots

Tjeerd van der Zwan is trots op zoveel bedrijven en beroepsgroepen, dat het amper te benoemen is. Toch noemt hij ééntje als voorbeeld: ziekenhuis Tjongerschans. “We mogen ons in de handen knijpen met zo’n ziekenhuis. Een persoonlijke aanpak, en anticiperend op wat er ging komen en dan tóch professioneel steeds doorgaan met de reguliere zorg. De afgelopen periode heeft ons wel laten zien dat ook de zorg ‘topsport’ levert.” Hij wijst ook op de andere zorginstellingen die hun plaats evenzeer hebben waar gemaakt, zoals de GGZ of Meriant, waar coronapatiënten opgevangen worden. Maar ook is de burgemeester trots op al die andere radertjes waar het land op draait. De thuiszorg, schoonmaak, logistiek, winkeliers…

Heel even maakt de burgemeester nog een zijstapje naar het beleid van een overheid. “Zo’n crisis geeft aan dat je soms verlangt naar een sterkere overheid. Maar dat is van later zorg. Want voorlopig gaat het altijd nog om de coronacrisis waar we nu inzitten.”

Waar je Tjeerd van der Zwan eerst vaak begripvol rondwandelend in Heerenveen kon vinden, moet hij nu vanachter zijn bureau, samen met anderen, proberen te regelen wat hij kan. Soms is er een kort praatje met een inwoner, bij het rondje naar de bakker.

Hij zou graag iedereen de hand op de schouder willen leggen en vertellen dat het wel goed komt, maar dat kan nu even niet. Dus kan hij enkel zeggen: “Als we willen dat het zo snel als mogelijk ophoudt, hou dan, allemaal, alsjeblieft nog vol. We doen het met elkaar goed, ik hoop en verwacht dat we dit samen willen en blijven doen! Samen houden we het vol!”

Door Eelke Lok Foto’s: Jelly Mellema Fotografie