INTERVIEW | De digitale detox van Harmen Zwerver: Een zomervakantie zonder beeldschermen...

Reageer jij ook meteen op een notificatie op je mobieltje. En check je gedachteloos je sociale media als je even niets te doen hebt of ergens op moet wachten? Zonder dat je het beseft, besteed je waarschijnlijk veel tijd aan al die digitale apparaten. Misschien merk je zelfs dat je chagrijnig wordt als je batterij leeg is of als je geen wifi hebt. Dan ben je wellicht verslaafd.

Gewenning
Harmen Zwerver (39) van GrootMedia herkende deze signalen en ging in gesprek met een collega over digitale detox: een bepaalde periode leven zonder digitale apparaten, zonder beeldschermen, zoals je computer, laptop, smartphone of tablet gebruiken. Dat klinkt misschien niet moeilijk, maar voor velen is dat het wel. Van een verslaving wil Harmen zelf niet spreken. Voor hem was het meer een gewenning, vindt hij. Onbewust je mobiel pakken en scrollen en dat meerdere keren daags.

We hebben tijdens de vakantie veel spelletjes gedaan

Maar wat Harmen vooral triggerde waren de reacties van zijn beide jonge kinderen, die vonden dat heit best wel vaak op zijn mobiele telefoon zat te kijken. “Als het je kinderen gaat opvallen, dan zet je dat toch wel even tot nadenken”, bekent Harmen. En hij besloot in augustus, in de zomervakantie, de uitdaging van een digitale detox aan te gaan. Een maand lang geen mobiele telefoon. Alleen ’s avonds na acht uur mocht hij even kijken of er ook nog belangrijke zaken rond zijn werk waren binnengekomen.

Bewustwording van je eigen digitale gedrag
Zomervakantie: een maand lang elke dag de kinderen om je heen en alle tijd om leuke dingen te doen. Dat was voor Harmen zeker geen straf. Zijn vrouw Maaike deed de eerste week ook mee met de digitale detox, dus dat versterkte elkaar alleen maar. “We hebben tijdens de vakantie veel spelletjes gedaan.” Toch vond Harmen het op sommige momenten best moeilijk om bij het scherm weg te blijven. “Na een week heb ik Facebook en Instagram van mijn mobiele telefoon verwijderd om de verleidingen te kunnen weerstaan”, vertelt hij. “En helemaal gelukt is het ook niet met de WhatsApp. Maar dat was voor mij ook niet het belangrijkste. Het was vooral een stukje bewustwording van je eigen digitale gedrag.”

Harmen vond het met name interessant om te ervaren wat een digitale detox met je als persoon doet. “Je gaat inderdaad op zoek naar afleiding. Ik ging bijvoorbeeld meer tv kijken.” (Een televisie werd - hoewel ook een beeldscherm - voor het gemak niet beschouwd als een digitaal apparaat). “Maar op sommige momenten voelde het ook wel weer onwennig. Je mist een stukje ‘persoonlijk contact’ (!) Wat mij opgevallen is, dat het zoeken naar informatie een stuk lastiger is zonder de socials. Als autosportliefhebber kom ik bijvoorbeeld via Facebook veel sneller tot de bron van de informatie dan wanneer ik op internet ga zoeken.”

Veel minder prikkels
Ook al was het eerst wat onwennig, Harmen ontdekte wel dat hij zich relaxter ging voelen. “Je krijgt dagelijks gewoon veel minder prikkels binnen en je kan je daar ook gemakkelijker los van maken. Daarnaast merk je dat je niet de hele dag ‘aan’ hoeft te staan. Ik merkte dat je daardoor veel bewuster bent van je omgeving en wat je aan het doen bent.”

Je merkt dat je niet de hele dag ‘aan’ hoeft te staan

Daarom kan Harmen iedereen een digitale detox aanraden, al is het alleen maar om je eigen telefoongebruik eens een tijdje te analyseren. Een vakantie is dan bijvoorbeeld een mooi moment. “Wat verder helpt is dat je naaste omgeving ook weet dat je met een digitale detox bezig bent”, zegt Harmen. “Anders gaan ze zich misschien zorgen maken, omdat je niet meer reageert op alle berichten. Dat kan echt helpen om je missie te doen slagen. Neem ook de tijd om even af te kicken, want dat is het eerst gewoon en die afkick-tijd heb je ook nodig om de digitale detox vol te kunnen houden.

‘Recht op onbereikbaarheid’
Volgens Harmen zie je maatschappelijk ook al een beweging op gang komen die pleit voor minder dagelijks schermgebruik, omdat het leidt tot stress en burn-out klachten. “In veel landen is bijvoorbeeld al vastgelegd dat je na werktijd voor je werkgever onbereikbaar mag zijn. Dit zogenaamde ‘recht op onbereikbaarheid’ is er in Nederland nog niet, maar de discussie hierover is wel gaande.”

Daarom vindt Harmen het belangrijk dat hij zijn kinderen goed voorbereid op een leven met de mobiele telefoon. “Voor onze generatie is het allemaal nieuw. Eigenlijk is het geruisloos onze levens binnengeslopen en zover doorgeslagen dat we graag weer willen minderen. Voor ons is het allemaal nog uitvogelen hoe we het beste met het telefoongebruik om kunnen gaan, maar je kinderen groeien ermee op. Dan kun je ze beter goed voorbereiden hoe ze op een verantwoorde manier de mobiele telefoon kunnen gebruiken, dan ze allerlei restricties op te leggen.” 

Niet in de slaapkamer
“De digitale wereld heeft bovendien ook weer vele voordelen en vroeg of laat ontkom je er toch niet aan. Dan kunnen je kinderen er maar beter klaar voor zijn”, vindt Harmen. “Als ouder vind ik het prettig om te weten dat ik ze kan bereiken, maar weer minder prettig als ze de hele dag naar het scherm turen. Daar kun je op jonge leeftijd met je kinderen afspraken over maken. Maar dan moet jezelf natuurlijk wel het goede voorbeeld voor ze zijn.”

Harmen heeft dat in een maand tijd in positieve zin ervaren. “De mobiele telefoon gaat al niet meer mee naar de slaapkamer”. Maar een leven helemaal zonder mobiele telefoon en andere digitale apparaten, dat kan hij zich toch echt niet meer voorstellen.

Tekst Ynte Dragt
Foto’s Ynte Dragt, Harmen Zwerver