Bijzondere busritten met Albert en Annet Bouwman

In het dagelijkse leven is Albert Bouwman docent filosofie aan het Stellingwerf College in Oosterwolde. Daar begeleidt hij havo- en vwo-leerlingen door hun examen filosofie. Albert laat zijn leerlingen vooral inzien wat het is om een onderwerp vanuit allerlei perspectieven te bekijken. Alberts echtgenote Annet is afgestudeerd als creatief therapeut en werkt als ambulant begeleider met (jong)volwassene met de combinatie autisme en hoogbegaafdheid.

Teambuilding in ‘schoolreisjessfeer’

Albert Bouwman ontdekte in het onderwijs, dat teamdagen echt wel anders kunnen. “Ik heb studiedagen meegemaakt waarbij je uitgeroosterd wordt na het zevende uur. Je gaat zitten in een lokaal om een onderwerp uit te diepen maar eigenlijk zit vrijwel iedereen te wachten tot ze naar huis mogen.” Albert weet vol zelfvertrouwen dat dit anders. Sterker nog: dit moet anders. “Ik wilde er een beleving van maken door het team mee te nemen, van de werkvloer af, om ze in een andere mindset te krijgen. Wat zou hierbij passen? Zo kwam ik op de oldtimer autobus, een beetje de schoolreisjessfeer. Maar, wat gaan we doen?; waar gaan we naartoe?”

Annet stapt in 

En op dat punt komt Annet om de hoek kijken. Voor de ‘bijzondere busritten’ - beiden doen dit naast hun baan - is ze de eventmanager. “Ik scout de bijzondere locaties waar we naartoe gaan gedurende deze dag. Alles is een verrassing voor het team. Ze krijgen alleen een uitnodiging met een datum en locatie waar ze klaar moeten staan om opgehaald te worden. En natuurlijk de tekst: ‘Ga je met ons mee?’”

Met de oldtimer autobus naar een bijzondere locatie

Voordat ze met een prachtige oldtimer autobus van het Nationaal Openbaar Vervoer Museum op pad gaan, bespreken Albert en Annet eerst de kaders met de opdrachtgever. Wat is het doel van de dag? Op basis van dit gesprek wordt er een op maat gemaakt programma gemaakt. Het basisrecept is wel hetzelfde: de bus, tot de verbeelding sprekende locaties, lekker eten, een muzikant en natuurlijk iets filosofisch. Toch is iedere busrit en elke locatie anders; het moet qua sfeer passen bij de opdracht én het team dat meegaat.

Annet blijkt hier een goede speurneus voor te hebben. Als ze een bijzondere locatie gevonden heeft gaat ze samen met Albert daar tijdens de lunch een voorbespreking houden voor de dag om zeker te weten dat de sfeer past bij het team.

In- en ontspanning

“Eigenlijk iedereen voelt zich altijd enorm in de watten gelegd; zelfs de directeuren krijgen de kans om achterover te leunen en los te laten”, vertelt Annet. Albert vult haar aan: “Natuurlijk heeft de dag een onderliggende doel: wij geloven wel dat de combinatie van in- en ontspanning, op de goede timing, voor meer productiviteit én verbinding zorgt.” Annet: “Vanmorgen zaten we in een theetuin op een camping. In een ontspannen modus kon het team overleggen over inhoudelijke zaken, maar tegelijkertijd zie je iedereen ook enorm genieten van het uitzicht.” “In de basis hebben we het team getriggerd en dat opent nieuwe manieren van denken”, vult Albert zijn vrouw opnieuw aan.

Dit echtpaar is duidelijk een team. Annet is degene die de hele dag vastlegt in foto’s en hier een boek van maakt voor de koffiekamer van de klant. Dit wordt aangevuld met een evaluatierapport van Alberts hand. Waar Albert de verbale leiding tijdens het uitje pakt, is Annet de kracht op de achtergrond. Samen zien ze meer. “ik zou dit niet zonder Annet kunnen”, meent Albert stellig. Annet: “Soms hoor ik een onderonsje, of ik zie een bepaalde lichaamstaal en dan sein ik Albert in. Daarnaast heb ik ook geregeld een-op-een gesprekjes waarin ik kan ontdekken hoe ze in het bedrijf zitten, of er dingen zijn die spelen, of ze iets nodig hebben.” Albert heeft een antenne ontwikkeld voor de dingen die níét gezegd worden, die in zwijgzaamheid gebeuren. “Daar moet je oog voor krijgen, op basis van gevoel. Signaleren dus.”

Pijn in organisaties 

Na meerdere bijzondere busritten wist Albert dat hij zelf ook iets te leren heeft. Er zit regelmatig pijn in organisaties. Daarom heeft hij een aanvullende opleiding in systemisch team coachen gevolgd aan het Bert Hellingerinstituut. Hij kan nu nóg beter onbewuste processen en patronen zichtbaar maken in teams zodat de leidinggevende en het team er zelf, na een dag met Albert en Annet, verder mee aan de slag kunnen.

Te denken valt aan collega’s die met elkaar in de clinch liggen en niet kunnen samenwerken of een directeur die top-down leiding geeft. Dat heeft effect op iedereen in de organisatie. Er ontstaan patronen in een organisatie waarvan men zich nauwelijks bewust is. “Er is iets onderliggends dat eerst boven tafel gehaald moet worden voordat de groep op een open en eerlijke manier feedback kan geven. Er zijn genoeg teams waarbij van alles aan de hand is, waar ze alles geprobeerd hebben, maar niets aanslaat. Daar is de ‘Bijzondere Busrit’ een goed concept voor!”

Voldaan gevoel 

Annet: “Wij wisselen inhoud af met vermaak en beleving. Vanmiddag na de lunch was er een optreden van muzikanten in de kerk van Jorwert. We zijn met een kleine groep van twaalf op stap geweest. Dat maakt zo’n optreden heel intiem. Dan zie ik mensen in hun eigen bubbel kruipen, in hun gevoel zitten én enorm genieten”. Ze geniet als de mensen genieten. “Ik voel me bevoorrecht dat we mogen meekijken en sparren. De openheid van het team, de persoonlijke gesprekken en de bereidwilligheid om met elkaar aan de slag te gaan. Natuurlijk zijn sommige dingen wel vertrouwelijk en/of gevoelig. Toch schept dit onderling een band. En het geeft mij een voldaan gevoel dat je hier onderdeel van mag zijn.”

Albert, afsluitend: “Vandaag is het een hele goede dag. De locaties zijn goed aangeslagen, het mooie weer gaf een extra dimensie én dit team stond open om met elkaar te gaan bouwen.”

Kader: 

Met zijn allen op weg naar één school
Ook het team van Bernesintrum Aldeboarn ging een dag met Albert en Annet op pad en ondervond hoe het is om een ‘Bijzondere Busrit’ te maken. Het nieuwe na de zomervakantie geopende Bernesintrum is het gevolg van de fusie tussen obs De Boarne en cbs De Finne in Aldeboarn. 

De afgelopen twee jaar is er veel tijd en energie gestoken in de fusie van de twee basisscholen. Er is hier veel over gezegd en geschreven, waarbij de focus op het dorp en de kinderen ligt. Voor de directeur van het nieuwe Bernesintrum Aldeboarn, Nynke Venema, is het daarnaast ook belangrijk om aandacht te geven aan het nieuwe team: “Wíj moeten het doen!”

Uit de comfortzone

Het is volgens Nynke Venema fijn om één dag, even weg van de school, tijd door te brengen als team. Het is een uitdaging om van twee teams naar één te gaan. “Je routines en gewoontes gaan veranderen. Velen van ons team zijn uit hun comfortzone gehaald door deze fusie. Ze moeten aan de slag met nieuwe kernwaarden: wat betekenen ze voor ons en hoe handelen we daar naar?’” Daar kwam Albert Bouwman om de hoek kijken. Nynke: “We zijn een aantal keer in gesprek gegaan over teambuilding, kernwaarden en identiteit. Daaruit volgde een op maat gemaakt programma waarbij ik ook mee kon doen.

Het is gewoon ongelofelijk goed geregeld, zo’n dag met een bijzondere busrit. De dag voelde als een cadeautje; de waan van de dag was even weg. En het team durfde zich in de gecreëerde setting eerlijk op te stellen. De complete setting zorgt ervoor dat je het idee hebt dat je met zijn allen aan het bouwen bent. Albert en Annet creëren dit niet alleen tijdens het inhoudelijke deel, maar ook door kleine opdrachten waar je later nog eens over nadenkt. Eén van die opdrachtjes was: ‘engel van de dag’; je moest ervoor zorgen dat degene wiens naam je had doorgekregen een aangename dag heeft zonder dat diegene beseft dat jij het bent. Of wat denk je van de opdracht: ‘Vertel iets over jezelf wat niemand van je weet’. Het laat je nadenken over je rol in het team en hoe goed je de anderen kent.”

Levensbeschouwing

Eén van de vragen van de dag gaat over identiteit van de nieuwe samenlevingsschool in Aldeboarn: ‘Hoe benader je het levensbeschouwelijke deel?’ Oftewel: hoe kun je met elkaar over levensbeschouwing praten waarbij het niet uitmaakt of iemand wel of geen religieuze achtergrond heeft? Nynke Venema: “Natuurlijk hebben we het hier al veel over gehad. Maar vanuit zijn filosofische achtergrond en ervaring kon Albert ons meenemen in zijn aanpak en werkvormen. Alles kan en mag besproken worden, alles kun je vanuit verschillende kanten aanvliegen!”

Tekst: Janita Baron
Foto’s: Beeldbank Bijzondere Busrit