Huub van der Vaart: “Bekkenbodemklachten komen vaak voor, durf het bespreekbaar te maken”

HEERENVEEN - De taboesfeer rondom urineverlies, verzakkingsklachten van de blaas, baarmoeder of darm, is helaas groot. Het komt dan ook vaker voor dan wij denken: ruim een miljoen vrouwen in Nederland heeft last van deze klachten. Waarvan één op de vier kampt met urine-incontinentie. En één op de drie vrouwen heeft verzakkingsklachten. Gelukkig wordt er steeds meer over gesproken, maar het blijft een lastig onderwerp. Veel vrouwen schamen zich en accepteren deze klachten als ‘het zal er wel bij horen’. Daar weet Huub van der Vaart, hoogleraar urogynaecologie en medeoprichter van Vrouwenzorg van Bergman Clinics in Heerenveen, alles van. “Er wordt te weinig over gesproken, vrouwen weten niet ze er wat aan kunnen doen.” Ook zonder operatie kunnen klachten vaak worden verholpen.

Urine-incontinentie
Met welke bekkenbodemproblemen komen vrouwen in de kliniek? Huub van der Vaart: “Onder andere met urine-incontinentie. Het ongewild verliezen van urine, wat bij drukverhoging zoals lachen, hoesten, niezen of bij lichamelijke inspanning, zoals sporten, kan plaatsvinden, zogenaamde stressincontinentie. Maar ook bij plots optreden van sterke aandrang om te plassen, zogenaamde aandrangs-incontinentie of urge-incontinentie. Deze klachten beïnvloeden op den duur het dagelijks leven dusdanig dat vrouwen uit angst niet meer naar buiten durven.”

Operatie als allerlaatste optie
“60 tot 70% van de vrouwen met urineverlies zoekt geen hulp en accepteeert de klachten als onderdeel van het ouder worden. Dat is jammer, want er zijn goede behandelmogelijkheden. Veel vrouwen denken dat zij bij het melden van de klachten en eventuele doorverwijzing direct geopereerd moeten worden. Dat is niet het geval en is de laatste optie als niks anders mogelijk is. Zo zijn bij urineverlies of bij een overprikkelbare blaas bekkenfysiotherapie en medicijnen belangrijke behandelingen. De afgelopen jaren is er bovendien uitgebreid onderzoek gedaan naar deze klachten en zijn er allerlei nieuwe behandelmethoden ontwikkeld die de symptomen verhelpen. Het is mijn taak om de behandelmogelijkheden aan deze vrouwen uit te leggen.”

Verzakkingsklachten
“Verzakkingsklachten hangen af van het type verzakking. Gaat het om een baarmoederverzakking? Of de blaas? Darm? Ook de mate van de verzakking is een belangrijk gegeven en bepalend voor de behandeling. Vaak beginnen de klachten met ‘het gevoel op een balletje te zitten’. Een ander voorkomende klacht is het uit de vagina zien komen van de verzakking en dat is vaak enorm schrikken voor vrouwen. Het zien dat daar iets zit geeft vaak zorgen over iets kwaadaardigs. Ook vermoeidheid, last van de onderrug, problemen met ontlasten, moeite met goed uitplassen en seksuele problemen komen voor. Dit kan komen door de verzakking zelf, maar bij veel vrouwen beïnvloedt de verzakking ook het zelfbeeld en brengt het ook emotionele problemen met zich mee.”

Bekkenbodemmatjes
De onwetendheid omtrent de verschillende behandelmethoden van verzakkingen is groot, wat maakt dat vrouwen geen hulp zoeken, volgens Huub van der Vaart. “Over de bekkenbodemmatjes, één van de behandelmethoden, is een aantal keer flinke ophef over geweest vanwege ernstige gezondheidsklachten die een klein aantal vrouwen kreeg na de operatie. Hierdoor zijn vrouwen angstig geworden en terughoudender met hulp zoeken. Dat is niet nodig. Een operatie is alleen noodzakelijk bij sommige verzakkingen en als er echt geen andere oplossing is. Eerst wordt gekeken naar bekkenbodemfysio en/of een vaginale ring bij een vaginale verzakking. Als dat niet voldoende helpt en er toch een operatie nodig is, is deze er altijd op gericht om het beschadigde weefsel te herstellen. Dit doen wij door gebruik te maken van de patiënts eigen bindweefsel. Een matje plaatsen wij pas als een vrouw al eens eerder is geopereerd aan een verzakking of bij vrouwen waar de kans erg groot is direct weer en verzakking krijgen.”

Zo snel mogelijk de juiste zorg
In 2002 richtte Huub van der Vaart, samen met UMC Utrecht, het eerste zelfstandig multidisciplinaire behandelcentrum van Nederland op voor vrouwen met bekkenbodemproblemen. Het is dan ook zijn missie om alle vrouwen, van jong tot oud, met of zonder kinderen, met zowel lichte als zware klachten de juiste zorg zo snel mogelijk te bieden. Het is vaak lastig om dit binnen de reguliere zorg te bieden en een academisch ziekenhuis is vaak te hoog gegrepen.

“Op onze locatie in Heerenveen vindt in ieder geval de intake plaats en kijken we afhankelijk van de klachten naar de geschikte behandeling. Daarbij werken we veel samen met de chirurg, de achterkant, en met de uroloog, de voorkant, maar ook met de seksuoloog, de bekkenfysiotherapeut en de maag-darm-leverarts. We kijken altijd verder dan alleen de bekkenbodemproblemen. We nemen niet alleen het medische gedeelte op voorhand mee, maar ook naderhand de resultaten van patiënten thuis en de bezigheden in het dagelijks leven. De kwaliteit van leven staat voorop.”

Praat erover en zoek hulp
Erover durven te praten, daar begint het volgens Huub van der Vaart mee. ”Praat erover en zoek hulp. Het is belangrijk om dit probleem bespreekbaar te maken, zodat vrouwen er niet te lang mee blijven rondlopen en op tijd de juiste zorg krijgen.”

Bergman Clinics
Bergman Clinics bestaat uit een groot netwerk van 50 focusklinieken in Nederland en is gespecialiseerd in veelvoorkomende medische behandelingen. Bergman Clinics | Vrouw is een voor iedereen toegankelijk medisch specialistisch centrum, gericht op zorg voor vrouwen. Je kunt er terecht voor blaas- en bekkenbodemklachten, zoals urine-incontinentie, verzakking, abnormaal bloedverlies en baarmoederhalsonderzoek bij een afwijkend uitstrijkje. Bergman Clinics | Vrouw werkt nauw samen met de academische ziekenhuizen UMC Utrecht, AMC Amsterdam en VU medisch centrum. Ook is het goed om te weten dat Bergman Clinics afspraken heeft met alle zorgverzekeraars, waardoor jouw behandeling gewoon 100% wordt vergoed na een verwijzing van de huisarts.