Hanneke Hofstra: “In New York ligt een mattenkloppertje uit Oudehorne”
Achter de woning bevindt zich de vroegere paardenstal, die al even mooi is verbouwd. Wie de deur van de paardenstal opent, komt terecht in een soort van warenhuis voor de inwoners van Madurodam. Welkom in de wereld op schaal 1:12, de wereld van de miniaturisten. “Het is een wereld op zich”, glimlacht Hanneke Hofstra.
We zijn een middagje te gast in de poppenhuizen- en miniaturen galerie aan de Schoterlandseweg 133 in Oudehorne, waarvan Hanneke Hofstra achttien jaar geleden voor het eerst de deuren opende. Met verzamelen begon ze al eerder.
Volwassenenspul
Hanneke Hofstra: “Vijfentwintig jaar geleden maakte ik voor het eerst kennis met miniaturen, dankzij een tentoonstelling van stijlkamers. Ik vond dat zo mooi, dat ik daarna zelf miniaturen ging verzamelen. Ik maakte kleine kijkkastjes om die miniaturen ten toon te stellen. Toen ik met de VUT kon, ben ik pas echt met de galerie begonnen, toen had ik er eindelijk tijd voor.” ‘Met de VUT’ ging Hanneke op haar 55e, nadat ze jarenlang kleuterleidster en onderwijzeres was geweest aan de Sevenaerschool in Nieuwehorne. “Eigenlijk had ik naar de kunstacademie gewild”, bekent Hanneke. “Maar mijn ouders vonden dat ik geld moest verdienen, dus toen ben ik het onderwijs ingegaan.” Dankzij haar belangstelling voor miniaturen kwam Hanneke alsnog in de kunstwereld terecht.
De artikelen die in de galerie zijn uitgestald, zijn beslist niet te vergelijken met de poppenhuizen en bijbehorende accessoires uit de speelgoedwinkels, dat is algauw duidelijk.
Hanneke Hofstra: “Dit is absoluut geen kinderspeelgoed”, het is allemaal volwassenenspul. Alle poppenhuizen en accessoires zijn van oudsher op dezelfde schaal gemaakt. Allemaal op een schaal van 1:12. Dat is overal ter wereld gelijk. Mensen die deze hobby hebben, de miniaturisten, ontmoeten elkaar op grote internationale beurzen. Het meeste wordt gekocht en verkocht op die beurzen. Er zijn meer beurzen dan winkels, maar er is wel behoefte aan echte winkels. Dus ik ben er een winkel bij begonnen.”
We kijken onze ogen uit. Elk vertrek in de voormalige paardenstal staat vol met miniatuurversies van alle mogelijke zaken die je ook in de volwassen warenhuizen en meubelzaken kunt vinden. Je kunt het zo gek niet bedenken, of er is wel een miniatuurversie van.
Minibouwmarkt
Veel staat opgesteld in zogenaamde kijkkasten, volledig gemeubileerde en ingerichte kamers met een glazen voorwand, die zo één op één in de poppenhuizen kunnen worden geïnstalleerd. Behalve de kijkkasten en nieuwe, nog ongeverfde en lege poppenhuizen, ontwaren we hele magazijnen vol huisraad en serviesgoed, uitgestald in tientallen letterbakken aan de wand en op grote tafels. Je kunt hier niet alleen terecht voor een antiek of modern bankstel of eetkamerstoelen, ook wasmachines, koelkasten en televisietoestellen zijn leverbaar op 1:12. En de nieuwste kerstcollectie is net binnen gekomen: miniatuur kerstbomen en minikerstversiering om de kamers in de poppenhuizen in kerstsfeer te brengen.
Wat die verlichting betreft, is er trouwens ook een soort minibouwmarkt aanwezig in de paardenstal. We treffen er minilampen aan in verschillende stijlen, voor boven de salontafel en de eethoek, of voor aan de wand. En de verlichting kan worden aangelegd met minisnoeren en ministekkers. De verlichting in de ingerichte kijkkasten en poppenhuizen wordt aangelegd door Sietze Hofstra, de man van Hanneke. Sietze heeft met uiterste precisie de stopcontactjes in het behang geprikt. Behang? Jazeker, in de mini bouwmarkt is ook een schap met tientallen rollen behang op schaal te vinden.
Pronkstukken
Hoe kan het toch, dat we dit alles zo bewonderenswaardig mooi vinden, vragen we ons af. Heeft dat Madurodamgevoel te maken met de behoefte om alles klein, overzichtelijk en beheersbaar te houden in de grote vijandige en verwarrende wereld om ons heen?
“Misschien wel”, zegt Hanneke, als ze even over onze vraag heeft nagedacht. “Maar miniaturen en poppenhuizen waren er al in de zestiende en zeventiende eeuw. Of nog eerder. In de piramiden in Egypte is destijds al miniatuur huisraad gevonden. En het ‘Germanisches National Museum’ in Neurenberg heeft het oudste poppenhuis in haar collectie, dat stamt uit 1610. Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft ook twee pronkpoppenhuizen uit de zeventiende eeuw in huis, één van Petronella Dunois en één van Petronella Oortman. In die tijd lieten rijke Nederlanders vaak hun grachtenpand in het klein namaken, met een exacte kopie van alle kamers in het pand. Deze poppenhuizen waren bedoeld als een spiegel van het eigen huis. Pronkstukken, net als de vaak zilveren miniaturen van de echte voorwerpen die ze bezaten. In Hoorn bijvoorbeeld waren er in de zeventiende eeuw 22 zilversmeden, die die miniaturen maakten. Je ziet die zilveren miniaturen nu terug op televisie in ‘Tussen kunst en kitsch’.”
Van Brooklyn, New York tot Cresta, Johannesburg
De nieuwe miniaturen die de galerie in Oudehorne verkoopt, zijn gelukkig beter betaalbaar dan in het bekende televisieprogramma. “Ik verkoop hier de miniaturen en poppenhuizen die door anderen worden gemaakt. Ik krijg hier mensen uit heel Nederland en ver daarbuiten, die specifiek op zoek zijn naar bepaalde spulletjes voor hun poppenhuis thuis. Zo heb ik een keer een klant gehad uit New York. Die was voor familiebezoek even terug in Nederland, en logeerde in Apeldoorn. Ze haalde hier miniaturen van spulletjes die ze zich nog van haar grootouders kon herinneren, zoals een wringer voor de was. In Brooklyn, New York, ligt nu een mattenkloppertje uit Oudehorne. Ook een opmerkelijke klant was een man die vertelde, dat hij op een tentoonstelling in Joure mijn Douwe Egbertswinkel had bekeken en daarin mijn miniatuur DE wandkoffiemolentje had ontdekt. Gelukkig had ik nog een exemplaar beschikbaar voor de verkoop en het koffiemolentje hangt nu in Cresta, bij Johannesburg in Zuid Afrika. Zulke bijzondere contacten maak je niet alle dagen mee.”
Door ©Henk de Vries Foto’s: Hielke Weening
