Anthony Brak uit Aldeboarn: Wêr’t wij no sizze fan ‘dat wie froeger moaier’ , sil de jeugd dat sizze oer dizze tiid!”
Het leek ons daarom een aardig idee om betrokken ondernemers uit een familiebedrijf aan het woord te laten. Hoe begin een dergelijk berdrijf? Wie zijn de grondleggers? Kortom, wie zijn de mensen achter het familiebedrijf. Ditmaal kwamen we in Aldeboarn terecht bij loonbedrijf en veehouderij Brak.
Een goede navigatie is onmisbaar, niet alleen als je op vakantie naar onbekende oorden vertrekt, maar soms ook in eigen provincie. We hebben het adres Fjûrlânswei ingetoetst en worden keurig naar de plaats van bestemming gebracht. Het kan niet missen, een groot bord aan het begin van de wei met een afbeelding van een zwartbonte koe en een trekker geeft aan dat hier, even buiten Aldeboarn, de maatschap A. en G. Brak zetelt: ‘Melkveebedrijf mts. A. en G. Brak loonbedrijf en machineverhuur’.
De letters A en G staan voor Anthony en Gerrit, de twee broers van de maatschap. Het is een van de eerste echte lentedagen van dit jaar en op het land is het een drukte van belang. Eigenlijk een onmogelijk tijdstip om een loonwerker te interviewen. “Klopt,” zegt onze gesprekspartner Anthony (1963), “mar ôfspraak is ôfspraak.” Nadat Anthony nog twee telefoontjes heeft beantwoord en personeel geïnstrueerd, heeft hij tijd om in het kantoortje ons te woord te staan. Een sympathieke vijftigplusser die het inderdaad zo druk als ‘in lyts baaske’ heeft. Broer Gerrit laat dergelijke gesprekken graag aan Anthony over en op de foto wil Gerrit al helemaal niet. Duidelijk! Anthony runt het loonbedrijf en Gerrit is de man van de veehouderij. Anthony over hoe het familiebedrijf ontstaan is.
Ruilverkaveling in 1979
“Us heit Piet Brak en ús omke Anne Nijdam hiene tegearre earst de maatskip en op in gegeven stuit is omke derút stapt. Dêrnei stie ús heit der allinne foar. Se wiene hjir doe krekt mei de ruilverkaveling dwaande. Wij komme fan Haskerdiken. Us heit en omke binne hjir yn 1979 nei ta gien en doe is der nijbou dien. It hie te meitsjen mei de oanliz fan de fjouwerbaansdyk dy’t der no leit. Se moasten lân brûke foar de dyk. Hjir en dêr in boer der tuskenút, dy’t oan de Fjûrlânswei delset binne. Fiif pleatsen binne der doe boud. Yn 1981 is omke út de maatskip stapt, ik wie in jonge fan sa’n 16, 17 jier. Ik holp al in protte mei. Omdat ús omke altyd mei it ark yn’e slach wie en ik dat ek moai fûn, waard dat myn ôfdieling.”
De drie jaar jongere Gerrit (1966), volgens Anthony ‘in op en top feeman’, kwam ook al snel in het familiebedrijf. De taakverdeling was wat dat betreft niet zo moeilijk. Gaandeweg werden er meer landbouwmachines gekocht.
“Trochdat we hieltyd mear masines krigen, binne we útein set mei de ferhier fan it ark. At de boeren dan sa’n masine foar in dei as mear hierden, kaam al gau de fraach oft we dat en dat ek even dwaan koene. It leanwurk dus. Stadichoan krige we doe wat mear hulp en groeide dy tak fan ús maatskip.”
Echt familiebedrijf
In 1989komt Gerrit Brak op de boerderij en neemt Anthony zijn intrek in het dan gebouwde huis naast de plaats. Heit Piet overlijdt in 2000 op 68-jarige leeftijd en de broers gaan dan zonder hun vader verder met de maatschap. Ondertussen is er echt sprake van een familiebedrijf doordat de partners en kinderen van Gerrit en Anthony ook betrokken zijn bij de maatschap. Zo is Steven Brak, zoon van Anthony, fulltime aan het werk bij zijn vader en oom. Jurrien Brak, zus van Steven, is naast de twee dagen dat ze als docente op het Aeres MBO in Emmeloord werkzaam is, ook actief als boekhoudster op het familiebedrijf. De beide zonen van Gerrit, Karst die een opleiding elektrotechniek doet en Wolter, die bezig is met de opleiding kraanmachinist, zijn in hun vrije tijd ook regelmatig thuis aan het werk.
‘Wat ik doch is fan alles in bytsje en niks alles’
“De taakferdieling is dúdelik, mar ik help fansels ek wol mei op’e buorkerij. Yn it wykein wurkje wy tegearre gewoan troch, mar regelje we it wolris sa dat ien fan ús beiden in moarns- of middeisskoft frij is”, weet Anthony. Doordat ook op het loonbedrijf Brak de managementkant steeds meer tijd vergt, mist Anthony het praktijkwerk wel eens, al zit hij toch nog regelmatig op de trekker. De oneliner ‘wat ik doch is fan alles in bytsje en niks alles’ getuigt van reflectie bij Anthony, die na de mavo een kopklas monteursopleiding bij docent Faber op de BHS in Gorredijk volgde. Later bezocht de ondernemer ook nog de streekschool, werken en leren, in Leeuwarden.
Mei de laptop yn it menu fan de trekker
“It grutste ferskil sit him dochs wol yn de automatisearing. Ek bij ús binne de kompjoeters en sensors wichtich wurden en net mear wei te tinken. Froeger koene je noch in soad sels reparearje, alteast je begrepen it noch wol. Tsjintwurdich komt der in laptop mei in programma bij om yn it menu fan de trekker te kommen. Dêr hawwe je sels gjin grip mear op, dat dogge we dan ek net mear. At der in probleem is, komt de laptop der bij. At in trekker yn it lân is, kinne se dus op ôfstân sjen wat der oan de hân is, der wurdt simpelwei op ynlogd om de problemen te lokalisearjen. Dy ‘se’ binne de minsken fan Groenoord, fan de John Deere trekkers. Wij hawwe no trije trekkers mei navigaazje dy’t eksakt witte watfoar line de sleepslang lûke moat. Dat bard op twa centimer naukeurich!”
Tot slot nog de vraag of er nog boerenromantiek bestaat in 2019. “Elke tiid hat syn tiid. Wêr’t wij no sizze fan ‘dat wie froeger moaier’ , sil de jeugd dat sizze oer dizze tiid!”
