Van jaren ’70 naar toekomstbestendig: Anna Schotanus ondergaat complete metamorfose

GrootHeerenveen praat met Carolien Koning, kwartiermaker bij Alliade en met manager zorg Martha Klijnstra over het vernieuwde Anna Schotanus en over vernieuwingen in de zorg. 

Het vernieuwde woonzorgcentrum Anna Schotanus in Heerenveen biedt plek aan 201 bewoners en biedt ouderenzorg, zorg aan mensen met dementie, somatische zorg, reguliere gehandicaptenzorg en zorg aan mensen met een verstandelijke beperking in combinatie met dementie. Het woonzorgcentrum is in juni 2025 heropend. ‘Huize Anna Schotanus’ werd in 1972 opgericht en is genoemd naar de vrouw die zich inzette om de realisatie ervan mogelijk te maken, Anna Aleida Schotanus (1900-1984). Na haar overlijden liet Anna Schotanus haar vermogen na in een stichting, waar de locatie tot op de dag van vandaag de baten van mag gebruiken.

links Carolien Koning, rechts Martha Klijnstra - Ferdinand de Jong

‘Informele zorg’
Het vernieuwde woonzorgcentrum is van een duidelijke zeventiger jaren bouw omgetoverd tot iets dat bijna mediterraan aandoet door de keuze voor de lichte kleur van de stenen. Daarbij zijn oude delen van het afgebroken gebouw in het kader van duurzaamheid hergebruikt. “Mooi voorbeeld is het glas in lood dat eerder zo karakteristiek was voor de kerkzaal”, zegt Carolien Koning. “Dat hebben we een ereplaats in het trappenhuis gegeven.” In mei wordt de gerenoveerde flat De Wadden nog opgeleverd.

In de woongroepen is plaats voor twaalf personen, die allemaal een eigen, ruime kamer hebben. Mooi detail is dat bij elke kamer een foto van de bewoner hangt; dit om bij klachten van dementie de herkenning van de eigen plek gemakkelijker te maken. Wat is er allemaal nog meer veranderd en waar staat Anna Schotanus in 2026 als het gaat over de steeds veranderende zorg?
“Zorg is heel erg dynamisch”, legt Carolien Koning uit. “We zijn ons bewust van de uitdagingen en zoeken daarin naar de juiste balans. Woorden als ‘noaberschap’ en ‘mienskip’ passen tegenwoordig veel beter bij wat wij doen.” Dit proces begint allemaal al bij de opname van een nieuwe bewoner. Meestal heeft die persoon al te maken gehad met mantelzorg. “In de nieuwe benadering worden eerst de mogelijkheden besproken”, vertelt Carolien.

“Stel dat de mantelzorger het niet meer helemaal alleen redt om de zorg te bieden die de betreffende persoon nodig heeft, maar toch nog wel een kleine rol kan en wil spelen? Wat kan en wil jij nog wél betekenen voor de persoon die bij ons komt wonen? Kun je hem of haar een keer helpen bij het douchen, een stukje wandelen of wat dan ook maar? Wij geloven dat ieder mens het beste tot z’n recht komt wanneer je onderdeel bent van een netwerk. Dit netwerk bestaat uit mensen zoals familie, buren, vrienden en vrijwilligers. Ondersteuning vanuit dit netwerk noemen we ‘informele zorg’. Als informele zorger lever je een waardevolle bijdrage aan het leven van bewoners.”

Anna Schotanus in de nieuwe stijl - aangeleverd

Grote stap
“Het zijn vaak de kleine dingen die zo vreselijk waardevol zijn”, voegt manager zorg Martha Klijnstra toe. “Het is een grote stap om iemand naar een woonzorglocatie te brengen, voor beide partijen. Als je dan nog een rol kunt spelen, hoe klein die ook mag zijn, alles is belangrijk.” Carolien: “We komen vanuit een situatie, waarin vroeger over ‘onthechting’ werd gesproken. Dat staat echt kilometers ver van wat wij nu willen aanbieden.”

Samenwerking met onderwijskoepels en Zorgsupport
Voor het op peil houden van het personeelsbestand wordt samengewerkt met onderwijskoepels Firda en NHL Stenden; het blijkt daarnaast ook dat zij-instromers een waardevolle bron is waaruit nieuwe medewerkers binnengehaald worden. De mensen van Zorgsupport verdienen volgens Carolien en Martha ook een grote pluim. Dit zijn medewerkers met een (licht) verstandelijke beperking en/of afstand tot de arbeidsmarkt die onder andere werkzaam zijn in brasserie Heidewoud, maar ook in Anna Schotanus actief meedoen. “Ze helpen ons met klussen zoals de post rondbrengen, ze werken in de tuin en helpen met de vuile was. Geweldig!”, zegt Martha.

Techniek als hulp
In het kader van ergonomische vooruitgang zijn in de plafonds moderne tilliften geïnstalleerd. “En we werken nu met een systeem waarin slimme sensoren ons helpen”, zegt Martha. Ze monitoren een kamer en mocht er aanleiding zijn om een kijkje te komen nemen, krijgen de zorgmedewerkers hiervan een melding op hun zorgtelefoon. “Dus als iemand bijvoorbeeld gevallen is en om hulp roept, is dat gelijk waarneembaar. Techniek als hulp om het iedereen gemakkelijker te maken.”

Een van de twee huiskatten van Anna Schotanus - aangeleverd

Meer participatie uit de buurt
Anna Schotanus wil meer zijn dan alleen een woonzorglocatie. Carolien: “We zijn op zoek naar meer participatie met de buurt. Hier zijn veel faciliteiten waar ook een deel van de omgeving van zou kunnen, en in onze ogen zou moeten, profiteren.” Martha: “Wat zou het bijvoorbeeld mooi zijn als we met elkaar de wedstrijden van sc Heerenveen of het schaatsen in de gemeenschappelijke ruimte kunnen bekijken. En daar dan ook mensen uit de buurt bij mogen ontvangen.” “En als de mensen binnen zijn, gaat het vaak vanzelf”, vult Carolien aan. “Klein voorbeeld: een vrouw die naast iemand gaat zitten en die bewoner maakt een opmerking over haar mooi gelakte nagels. Grote kans dat die persoon aanbiedt om de nagels van die mevrouw een keer te doen; zo ontstaat een wisselwerking.”

Het ‘naar binnen halen’ van buurtbewoners is volgens Carolien en Martha ook goed in de strijd tegen stille eenzaamheid, een probleem dat vaak moeilijk in kaart te brengen is. Ze werken in de plannen die al zijn gerealiseerd en in plannen die ontwikkeld worden, samen met stichting Caleidoscoop en andere partners in de gemeenschap. Ook zouden de dames graag een voedseltuin willen realiseren. Carolien: “Hoe leuk zou het zijn als brasserie Heidewoud (net als Anna Schotanus een onderdeel van Alliade - red.) eigen verbouwde groenten op de menukaart kan zetten?” Martha: “Ook daar kunnen buurtbewoners van meeprofiteren en zo mix je mensen uit de buurt en de woonzorglocatie weer met elkaar.”

Goed op weg
“Eigenlijk zijn we al goed op weg”, meent Carolien Koning tot slot. “Fryslân is koploper in het ontwikkelen van dit soort plannen via de Krachtig Verbindende Regiovisie Friesland, de KVRF. We willen proberen om van een locatie zoals dit een brede ontmoetingsplek te creëren voor iedereen in de buurt . Dat is het toekomstbeeld wat we voor ogen hebben.”

Voor wie die dit artikel leest en denkt: daar wil ik wel een keer binnen kijken? Carolien: “Doe dat vooral, we hebben lekkere koffie en wie weet wat we voor elkaar kunnen betekenen.”

Een bijdrage van Ferdinand de Jong