Marije Nutma uit Heerenveen vertelt haar levensverhaal in woorden en beelden

Marije stapte buiten haar comfortzone om met de redactie van GrootHeerenveen een goed gesprek aan te gaan over de kunst van het leven. Omdat het niet altijd makkelijk is om daar woorden bij te vinden heeft ze ook haar Beeldend Dagboek en haar andere kunstwerken meegenomen om te laten zien en te laten voelen wat ze bedoelt. “Woorden zijn tenslotte maar vluchtig, hè?!”

Marije Nutma (1972) kun je kennen van de creatieve workshops die ze geeft in de Heerenveense School en de Pop-Up, van Stichting De Muze met wie ze in 2018 ‘Heldinnen van ‘t Veen’ organiseerde en van de Kunstroute Heerenveen. Of wellicht van GrootHeerenveen zelf, want Marije maakte jaren geleden ook deel uit van de redactie. Al was dit wel een zijpaadje voor haar. Eigenlijk is ze opgeleid als… psychologe. Marije heeft verschillende dingen in het leven uitgeprobeerd en is van psychologe naar beeldend therapeute en nu naar kunstenares gegaan. Dat is namelijk de kunst van het leven: je hart volgen. En daar blijkt Marije heel erg goed in.

Allemaal ervaringen
Zelf omschrijft Marije zich als creatief, introvert, empathisch en toch ook wel eigengereid. “Uiteindelijk kies ik toch mijn eigen weg.” Ze heeft veel plezier beleefd aan de eerder genoemde uitstapjes. Het bracht haar in contact met nieuwe gezichten en ideeën. Toch gaat het iedere keer na verloop van tijd weer kriebelen. “Ik heb heel veel respect voor mensen die hun hele leven lang één baan hebben. Ik kan dat niet, heb ik gemerkt. Ik vind het te leuk om mijzelf te blijven ontwikkelen.” Het is duidelijk: Marije probeert graag veel uit. “Het zijn allemaal ervaringen, hè?!”

Opgroeien in Heerenveen
“Ik heb een fijne jeugd gehad. We woonden aan de rand van Heerenveen, bij de Engelenvaart. Ik herinner mij dat mijn zus en ik vaak iets aan het maken waren. Dat ging van tekenen en borduren tot bezig zijn met papier-maché en koekjes bakken. Dankzij onze creatieve moeder; zij kan alles met haar handen maken en had altijd goede ideeën. Onze vader werkte als boekhouder bij Smilde. Hij hield van de natuur en in de vakanties gingen we vaak naar de Waddeneilanden. Het waren de jaren zeventig. We hadden maar één beeldscherm in huis, en dat was de televisie met daarop twee en later drie zenders. Ik heb heel veel buiten gespeeld, de hele lagere schoolperiode.”

Voor haar eigen gevoel is haar middelbare schoolperiode - aan het Nassau College in Heerenveen - anders: Marije was verlegen, onzeker en best stil. Tijdens een reünie - een paar maanden geleden - kreeg ze een ander beeld van zichzelf, via de ogen van anderen. Zo zat Marije in de redactie van de schoolkrant, deed ze mee aan een toneelstuk toen het Nassau College 25 jaar bestond en interviewde ze, samen met een klasgenootje, een paar kunstenaars uit Heerenveen en omgeving voor een uitzending van de Heerenveense Omroep Stichting bij hen op school. Ze bezochten de ateliers van Jochem Hamstra, Epko Cordèl en Allard Elout. “We deden het voorwerk voor de uitzending. Ik was toen ook al bezig met kunst en cultuur en ik trok op met een groepje creatievelingen.” Dankzij de reünie werd ze hier weer aan herinnerd.

Werken en zorgen
Marije geeft toe: “ik voelde mij altijd anders dan leeftijdsgenoten. Ik hield van literatuur, poëzie, psychologie, esoterie en kunst. Wat kies je dan voor studie? Ik kon goed leren en deed vwo. Dus dan ga je toch doen wat in de lijn der verwachting ligt: in mijn geval psychologie studeren in Groningen. Het was een universitaire opleiding: wetenschappelijk en kurkdroog. Anders dan ik verwacht had.” Het liefste wilde ze naar Academie Minerva, maar daarvoor heeft ze op dat moment het zelfvertrouwen niet om door te zetten. Na haar afstuderen wordt ze moeder en gaat ze werken als psychologe. “Mijn relatie liep na de geboorte van onze dochter stuk. Dat was best verdrietig. Tegelijkertijd ben ik heel dankbaar dat zij in mijn leven is gekomen.”

Als alleenstaande moeder en psychologe keert Marije terug naar haar roots in Heerenveen. Ze werkt hard en zorgt voor haar dochter. In haar spaarzame vrije tijd wordt er getekent en geschilderd. “Ik had les van Gerrit Terpstra. Daar heb ik goede herinneringen aan.” Een andere tekenende herinnering: ze ziet vaak, in de buurt van de Muntflat, een man op straat lopen met een lange zwarte jas aan en een hoed op. “Ik wist niet wie hij was. Maar ik herkende iets in hem wat ik op dat moment niet onder woorden kon brengen.” Later blijkt het de kunstenaar Sjoerd de Vries te zijn. Ze ontdekt zijn werk en hij wordt een van haar voorbeelden, ook al heeft ze hem nooit persoonlijk ontmoet.

“Mijn leven bestond uit werken en zorgen. Het werk als psycholoog gaf voldoening, maar was ook intensief. Ik miste het creatief bezig zijn.” Het moest anders, maar hoe? En wat? Het wordt steeds duidelijker dat het iets met kunst moet zijn; het heeft altijd op de achtergrond gesluimerd. Ze zoekt hulp bij een beeldend therapeute. Het verandert alles. “Zij zag mijn schetsboek en vroeg: ‘Vertel eens over de vrouw die je getekend hebt. Waar kijkt ze naar? Hoe voelt ze zich? Wat zou zij willen?’ Er ging een wereld voor mij open. Ik ontdekte dat ik mij via kunst kan uiten.”

Tweede kans kunstenaar
Marije wil dit toepassen in haar baan. De opleiding tot beeldend therapeute blijkt een bevrijding. “Hier mocht ik weer spelen, één ochtend in de week. Mijn sessies met cliënten kregen meer diepte. Met kleuren en vormen kun je zoveel meer uitdrukken dan met woorden alleen.” Bijna tien jaar lang heeft ze haar eigen praktijk aan de Herenwal en werkt ze een tijd als zzp’er bij een specialistische GGZ-instelling. “Ik ben heel dankbaar dat ik mensen van zo dichtbij mee heb mogen maken. Ik hoop dat ik iets goeds heb betekend voor anderen. Zelf heb ik veel geleerd van iedereen die op mijn pad kwam. Ik ben er anders door in het leven gaan staan.”

Ze blijft scherp kijken of dit haar weg is. “Voelt het goed? Wil ik zo verder?” Het antwoord blijkt nee. “Toen mijn vader in 2019 overleed, drong het besef tot mij door dat alles tijdelijk is. Datzelfde jaar ben ik naar een open dag van de Kunstacademie Fryslân gegaan. Ik raapte al mijn moed bij elkaar en stapte met mijn map met tekeningen en schilderwerk over de drempel. “‘Je bent een tweedekans kunstenaar!’, zeiden ze. Ik voelde me meteen thuis.

Van zorg naar kunst
Eind 2021 maakt Marije nóg een keuze: ze stopt met het geven van therapie. “Ik was bijna vijftig en na al die jaren zorgmoe. Het is mooi geweest, dacht ik. Nu is het tijd voor mij.” Door het wegvallen van een vast inkomen zet ze de Kunstacademie noodgedwongen een paar jaar op de pauzeknop. Toch is het haar zoveel meer waard dan een goede baan en/of inkomen. “Ik ben kleurrijke, creatieve workshops gaan geven. In de Pop-Up hier in Heerenveen, in wijkcentra en op scholen. Dit werk is veel luchtiger dan het geven van therapie. Kinderen genieten volop en volwassenen zijn blij en weer verwonderd. Het brengt het kind in hen naar boven.”

Vol liefde en trots vertelt ze over haar vriend die haar vanaf het begin gesteund heeft. Sinds een jaar wonen ze samen. “Hij heeft ook keuzes gemaakt in zijn leven. Hij is begonnen als chemisch technoloog, heeft voor de klas gestaan, is nu roostermaker op school én sinds een paar jaar buschauffeur. Ik ben zo trots op hem! Hij gunt mij mijn eigen weg en een atelier op onze zolder. Er is nu voor mij weer ruimte gekomen om de Kunstacademie af te maken. Het is een droom die uitkomt. Een kans waar ik heel blij mee ben.”

Leven is als kunst
Marije ziet overeenkomsten tussen kunst maken en het leven zelf. “In het leven heb je altijd keuzemomenten. Hiermee geef je je eigen leven vorm. Als ik in mijn atelier ben en ik loop vast, dan neem ik een pauze. Ik kijk naar wat er ontstaan is en probeer iets anders uit. Dan komt de boel vaak wel weer in beweging. Je weet nooit waar je uitkomt als je een andere afslag neemt. Maar als je het weer voelt stromen, dan weet je dat je op de goede weg bent.”

Een laatste tip
We kunnen nog uren doorpraten, maar helaas moeten we het gesprek afronden. Als ultieme laatste tip wil ze graag aan onze lezers meegeven: “Maak een lijstje met tien dingen die je graag deed als kind. Kies elke week iets van het lijstje en ga dat doen! Het hoeven geen grote dingen te zijn. Maak het niet te groot. Neem een kleine en haalbare stap, maar creëer die ruimte voor jezelf.”

Wat ze er ook mee bedoelt: gun jezelf de tijd om te ontspannen, te creëren en te doen waar jij blij van wordt. Je kan namelijk niet altijd aan staan. Ook al heb je werk en/of gezin. Samenvattend: “Volg je hart. Echt.”