De Ængwirder tsjerke en de parabel van de soepsteen

Het geheim zit hem niet zozeer in sterke stenen. Hier hebben ‘levende stenen’ de tijd doorstaan.

Op een zonnige 26 april stroomt de Ængwirder tsjerke al vroeg vol met geanimeerde inwoners uit de omgeving. Wat gebeurt hier? Dit is de openingsdienst van het jubileumjaar van de Protestantse Gemeente Tjalleberd-De Knipe! Ds. Marjan van Hal zal de dienst leiden, bijgestaan door het gemeentekoor met speciaal gecomponeerde liederen.

Levende stenen
Binnen klinkt vrolijk geroezemoes. Bovenin de kerk is een tongewelf met dwars erop een gewelf van de in 1844 aangelegde zijbeuk. De preekstoel is van alle kanten goed te zien en de voetensteun bij de lange banken blijkt verwarmd. Smûk, maar 400 jaar oud? De jubileumcommissie zal enkele dagen later uitleggen hoe dat zit. En waar het motto ‘libbene stiennen’ toe leidt. 

Drie gemeenteleden vormden al snel een jubileumcommissie, die het samen gekozen thema ‘libbene stiennen’ zou uitwerken. Minze Broersma bijt het spits af en nuanceert: “Yn 2024 betochten we dat it âldste diel fan ‘e tsjerke yn 2026 al 400 jier bestie! Historicus Freja van der Zee út De Knipe hat útsocht dat it tsjerkje fan 1626 eins yn 1742 is ferfongen troch in gruttere tsjerke, mei noch in oanbou yn 1844, mar ek dat er op dat plak yn 1300 in kapel stien hat. Hawar, Bettie Oosterhoff, Fokke de Boer en ik woene dêr graach omtinken oan jaan, dat wy hawwe de jubileumkommisje foarme.”

De kerkmuren hebben al veel zien voorbijkomen: tot 1580 was het godshuis katholiek, daarna werd het gereformeerd en sinds 2004 is het een PKN-kerk. De historie van de kerk komt uitgebreid aan bod in het door de kerk uitgegeven jubileummagazine. De stenen zijn getuige geweest van verbinding, plezier en liefde, maar ook van strijd en verdriet.

Mensen maken de kerk
Bettie Oosterhoff houdt zorgvuldig bij welke ideeën langskomen: “We zijn nu voor de 23ste keer bijeen”, weet ze. “Er werken intussen allerlei groepjes een eigen onderdeel uit.” Fokke de Boer vult aan: “It wie foar ús ek in libben proses! Jan de Jong, ús oarganist hie al faker gearwurke mei Eppie Dam (Fries dichter, red.) dat dy gongen daliks oan ‘e slach. Ek de mannen fan de Geitefokferiening hiene wer kontakten dy meitochten en nije ideeën ynbrochten.” Als vanzelf werden er sponsoren geregeld en stroomden de suggesties binnen. Het motto ging al snel leven.

De liturgie van 26 april staat op papier. Op de voorkant een kleurrijke kerk, die bij nader inzien bestaat uit mensen die andere mensen op hun schouders dragen, die ook weer... Dát is een kerk! ‘God doesn’t want you just to GO to church, God wants you to BE His church’ staat erbij. De dienst is interactief en er is geen preek, maar een verhaal. De dominee vertelt de parabel van de soepsteen waarin het draait om saamhorigheid en samen delen; een moeder met haar kinderen beeldt het verhaal uit. De ordeloze stapel stenen, door kerkgangers op verzoek meegebracht, wordt door een ‘bouwcommissie’ herordend tot een sterk geheel.

Dit is geen doorsnee dienst. Tussen onderdelen als gebeden, overdenking, collecte en uiteindelijke zegen bespeelt organist Jan de Jong, die ook het koor begeleidt, afwisselend het orgel en de piano.

Exposities, speciale routes en een receptie
Hier blijft het niet bij, legt de trotse commissie uit. Tot de afsluitingsdienst op 1 november zijn er legio activiteiten waarbij diverse streekbewoners zijn betrokken.

Minze Broersma: “Guon hawwe de frije hân krigen. Skoalbern presenteare bygelyks harren produkten op 21 en 22 maaie en we hawwe in soad fotomateriaal ûntfongen foar in diashow.” Fokke de Boer somt festiviteiten op waarbij ook anderen welkom zijn en roemt aller betrokkenheid: “Pleatslik Belang is oanslúten en lokale keunstners betochten in keunstroute yn septimber. De Geitefok bea help oan: ‘Ha jim wol tocht oan...?’ Bysûnder dochs, dat sa’n lytse tsjerkemienskip soks foarmjout!” Minze memoreert dat iedereen meteen enthousiast reageerde met plannen en praktische hulp.

Het grootste evenement is wel de receptie op vrijdag 12 juni als de burgemeester komt en een kunstwerk wordt onthuld. Dan draait de diashow, het Âldjierskuierkoar treedt op en een bekende zanger wordt verwacht...

“’Libbene stiennen’ verbindt”. zegt Bettie Oosterhoff. “De dominee baseerde er haar dienst op, er ontstonden subgroepjes en Jan de Jong componeerde liederen bij teksten van Eppie Dam. Uiteraard haken we aan bij Open Monumentendag, Tsjerkepaad en de Heerenveense Kunstroute. Wij zijn de levende stenen; mensen zíjn samen de kerk. De Ængwirder kerk staat middenin de maatschappij van nu.”

Activiteiten in dit jubileumjaar

12 juni
Receptie - 15.30 - 18.00 uur. Open kerk voor streekbewoners en gasten, met enkele sprekers en onthulling. Met Plaatselijk Belang, GFTO Geitefok en Aldjierskuierkoar.


Juli - september (zaterdagen)
Tsjerkepaad en Oargelpaad. Open kerk en orgel gedurende een aantal zaterdagen. Zie www.tsjerkepaad.nl en www.organicumfrisicum.frl


6 september - 9.30 uur
Openingsdienst: opening nieuwe seizoen PG Tjalleberd-De Knipe, georganiseerd door de Diaconie.


12 en 13 september
Open monumentendag, open kerk en Kunst in de kerk, met kunst van lokale kunstekaars. Zie www.openmonumentendag.nl en www.kunstrouteheerenveen.nl


20 september - 9.30 uur
Dienst in het weekend van de Aengwirder merke. Voorganger: ds. Riemer Praamsma: verbinding kerk en streek.


1 november - 9.30 uur
Dienst afsluiting jubileumjaar. Voorganger: ds. Marjan van Hal. Met Gemeentekoor PG Tjalleberd-De Knipe.